Don Johannes o Le Convitato de petra

Per Molière - Traduction in Interlingua per Francesco Galizia

Don Johannes o Le Convitato de petra (Dom Juan ou Le Festin de pierre), il es un comedia tragic in cinque actos in prosa, del dramaturgo e actor francese Molière. Esseva representate per le prime vice a Palais-Royal le 15 februario 1665, et era publicate in le1682. Sur requesta del vidua de Molière, Thomas Corneille faceva in le 1667, un adaptamento in versos. Le personage theatral de Don Johannes habeva le su origine in Espania, ubi le fratre Gabriel Téllez, convertite se al theatro e al litteratura , sub le pseudonymo de Tirso de Molina scribeva le comedia El Burlador de Sevilla y Conbidado de piedra. Publicate in le 1630, le su obra serviva de exemplo a omne transgression del moral human e del lege divin. Le Don Johannes de Molière es in prosa, a differentia del obras in le linguas espaniol e italian, que son in versos. Le personage essera pois utilisate, per varie autores litterali e theatral, anque in le operas lyric como cello per Wolfgang Amadeus Mozart.

 

Personages:

Sganarello; servo de don Johannes. 
Gusman; scutero de Elvira.  
Don Johannes; ric libertino.  
Elvira; sposa de don Johannes.  
Carlota; paisana.  
Pierrot; paisano e amante de Carlota.  
Mathurina; paisana.  
La Ramee; spadassin de don Johannes.   
 Francisco; un Povre.  
Don Carlos; fratre de Elvira.  
Don Alonso; fratre de Elvira.  
Senior Dominica; mercante.  
Violetta; serva de don Johannes.  
Ragotin; servo de don Johannes.  
Don Luis; patre de don Johannes.  
Statua del Commendatore.  
Un Spectro.

 

 

 

 

Resumpto del Historia:

Le scena initia con Sganarello e Gusman qui les discute sur le partentia de Elvira e del marito Don Johannes, Sganarello, confida al scutero de Elvira Gusman, qui sia realmente Don Johannes: un patrono perfide, cynic e libertin, qui proba delecto a conquirer le feminas e consumer le placer carnal, e pois abandonar las con disdigno. Depost qui Gusman iva via, retorna Don Johannes, le qual parla con Sganarello sur le su modo de viver: ille confessa qui non resulta a restar ligate a un femina proque post le prime consummation del acto sexual, illa perde de fascino e de interesse per ille, le qual, quasi per instincto, es constringite a cercar novemente un altere femina al qual reservar le mesme tractamento del precedente. Le lor dialogo se interrumpe al vista del “proxime designate” al cruelitate de Don Johannes, le qual initia a ordir, insimul a Sganarello, un plano per raper la in barca, durante un excursion sur le mar, con le su legitime fidantiato. Sganarello obedi al ordines del patrono, anque se cerca sempre de dissuader le del su iniquitate. De fatco, Sganarello roga a Don Johannes si es realmente le caso de raper iste femina con le fortia, proque sex menses antea habeva occise un Commendatore, patre de un del su victimas, delicto per le qual era stato absolvite per le judice. Depost Elvira incontra per strata le su consorte, qui hypocritemente dice de sentir se culpabile per haber la subtrahite al convento ubi illa stava e de haber la sposate, proque ora senti que le Celo es adverse a ille. Un del themas del historia es le concepto del Celo, como summe judice, que non se pote irrider, e que depost haber concedite un grande quantitate de chance de redemption, punira qui le vertera le spatulas. Un Deo inde intendite como un fortia externe que va temite; simile al concepto que le grecos habeva del proprie deos pagan, e non al actual Deo del catholicismo. Durante le dialogo inter Don Johannes et Elvira, iste ultime non crede al mendacios inventate per le marito, e illa jura de vindicar se de ille in modo terribile. Intertanto le plano del malefic Don Johannes e Sganarello, es rendite van ab un tempesta, que les lancea sur le costa. Hic illes son salvate ab duo paisanos: Pierrot e Carlota, promisse sposos. Don Johannes, nota le beltate de Carlota, e prova con le su arte de seduction a facer la inamorar, illa antea non se fide multo del parolas de Don Johannes, ma pois cede al tentation de poter abandonar le su misere rango de paisana e devenir un seniora. A nihil servi le exhortation a mantener le su promissa de matrimonio, per le fidantiato Pierrot. Post haber usate Carlota como scuto per defender se ab le colpos de Don Johannes, Pierrot vade via, depost superveni Mathurina, un altere paisana, al qual le libertino habeva promisse de sposar la, e revendica de esser le sol a maritar se. Il ha inde un discusion inter Carlota e Mathurina, in le qual ambes affirma de esser le promisse sposa de Don Johannes. Tal discussion se conclude con le promissa, ad ambes, de matrimonio per le deman matino. In illo instante arriva La Ramee, un spadassin al servicio de Don Johannes, qui porta le notitia que dece-duo homines a cavallo les cerca, con mal intention. Ad audir tal parolas, Don Johannes excogita le stratagema de excambiar se de habito con Sganarello, le qual, comprende le scopo de tal manovra et excogita a su vice un plano melior. Don Johannes adopta le idea de Sganarello, que consiste in le vestir se ab viagiator ille, e ab medico le servo. Longe le strata Don Johannes e Sganarello les incontra un povre mendicante Francisco, al qual roga information pro pervenir in citate. Le povre homine accepta de adjutar les, indicante le strata. Post le information, le povre roga gentilmente a Don Johannes, in cambio de un perpetue precaria, de facer un elmosna: le libertino accepta, a pacto qui ille blasphema. Le povre homine demonstra de esser firme al fide, qui non vole trair anque in cambio de un moneta de auro, preferente morir de fame. Don Johannes alora, dona al povre equalmente un moneta de auro, asserente que lo dava pro amor del humanitate. In cello mesme instante Don Johannes vide lontan un homine assalite ab tres banditos, qui lo clama in adjuta. Gratias al su habilitate con le spata mitte in fuga le banditos, e obtene assi le recognoscentia del homine, que se discoperi pois, qui ille es Don Carlos, un del fratres de Elvira, pervenite insimul a su fratre Alonso, per saldar un question de honor. Assi le fratre de Elvira, se confide con le libertino, dicente que illes debe saldar le contos, con un certe Don Johannes, le qual ha ultragiate le integre familia, profitante del innocente soror Elvira. Le libertino, apprende assi, qui Don Carlos non cognosce le visage de iste inemico, prende le occasion per organisar un plano pro evitar le duello, offerente se de presentar ille mesme iste Don Johannes, interpretate ab un del su servos, vestite como ille, e mandate como capro expiatori al morte, como voleva facer antea con Sganarello. Ma pois superveni Don Alonso, fratre de Don Carlos et Elvira, le qual, recognosce le ultragiose libertino qui ha maculate le honor del familia. Don Alonso dunque se prepara a complir le su vindicantia, quando es firmate ab Don Carlos, qui convince ille a lassar le vader via, proque si non era per ille, esserea stato occise per le tres banditos. Quando le fratres de Elvira iva via, Don Johannes reprocha Sganarello de non haber tentate de adjutar le contra le duo fratres. Ante de vader novemente verso casa, Don Johannes vide inter le arbores del strata, un superbe edificio que es le tumba del Commendatore qui ille habeva occise sex menses antea. Inde, Don Johannes e le su servo, aperi le tumba del mausoleo in le qual les trova le statua del Commendatore, in habito de imperator roman. Don Johannes, per burlar se del statua, ordina al servo, de invitar le statua a cena, per celle vespere, con grande terror de Sganarello, le statua responde clinante le testa como unconsenso. Don Johannes, incredule, formula un secunde vice le invitation, que le statua accepta in le mesme modo. Un vice exite ab le mausoleo, Sganarello parla con le patrono, le qual denega le realitate del facto evenite. Dunque Don Johannes retorna a casa, e da le ordine de servir le cena, quando se presenta al porta un su creditor: le senior Dominica, qui es recipite con cerimonias, excusas per le retardo, invitation a cenar insimul, que il ha le function de cambiar discurso, omne qual vice le creditor allude al moneta qui le libertino le debe dar. Don Johannes resulta dunque a dominar le senior Dominica: creditor qui era plus que decise a esser reimbursate proprie celle vaspere, tanto qui habeva expectate in le atrio, indifferente al exhortation del servos de Don Johannes, qui voleva convincer ille, qui le patrono non era in casa. Sganarello, in fin, irritate per le parolas del creditor qui le recordava de haber anque ille un conto monetari suspendite, jecta fora de casa le povre senior Dominica. Subito post le serva Violetta annuncia le arrivata de su patre, Don Luis, pervenite per reprochar le filio per le vita dissolute e damnate qui conduce. Don Luis recorda como ille habeva a longe desiderate e precate le Celo per haber un filio; qui ora es per ille solmente motivo de vergonia e dolor. Don Luis pois vade via, deludite per le parolas sarcastic del filio. Quando Don Luis iva via, Don Johannes monstra le su contrarietate al parolas del patre, augurante a ille de morir presto. Ante de poter se seder per le cena, le servo Ragotin arriva in le sala, annunciante al patrono qui un seniora velate desidera parlar con ille. Tal femina se revela esser Domina Elvira, illa, non plus cargate de ira e rancor verso le homine qui la ha illudite, supplica ille, in nomine del sentimento que provava per illa in passato, de redimer se del su stylo de vita vitiose, salvante se assi, del imminente punition celeste. Anque Domina Elvira se congeda, annunciante qui se retirara a vita solitari, non obstante qui le su false sposo, incitava illa a remaner. Le cena es servite, ma ante qui ille pote initiar a mangiar, es interupte ab un tertie visita. Don Johannes de facto recipeva le statua del Commendatore que habeva invitate a cena le postmeridie. Tal hospite inexpectate invita Don Johannes a venir al su cena, le vespere successive. Don Johannes accepta de vader, con le servo Sganarello, secur de se ipse e de esser patrono del su destino. Al exito, Don Johannes se offere de facer luce con un facula al su hospite, que tamen dice de non haber besonio de illo, proque es guidate ab le Celo. Le deman Don Johannes, con le proposito de avicinar se al patre, finge un total redemption. Credente al su parolas, le patre, plen de felicitate, affirma de haber le pardonate, inde Don Luis con joia va a casa per dar le bon notitia al uxor. Le notitia del redemption da felicitate anque a Sganarello, le qual veni subito dismentite ab le patrono, qui confessa que le conversion es un su stratagema. Successivemente, Don Johannes se incontra con Don Carlos, al qual cerca de facer creder le su redemption. Initialmente Don Carlos es gaudiose de tal parolas, e que se potera resolver le question, con le matrimonio inter Domina Elvira e Don Johannes, in modo de salvar le honor del familia. Ma quando Don Johannes confessa qui anque ille, como Domina Elvira, se retirara a vita private e solitari in un convento, per le consilio del Celo, Don Carlos, renova le defia a duello. Ante del appunctamento con le statua del Commendatore, le libertino e le servo Sganarello, incontrava un Spectro con le semblantia de un domina velate, que proclama qui Don Johannes ha poc tempore per profitar del misericordia del Celo, ante que le su damnation sia irrevocabile. Depost le Spectro cambia forma, transformante se in le Tempore con le falce in mano. Sganarello remane terrorisate, et exhorta le patrono al redemption. Don Johannes in vice, post haber dicite de cognoscer tal estranie voce, disvaina le spata, jectante se sur le Spectro, le qual vola via. Don Johannes dunque reconfirma a Sganarello que necuno resultara jammais a facer le repentir se. Depost, le libertino e le su servo vide le statua del Commendatore, que le recorda le appunctamento a cena. Don Johannes roga le indication del su habitation, e le statua, post date le indication, proclama que le perseverar in le peccato, comporta un morte violente, e qui refusa le Celo, aperi le cammino al su fulgure. Depost isto Don Johannes initia a sentir se arder ab un foco invisibile, e un grande fulmine, accompaniate ab un forte tonitro, lo investi, e le terra se aperi, inglutente le inter flammas fluorescente. Le phrase final del obra es de Sganarello, qui se lamenta del paga que non potera plus haber proque le su patrono es stato occise.

Le Regina Margot

Per Alexandre Dumas (Patre) - Traduction in Interlingua per Francesco Galizia

Le Regina Margot (La Reine Margot), il es un romance del 1845, in duo volumine, del scriptor francese Alexandre Dumas (patre) con le collaboration de Auguste Maquet, e publicate in origine a episodios sur le jornal La Presse. Le romance il ha contribuite a reinfortiar le legenda nigre de Catherina de' Medici e le reputation scandalose de su filia Margarita de Valois, qui proprie gratias a iste romance sera recordate con le supernomine de "regina Margot"

Personages principal:


Margarita de Valois (Margot), Regina de Navarra.  
Henrico de Navarra, Rege de Navarra sue marito.  
Catherina de' Medici, Regina matre de Francia.  
Rege Carolo IX, Rege de Francia.  
Henriette Duchessa de Nevers, amica de Margot.  
Hyacinthe Lerac de La Mole, gentilhomine protestante.  
Annibal de Coconnas, gentilhomine catholic.  
Hernrico Duce de Anjou, fratre minor del Rege.  
Francisco Duce de Alençon, fratre minor del Rege.  
Henrico de Guisa, Chef del faction catholic.  
Charlotte de Sauve, amante de Henrico de Navarra.  
Renato Bianchi (René), perfumero del Regina matre.

 

Resumpto del Historia:

Lunedi 18 augusto 1572. Per rationes de pacification religiose, Margarita de Valois, soror del rege catholic Carolo IX de Francia, es date como uxor al chef del Huguenotes protestante, Henrico rege de Navarra. Millenas de protestantes afflueva a Paris per le occasion. Le mesme nocte del nuptias Margarita, dicite Margot, recipe in camera le su amante Henrico duce de Guisa, ma se presenta anque le marito. Le homine, qui time un imboscada del su multe inemicos a Corte (sue matre es jam morite invenenate ab le perfumero del regina matre, Catherina de' Medici), roga al uxor de ager como alliate anque si inter lor non il ha amor. Intertamto a Corte va a initiar un intriga; le rege, depost haber professate le proprie amicitia al Admiral de Coligny, un del chef protestantes, convoca Maurevel, un assassino, le face capir qui poterea esser gratiate se resultera a eliminar le Admiral. Assi le die successive Maurevel feriva con un tiro de pistola Coligny. In le immense turba arrivate a Paris per le nuptias regal, il ha anque duo nobiles de provincia qui devenira amicos: le catholic Annibal de Coconnas e le protestante Hyacynthe Lerac de La Mole, qui les allogia in le mesme albergo. Tamen le tragedia del destino le separara. De facto poc jornos depost le matrimonio regal, le nocte del 24 augusto, passate al historia como nocte de sancte Bartholomeo, Paris se immerge in le violentia plus obscur. Catherina e le duce de Guisa (chef del partito catholic) les vole profittar del occasion per liberar se del chefes protestante, le rege consenti a isto, ma vole un solution plus definitive, que sera un massacro. Le guardias regal e le homines del nobiles catholic se discatena in tote Paris. Coligny es occise, e il ha le chassa al “hereticos” casa per casa; anque si le resistentia es furibunde, le numero del armates catholic non permitte dubitas. Homines, feminas e infantes son occise o necate in le fluvio. Anque Coconnas e La Mole conbatte un contra le altere, le prime feriva e sequeva le secunde, qui fuge sur le tectos usque al Palatio regal del Louvre, ubi ille arriva in le appartamentos del regina Margot. Le domina impedi qui le persecutores le porta via, e roga al proprie domestica de curar le su ferimentos. Le massacro continua anque le jorno successive, con le partecipation active del population. Le rege convoca le marito del soror Henrico, qui es resultate a subtraher se al massacro, e le roga de convertir se al catholicismo, ma le responsa es negative. Margot comprende que le su matrimonio es stato usate como excusa pro facer un trappa contra le protestante, que se stava a reinfortiar, e decide de salvar al minus le marito al qual ha promisse alleantia. Le regina resulta ad haber un momento de confidentia con le amica Henriette duchessa de Nevers, ambes las cela in casa duo homines: le altere es Coconnas, ferite gravemente durante un combatto con le huguenotes. Margot resulta a repulsar un tentativa del matre de convincer la a divorciar, proque le marito non ha ancora consummite le matrimonio. Imtertanto es urgente celar La Mole alterubi. Margot roga adjuta al fratre minor, Francisco duce de Alençon, qui nutri per illa un passion al limite del incestuose: de facto pur de allontanar La Mole ab illa, le fratre le hospita in le proprie appartamentos. La Mole ha facite voto, se resultava a salvar se al massacro, de retornar al religion del matre, le catholicismo. Anque Henrico de Navarra se es convertite, sur precaria del uxor, ma sin cerimonia public. Le Corte organisa un pelegrinage a cavallo, usque al loco foras le muros, ubi es stato pendite le cadavere del Admiral Coligny, anque le neoconvertite Henrico es constringite a partecipar, per non offerer a Catherina un excusa contra de ille. Depost le macabre spectaculo, Coconnas (pervenite con le duce de Guisa) e La Mole (pervenite con le duce de Alençon) se combatte al arma blanc, remanente ambes de novo gravemente ferite. Margot et Henriette, qui celate il ha assistite al combatto, se las incarga de facer les reportar in citate. Illes son curate insimul in le mesme camera, le duo se reconcilia, proque La Mole se prende cura del ex amico, plus grave de ille, Coconnas jura a ille amicitia eterne. Depost ambes le amicos vade in le boteca del perfumero florentin Renato Bianchi (René) sur le Pont Neuf per, interrogar le si son reciprocate ab le dominas qui illes ama, ma Henriette e Margot superveni. Ma pois tote debe fuger per le retroboteca, proque René aspecta le regina matre; Catherina arriva de facto pro facer se leger ab le su co-citatano le futuro in le visceras de duo gallinas sacrificate. Le responsa es sempre le mesme: le su tres filios masculos morira un post le altere et Henrico de Navarra sera rege de Francia. Percepite qui le regina matre il ha subtrahite a ille un certe quantitate de veneno, e intuente le uso qui vole facer con illo, René va de nocte al Louvre ubi resulta a impedir qui Charlotte de Sauve invevena sin voler le su amante Henrico de Navarra; a ille pois René predice le prophetia per le qual devenira rege de Francia. Per iste ration quando le huguenot de Mouy resulta a risco del vita, a introducer se al Louvre travestite con le mantello de La Mole, per communicar le que il ha un organisation prompte a facer le evader e refugiar in Navarra, Henrico refusa. De Alençon, qui es le tertiogenito de Catherina e distante ab le throno, se propone a Mouy como nove chef del faction huguenot, Mouy rogara al su chefes e retornera al Louvre con le responsa. Retornate a cena in le albergo ubi illes allogiava un tempore, La Mole e Coconnas recipe un mysteriose invitation galante, illes son bandate e introducite separatemente in un edificio ubi illes vive un nocte de passion con duo mysteriose damas anonyme, ma illes comprende qui illas son le regina Margot et Henriette. Le nocte, al Louvre, Margot intercepta Mouy credente qui se tracta de La Mole; le huguenot parla con Henrico de Navarra, al qual confessa de non haber dicite le veritate proque sapeva de esser spiate per le duce de Alençon, in realitate per ille nihil es cambiate. Margot intertanto dice toto a La Mole qui jura de esser sempre ab le su parte proque inamorate, e le roga a su vice de conservar con se ipse le su testa in le caso deberea perder per illa. Arriva al Louvre un messagero con le notitia qui Henrico duce de Anjou, fratre minor del rege, es stato seligite ab le nobiles como rege de Polonia, le election esseva approbate per le Papa. Terrorisate per le prophetia de René qui vide un triplice morte in le familia regal, e timente qui Henrico de Navarra pote succeder al su filios, Catherina obtene per le rege un lettre de cachet, pro facer le imprisionar al Bastilla sin processo; incargante Maurevel del execution, le recommenda de non haber scrupulos a occider le si oppone resistentia. Rege Carolo IX e le Corte parti per le chassa, durante le qual Henrico de Navarra refusa un tentativa de fuga que le es prospectate ab amicos. Le rege Carolo durante le chassa, es cadite de cavallo, et es ferocemente attaccate ab un porco salvage infuriate; le fratre de Alençon erra le tiro de archibuso malgrado ille sia un experte tirator, e solmente le intervention de Henrico de Navarra, con un cultello, salva le soverano ab un ferimento mortal. Per retribuer Henrico per le su intervention contra le porco salvage, le rege tene ille foras del Louvre le vespere, in cuje Maurevel debe arrestar le. Exite de nocte, le duo reges les incontra Henrico de Guisa e le fratre del rege (e futur rege de Polonia), retornate sin permisso ab le assedio de La Rochelle, per surprender le intrigas de Henriette de Nevers. Le duchessa e le regina Margot, se son appartate con le duo amantes in un casa anonyme, ma quando son surprendite ab le quatro las resulta a fuger ab un porta secrete. Intertamto, penetrate al Louvre in le appartamento de Henrico de Navarra, per arrestar le, Maurevel surprende illac de Mouy, le qual occide duo del assassinos e feriva al gurgite Maurevel. Tote tamen il ha viste le su mantello scarlato e multes il ha interesse a dicer qui es stato La Mole a occider, per non compromitter le planos del rege de Navarra. Ma durante que se trova in le camera de Margot, Henrico adverte la Mole de fuger, assi le juvene se salva ab un imboscada mortal. Totevia, quando le ferite Maurevel sera in grado de parlar se discoperira qui de Mouy era in le appartamento de Henrico, qui assi sera compromittite. La Mole face ab messagero inter le huguenotes e le convertite rege de Navarra pro facer le fuger ab le Louvre. Rege Carolo intertanto il ha haste de inviar le fratre minor in Polonia a regnar, proque sape qui le matre Catherina prefererea vider ille sur le throno al posto sue. Catherina volerea in vice retardar le partentia proque René ha divinate le morte del rege in le arco de un anno. Catherina face preparar per le florentin René un libro sur le arte del chassa con le paginas saturate de veneno, e lo face inviar in le camera de Henrico; ma le rege Carolo vide le libro e lo porta via. Poc dies depost il ha le prime symptomas de invenenamento. Le nobiles huguenotes il ha preparate le fuga in Navarra de Henrico, de Margot e de Francisco duce de Alençon, qui se es proponite como nove chef del protestantes; ma iste ultime se retira detro al ultime momento e denuncia le complot. Multe huguenotes son capturate, ma Henrico resulta a demonstrar qui ille es extraneeal intriga, como anque La Mole e Coconnas, qui son totevia arrestate. Intertanto Actéon, le amate can del rege, mori invenenate; Carolo nota que le can ha mangiate paginas del libro, qui ille mesme ha toccate; convoca René qui confessa que le tractato de chassa es saturate de un toxico, destinate al rege de Navarra, non existe antidoto. Henrico roga explicitemente al rege de facer le clauder, per finger que ille sia cadite in disgratia et evitar ulterior attentatos al proprie vita; inde ille es mandate al castello de Vincennes, ubi son claudite anque La Mole e Coconnas. Sapente de esser invenenate a morte, pro salvar le familia, rege Carolo prefere que le culpa non debe recader sur le matre, e consenti qui La Mole sia accusate de magia: de facto in le su camera es retrovate un statuetta de cera transfigite ab un spinula, e malgrado René dice que le statuetta lo habe preparate per facer inamorar Margot; le judice sustene que se tracta de un sortilegio contra le rege. Margot et Henriette las prepara le fuga del duo homines, ma La Mole non es in condition de reger se in pedes proque esseva torturate et ha le gambas rumpite; in vice de evader, Coconnas accepta per amicitia, le mesme sorte. Le duo son decapitate, le carnifice consigna le testa de La Mole al regina Margot, qui habeva promisse de conservar con se ipse. Sur le lecto de morte, rege Carolo confida a Henrico de Navarra le regentia, intertanto qui sue fratre Henrico de Anjou retorna ab le Polonia; al mesme tempore scribe al Corte de Polonia proque impedi al fratre de lassar le pais. Secundo le su designos, sera sue fratre affin a hereditar le corona de Francia, ma Catherina il ha jam facite clamar le filio, qui arriva proprie durante que le rege exhala le ultime respiration. Henrico de Navarra es constringite a fuger ab Paris; Henrico duce de Anjou deveni rege Henrico III de Francia. Un anno depost, le rege de Navarra retorna clandestinemente a Paris per incontrar le su amante Charlotte de Sauve; Catherina veni a saper lo e organisa un imboscada durante le qual tamen Maurevel veni occise ab Mouy. Henrico de Navarra resulta ancora un vice a fuger, ma René renova a ille le prediction secundo le qual un die sera rege de Francia.

Adaptamentos cinematographic:

Le Regina Margot (La Reine Margot, 1954), per Jean Drèville, con Jeanne Moreau.Le Regina Margot (La Reine Margot, 1994), per Patrice Chéreau, con Isabelle Adjani, Daniel Auteil, Virna Lisi (Catherina).

Le litigiose domate

Per William Shakespeare - Traduction in Interlingua per Francesco Galizia

Le litigiose domate (The Taming of the Shrew), il es un comedia per William Shakespeare, un del su prime obras, componite inter le 1590 e 1591. Il es divise in cinque actos scripte sia in versos que in prosa. Le historia narra de Petruccio, aventurero veronese qui sposa e subjecta le intractabile Catherina de Padua, attrahite supertoto ab le su dote.

Personages:

Baptista Minola, vetule citatano de Padua. Catherina, le su filia major. 

Blanca, le su filia minor. Servos, de Baptista. Petruccio, gentilhomine de Verona.Grumio, sue servo personal.  Curtio, chef del servitores del casa de Petruccio. Nathaniel, Philippo, Joseph, Nicholas, Petro: servos de Petruccio. Un Sartor, Un Mercero, Gremio, vetule citatano de Padua, pretendente de Blanca. Hortensio, gentilhomine de Padua, pretendente de Blanca (se travesti ab Lycio). Lucentio, gentilhomine de Pisa, pretendente de Blanca (se travesti ab Cambio). Vincentio, citatano de Pisa, patre de Lucentio. Tranio, servo personal de Lucentio (se travesti ab Lucentio). Biondello, altere servo de Lucentio. Un Pedante, de Mantua (se travesti ab Vincentio). Un Vidua, qui sposa Hortensio.

 

Resumpto del Historia:

Le historia narra de Baptista Minola, un vetule gentilhomine de Padua, qui ha duo filias: le plus grande, Catherina, cognoscite per esser intractabile, e le plus juvene, Blanca, al contrario note per le su gentilessa. Blanca il ha duo cortesatores, Gremio et Hortensio, in vice Catherina non ha alcuno proprie a causa del su tremende character. Baptista nonobstante le lor insistentia, es decise a non maritar Blanca usque a quando non habera trovate un marito al filia major. Indi Baptista decide que per Blanca non cerca pretendentes, ma preceptores per instruir la. Intertanto Lucentio, un juvene de Pisa venite per studiar al universitate, vide Blanca e se inamora subito de illa. Gremio et Hortensio projecta de finger se preceptores per poter cortesar Blanca e univa le lor fortias per trovar un marito a Catherina. Quando Petruccio, un gentilhomine de Verona, amico de Hortensio, arriva a Padua in cerca de uxor, illes parla de Catherina e del su mal character, ma anque del su moneta: Petruccio decide subito de voler la sposar, ille tamen finge de esser un poc maleducate e impertinente. Illes promitte a Petruccio de introducer le in casa de Baptista. Intertanto Lucentio, se fingera un precector de literatura, de nomine Cambio, e Tranio le su servo, interpretera le parte de Lucentio. Anque Hortensio se travesti ab Lycio precector de musica e sonator de violoncello. Petruccio va a casa de Baptista, e depost esser se accordate con Baptista per le dote, va a cognoscer Catherina. Le duo il ha un dialogo multo forte, ma al fin ille, un poc con le fraude un poc con le fortia, convince illa a sposar le, le matrimonio es fixate. Petruccio, le jorno del matrimonio sapente de esser attendite ab Catherina, perveni al cerimonia in retardo e vestite con habitos consumite e sordite. Catherina, inrabiate de plus ma es tamen, sempre plus desiderose de sposar le, assi le nuptias son celebrate. Ma al banchetto nuptial, a un certe puncto Petruccio refusa de remaner, con grande regret de Catherina, qui parte totevia con le su sposo. Petruccio e Catherina arrivava, depost un longe viage al fregido, al casa de campania de Petruccio, annunciate ab Grumio. Illes son recepite ab Curtio, chef del servitores del casa. Depost, Grumio narra a Curtio e al servos, que durante le viage Petruccio ha facite cader Catherina in le fango e se infedava tote le vestimentos. Petruccio tracta le servitores con furia e insultos, se lamentava per le cena e assi face in modo qui Catherina vade a lecto a stomacho vacue. Pois in un monologo, declara le su intention de render a illa le vita impossibile per resultar a domar la. Intertanto le corte de Lucentio verso Blanca procede ben, travestite ab Cambio (le precector), dante lectiones de litteratura a Blanca, ille maltracta e deride le sonator de violoncello (Hortensio), quando, cargate de instruer le puera al musica, era desiderose de entrar in le camera ubi il era Lucentio e Blanca. Intertanto Lucentio vole facer arrivar un homine qui se finge Vincentio, le patre de Lucentio, per render le historia plus credibile. Alora Tranio convince un pedante arrivate ab Mantua a presentar se a casa de Baptista fingente se sue patre (id es le patre de Lucentio) Le fingite patre de Lucentio perveni a casa de Baptista e le duo se accorda per le nuptias del filios. Petruccio e Catherina les conduce un vita multo modeste, in cuje le povre puera es constringite per le marito a un serie de privation e de humiliationes que plica a poco a poco le su obstinate character e la rende sempre plus condescende. Con del excusas Petruccio face sì qui Catherina suffre le fame e le somno. Per vader a Padua a casa del patre de Catherina, face clamar un sartor e un mercero qui les porta belle vestimentos, ma qui pois refusa sin ascoltar Catherina qui le volerea a omne costo. In fin la constringe a partir a un horario asburde sol per facer valer le su autoritate de marito. Per strata illes incontra Vincentio, patre de Lucentio, qui sta per arrivar a Padua a trovar le filio. Al termine del comedia: Blanca sposa le su Lucentio et Hortensio un ric vidua. Tote le personages se retrova al banchetto nuptial a casa del novelle sposos Lucentio e Blanca. Totes lancea reguardos e surrisos al estranie copula Petruccio e Catherina, alora Petruccio propone un sponsion: cento coronas a ille le cuje uxor, mandate a clamar, arrivara prime ab le marito. Blanca non se presenta e non mesmo le uxor de Hortensio. Le unic a presentar se es proprie Catherina, qui sub le ordine del marito, va a clamar anque le altere duo uxor, Catherina recorda a illas le proprie deberes de uxor: obedir, esser sempre gentil e sollicite, tractar le marito como un soverano, un prince, responder a tote le su exigentias e requestas sin contradicer le e rebellar se, perque iste es le scopo per cuje le natura a create le femina con un corpore assi delicate e morbide, e a iste scopo debe dedicar se sempre. Petruccio satisfacite vince le sponsion, e le admiration del altere homines a tabula, surprendite per le cambio de Catherina, le litigiose domate.

Elementos litterari:
Pro iste comedia, Shakespeare, se reface a obras precedente per Chaucer e Dunbar, per pois modificar le technica de recitation e transformar le violentia puramente physic subite ab le personages femminil, per passar pois in prevarication psychologic per le su Catherina. In ultra adjunge al intriga principal le historia de Blanca como invertermento del rolos e joco inter fiction e realitate. Le introduction crea un passage ab le realitate al sonio, per pois introducer nos in le action comico-farsesc del historia. Le action dura cinque dies e se basa sur scenas de contrastos e contra opposition del personages. Il es proprie ab iste oppositiones, de character, de tono o de situation, que nasce le originalitate e le vivacitate de iste comedia, ben que inter le plus simplices e lineal de Shakespeare. Le comedia presenta un alternantia de tonos dramatic e comic. Le personages utilisa sovente un linguage litterari multo conventional et ornate; Lucentio e le alteres parla per phrase facte, proverbios, con referentia a libros, phrase italian o citationes latin imperfecte. Per le puncto de vista del linguage il ha anque un certe contrasto inter vetules e juvenes, patres e filios, inamorate declarate o celate. Original es le tono comico-farsesc con cuje Shakespeare tracta le intriga principal: Petruccio e Catherina possede un carga irresistibile in le lor furibunde contrastos verbal. Ad exemplo le lor prime incontro, representa un grande momento de theatro perque es le unic in cuje, a parolas, Catherina es al par de Petruccio. Le lor es un ver e proprie match de parolas mordacias e flechadas. Illes parla un linguage directe, spontanee, irriverente e argute, que contrasta con le false hypocrisias del discursos de Blanca e tote le alteres. Si le tono ironic domina le comedia, nos non debe oblidar que es proprie le momento final que reporta le concentration e face ab contrapuncto patetic: frustrate antea, quando era litigiose, e depost, quando es domate, Catherina paga le precio de un education e de un rigiditate social injuste.

Adaptamentos cinematographic:

Le litigiose domate (La bisbetica domata,1908), per Azeglio Pineschi e Lamberto Pineschi, Italia.

Le litigiose domate (The Taming of the Shrew), per D. W. Griffith, con Florence Lawrence, Arthur Johnson. USA, 1908.

Le litigiose domate (La bisbetica domata), per Arrigo Frusta, con Gigetta Morano, Eleuterio Rodolfi. Italia, 1913.

Le litiose domate (The Taming of the Shrew), per Sam Taylor, con Mary Pickford, Douglas Fairbanks, Edwin Maxwell. USA, 1929.

Le litigiose domate (La bisbetica domata), per Ferdinando Poggioli, con Lilia Silvi, Amedeo Nazzari, Paolo Stoppa, Lauro Gazzolo. Italia 1942.

Le litigiose domate (The Taming of the Shrew), per George Schaefer, con Maurice Evans, Lilli Palmer. USA 1956.

Le litigiose domate (The Taming of the Shrew), per Franco Zeffirelli, con Richard Burton, Elizabeth Taylor, Michael York. USA/Italia, 1967.