Hamlet

Per William Shakespeare - Traduction in Interlingua per Franco Galizia

Hamlet: (Le tragedia de Hamlet, Prince de Danmark, The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark), es un del tragedias shakespearian plus cognoscite e citate al mundo, traducite in quasi tote le linguas existente, includite le version in Interlingua per Sven Collberg del 1992, a cura del UMI (Union Mundial pro Interlingua). Le tragedia esseva scripte inter le 1600 e le estate del 1602. Le monologo per Hamlet "esser o non esser", le passage plus famose del drama, anque si sovente isto veni erroneemente citate apud al imagine de Hamlet, qui tene in mano un cranio: in realitate le scena del cranio es in le parte final del drama (Acto V, Scena I) e non ha nihil a que vider con "Esser o non esser", que on trova in le parte central (Acto III, Scena I). Illo es un drama centrate sur le vindicantia: Hamlet, prince de Danmark, es stimulate per le phantasma del patre a vindicar le morte del genitor, occise per le fratre, que pois il ha usurpate le throno e sposate le vidua.

Personages:

Hamlet, Prince de Danmark, filio del rege Hamlet.
Claudio, Rege de Danmark, oncle de Hamlet e fratre del rege Hamlet.
Spectro del vetule Hamlet, le rege morite.
Gertrud, le Regina, matre de Hamlet, il ha sposate Claudio.
Polonio, secretario de stato.
Laertes, filio de Polonio.
Ophelia, filia de Polonio, fidantiata de Hamlet.
Horatio, amico fidate de Hamlet.
Rosencrantz e Guildenstern, previe constudentes de Hamlet, al universitate
Fortinbras, Prince de Norvegia.
Voltimando, Cornelio: ambassatores a Norvegia.
Marcello, Bernardo, Francisco: officieros e soldatos al guarda.
Osric, cortesano affectate.
Reynaldo, servitor de Polonio.
Actores, del compania.
Un gentilhomine de corte.
Un clerico.
Duo fossores.
Un capitano norvegian, messagero de Fortinbras.
Ambassatores de Anglaterra.

Damas, gentilhomines, officeros, soldatos, marineros, messageros e servitores

Resumpto del Historia:
In le XVI seculo, sur le turres del bastion que cinge le castello de Elsinor, capital de Danmark, duo soldatos Bernardo e Francisco, on interroga sur le phantasma que cata nocte compare, aspectante le cambio del guarda de medienocte. Al cambio del guarda, insimul al sentinella Marcello arriva anque Horatio, amico del prince Hamlet, clamate per le soldato, a vigilar sur le estranie phenomeno. Le spectro compare per le prime vice un poco post le medienocte e Horatio pote subito notar le su similantia con le defuncte soverano; ma le spectro remane tamen mute, e pois dispare. Le duo amicos remane ad attender altere apparitiones. Horatio intertanto explica a Marcello que le filio de Fortinbras nepote del rege de Norvegia, sta a reunir un armea al confinios del pais, pro reprender se le territorios que le patre ha perdite in un duello con Hamlet, le defuncte rege. Ante del alba appare de novo le phantasma, ma quando es sur le puncto de parlar per le requesta de Horatio, canta le gallo e con iste sono dispare novemente. Le scena ora es in le salon del consilio royal. Son presente le rege Claudio, le regina Gertrud, le prince Hamlet, Polonio Secretario de stato, le su filio Laertes, le duo ambassatores Cornelio e Voltimando, e alteres. In le reunion, ante toto es discutite le question del filio de Fortinbras, e pro isto es decise de mandar le duo ambassatores al rege de Norvegia per convincer lo a inducer le nepote a plus moderate actiones. Pois Laertes roga al rege de poter partir per le Francia e le rege da le permisso. Horatio, intertanto, attinge Hamlet per mitter lo a cognoscentia del apparitiones de un spirito con le semblantias del patre e del su presentimento que le spectro vole parlar solmente con ille. Illes decide inde de incontrar se sur le muros al undece horas. Pervenite assi sur le muros, le spirito face le su apparition e roga subito de parlar solmente con Hamlet, iste, intuente que on tracta del spirito del patre, accepta sin esitation. Quando son remanite sol, le spectro revela ad Hamlet iste tremende veritate: le uxor e le fratre del patre sue, on amava ab ante del su morte, e le fratre, qui desiderava le su throno, un postmeridie, vidente lo addormite in jardin, instillava in le aures un veneno mortal. Al fin del tragic historia le spectro roga al juvene de vindicar lo, et ille accepta le requesta sin hesitar. Retornate inter le sue amicos (Horatio e Marcello), nonobstante le requestas de illes, de disvelar a lor cosa esseva dicite in le colloquio, Hamlet remane mute e face anque jurar a illes, adjutate in isto anque, per le voce del spectro, de non parlar con nemo del apparitiones. Depost le incontro, Hamlet deveni ancora plus lugubre e triste. Le soveranos alora face clamar Rosencrantz e Guildenstern (duo amicos de universitate de Hamlet), proque illes pote investigar sur le melancholia del prince. Le duo parla a longe con Hamlet, per le lor sentimento de amicitia, illes disvela al prince, anque le motivo del lor venita; e comocunque illes cerca de allegrar le prince, in occasion del arrivata de un compania theatral. Le notitia da ad Hamlet un forte euphoria, non per le distraction que on prospiceva, ma proque le representation theatral, offereva a ille le possibilitate de mitter in practica un plano ideate pro verificar, si le informationes del spectro del patre, son ver o si ille sia plus tosto un vision demoniac, que lo vole instigar al assassinio del oncle. Le duo cameradas son intertanto clamate de novo per le rege pro saper si illes ha discoperte qualcosa sur le crisis de Hamlet e sur como on pote reportar lo al vetule distractiones. Polonio, quando vide que le duo non resulta a explicar le causa del problemas del prince, propone al rege de verificar si le tristessa de Hamlet deriva proque non pote vider plus le fidantiata Ophelia filia de Polonio. Inde, congedate Rosencrantz e Guildenstern e notante le arrivata de Hamlet, Polonio, le rege e le regina les cela detra le tapete, lassante sol Ophelia, assi illa pote incontrar se in modo “casual” con Hamlet, le qual tamen, perveni in le sala plen de furor, a causa del revelation del spectro, in iste momento Hamlet dice le famose monologo de “esser o non esser”. Pois ille incontra Ophelia e refusa cata idea de vita conjugal, e al povre Ophelia, qui recorda ad Hamlet, le vetule promissas de amor, consilia de vader in convento, terminante le lor dialogo con le lugubre phrase "Non habera plus matrimonio e del sposate uno morirà". Le oncle sentente iste parolas, suspecta qui Hamlet pote haber intuite qualcosa del su delicto, e comencia a prospectar le idea de exiliar lo in Anglaterra con le excusa de qualque cargas administrative. Hamlet depost isto, va a recommendar al actores del compania de facer un bon interpretation in le spectaculo del vespere. Le su plano de facto consiste a verificar si le accusa del spectro es ver, mittente in scena un drama, "Le assassination de Gonzago", simile a cello que era evenite, e assi observar le reaction del rege: si le rege Claudio, on esserea monstrate turbate, isto haberea significate que le accusa del phantasma il era fundate. Le idea resulta al melio: de facto quando il ha le scena del invenenamento, le rege exi infuriate ab le theatro. Depost isto le regina Gertrud, per placar le ira del rege, clama Hamlet in camera sue per inducer lo a explicar se con le oncle, sur le motivo del representation del drama. Le regina decide insimul a Polonio que, quando illa parlarà con le filio Hamlet, iste (Polonio) va a celar se detra un tapete in le camera del regina, assi ille pote referer al rege, le parolas de Hamlet. Durante que Hamlet parla con le matre, excambia Polonio per le oncle Claudio, e lo occide al crito de "un mus, un mus", e al fin exi ex le camera e porta sin alicun remorso, le corpore de Polonio con se ipse per sepelir lo velocemente. Sapite per le regina de iste acto, le rege convene que on debe hastar le su viage per le Anglaterra e manda Rosencrantz e Guildenstern a sollicitar Hamlet a partir subito, con le excusa del vento favorabile. Ophelia intertanto pervenite al palatio in un stato de complete follia proque, il ha sapite ab alicun personas, que le patre Polonio es morite, e pro isto es opprimite per le nove dolor, adjungite se al delusion amorose per Hamlet. Intertanto, in cammino in direction del porto pro imbarcar se per le Anglaterra, Hamlet incontra le armea de Fortinbras le juvene prince de Norvegia, que marcha sur le territorio danese per attaccar le Polonia. Informate se presso le soldatos del importantia del territorio, veni a saper que es un terreno sin valor ni importantia strategic, ma que illes lo conquirera, anque si es ben defendite per le polacos, solmente per le honor de un conquesta. Isto induce Hamlet a reflecter sur le proprie meschineria que lo face lassar sin vindicantia le occision del patre, nonobstante le requesta de iste de esser vindicate. Laertes intertanto, sapite per false notitias, secundo le quales le patre Polonio, esseva occise per le rege, organisava in Francia, un armea de rebellos e aventureros, pervenite in Danmark vince le exercito danese e on presenta ante al rege a rogar sia del morte de Polonio, sia del mancate honores funebre. Le rege Claudio, post un longe colloquio, durante le qual compare anque Ophelia, resulta a illustrar al furiose Laertes tote le veritate, omittente naturalmente le motivo del furia del prince. Intertanto arriva ad Horatio un littera de Hamlet, le qual dice que de toto le equipage del nave, solmente ille veniva capturate ab le piratas, e ordina a ille de portar le littera allegate, a celle que sta legente al soverano. Horatio manda subito un currero al rege que perveni, post le su discussion con Laertes. Le message annuncia al soverano le imminente retorno de Hamlet in Danmark, le rege assi propone a Laertes, como medio de vindicantia, de defiar Hamlet a duello, ma de obtunder le puncta del spada del adversario, e de immerger le proprie, in un mortal veneno e pois de invenenar le calice del vincitor con un stilla de un sustantia lethal, in le caso de victoria de Hamlet, e Laertes consenti. Intertanto Ophelia, ora jam folle, on es occise jectante se in un laco; e duo fossores in le cemeterio excava a illa un fossa. Hamlet con Horatio face un promenada e passa per illac e on interroga sur qual domina (perque sol un domina poterea esser sepelite in modo christian anque se suicida) debe esser inhumate illac. Hamlet trova un cranio que le fossor dice de esser de Yoric le joculator del rege sue patre, que Hamlet recorda con affecto. Quando illes vide le cortege funebre Hamlet comprende toto e non pote facer a minus de accurrer al feretro de Ophelia. Laertes, plen de ira contra de ille, va a insultar e defia Hamlet a duello. Le die sequente Hamlet es clamate in le sala del rege per le duello, que serà al ultime sanguine. Hamlet tamen ante del duello on reconcilia con Laertes, per medio de sincer excusas e demonstration de estima. Initia le duello, e le duellistas on excambia plus vices le spadas, assi catauno on feriva con le spada invenenate. Intertanto, durante le duello, le regina pete de biber, e illa sin saper bibe per le calice que habeva le vino invenenate. Le prime a morir assi es le regina, alora Laertes, repentite de haber excogitate un assì ignobile plano, revela toto ad Hamlet e pois mori, per le veneno que era sur le puncta del spada. Le furia del prince alora va contra le rege qui es transfigite per Hamlet con le spada invenenate e mori. Hamlet es ora in fin de vita, quando Horatio annuncia le retorno de Fortinbras victoriose post haber vincite in Polonia. Hamlet alora propone ad Horatio, le prince como nove rege e mori anque ille. Fortinbras, pervenite al castello, ascende al throno, proque ille il ha major derecto a rogar lo, e dispone grande funerales regal per le defuncte prince Hamlet.

(EN) «To be, or not to be, that is the question: Whether 'tis nobler in the mind to suffer The slings and arrows of outrageous fortune, Or to take arms against a sea of troubles, And, by opposing, end them.»	(IA) «Esser o non esser, iste es le question: si es plus nobile in le mente suffrer le colpos de funda e le flechas del ultragiose fortuna, o armar se contra un mar de affligeres, que, opponente se, on va finir.»
(Hamlet, acto III, scena 1)

BON  NATAL  E  FELICE  ANNO NOVE 2017, a tote le amicos de Intelingua.
Con iste traduction nos termina le serie de fabulas del tradition europee et occidental, con le nove anno nos initiara le traduction del plus celebre tragedias e comedias del grande dramaturgo anglese William Shakespeare.
Blancanive
Per le fratres Jacob e Wilhelm Grimm.       -        Traduction per Franco Galizia
Blancanive,  o Blancanive e le septe nanos, (titulo german: Schneewittchen / titulo francese: Blanche-neige), es un fabula popular europee. Le version plus cognoscite es celle scripte per  le fratres german Jacob e Wilhelm Grimm, in le prime edition del 1812,  publicate in le  recolta del  Kinder- und Hausmärchen (Fabulas del pueros e del focar),  inspirate a multe aspectos del folklore popular, del qual le duo fratres il era profunde studiose. Le historia de "Blancanive" que on face generalmente referentia es celle del septime edition del 1857 del fabula del fratres Grimm.

 Blancanive e le septe nanos

Resumpto del Historia:
Le historia narra que un die un regina, durante que es intente a suer vicin a un fenestra, on punge un digito e, guardante le sanguine sur le terreno nivose, exprime le desiderio de haber un filio con le capillos obscur como le ebeno, le pelle blanc como le nive e le labios rubie como le sanguine; depost qualque tempore le regina il ha un puera, al qual da le nomine Blancanive. Depost le parto  le regina mori. Le rege, pro assecurar un figura materne al filia, decide de sposar se de novo, ma le secunde uxor del rege, es un domina bellissime e vanitose, qui possede un speculo magic al qual illa peteva in continuation qui era le plus belle del regno, e le speculo un die, diceva a illa que ora es Blancanive le plus belle, e alora invidiose del beltate del juvene filiastra, incargava un chassator de portar le puera  in le bosco, occider la e portar a illa le pulmones e le hepato (o le corde in altere version) como proba del conclusion del su labor. Le chassator, tamen, commovite, decide de lassar le puera in le bosco e de occider un porco salvage, e pois portar al regina le organos de iste animal, ille era convincte, que comocunque Blancanive essera devorate  ab qualque bestia feroce. Le regina, post haber recipite le hepato e le pulmones del porco salvage, los mangia, convincite que illos son celle del filiastra.  Blancanive, depost  haber vagate per un poc in le bosco,  trova un casa, construite proprie in le corde del foresta, in le qual les habita septe nanos, que les labora in un mina vicin. Le casa es vacue e Blancanive, affamate e fatigate, entra e se nutri con parte del cibo e del vino jam preparate per le nanos, prendente un poco de cata  portion, per pois addormir se in le unic del septe lectos del su misura. Le nanos, quando les arriva, post un prime instante de preoccupation pro le intrusion, son felice de hospitar le dulce Blancanive, qui in cambio le cura e le adjuta in le affaceres domestic.  Le vita passa tranquille usque a quando le perverse regina, gratias al su speculo magic, discoperi que Blancanive es ancora vive e in salute. Transvestite se, alora, con le magia, ab un ancian venditrice, illa on presenta al casa del septe nanos, e cerca per duo vice de occider, gratias al  ingenuitate de Blancanive, ante stringente a illa un cinctura al flancos usque a facer la mancar le respiration, pois facente passar inter le capillos un pectine invenenate. In ambes le casos le juvene evanesce, ma veni salvate per le intervention del septe  nanos, que les resulta a facer la reprender le sensos, admonente la cata  vice, de non facer entrar necuno in casa in lor assentia. A  iste puncto le regina, se transveste de novo ab vetule venditrice de fructos, e va per le tertie vice  al casa del septe nanos, con le objectivo de facer degustar  a Blancanive un pomo invenenate per le medietate. Per convincer Blancanive ad acceptar al minus un pomo in dono,  talia le fructo in duo e gusta le medietate que non era invenenate. Blancanive, al prime morsello del parte invenenate, cade in un stato de morte apparente, ab cuje necun del tentativa complite per le nanos resulta a eveliar la. Le mesme  nanos, convincite que illa sia morite, les depone in un feretro de crystallo, que veni collocate sur le puncta plus alte de un collina, in medio al bosco. Per multo tempore  Blancanive veni veliate per le nanos usque a quando un die, non veni notate ab un prince qui passava a cavallo illac. Le prince inamorate se de illa, volerea portar la in le su castello, pro poter la admirar e honorar per tote le dies del su vita. Depost multe insistentias del prince, le nanos, commovite pro le forte sentimentos del juvene prince, les consenti al su requesta. Ma a un certe puncto un del servitores del prince, arrivate per transportar le feretro al castello del prince, impinge le pede in un radice prominente e face cader le feretro longe le flanco del collina. Durante le cadita, ab le bucca de Blancanive exi le morsello de pomo invenenate, e assì le juvene princessa on  evelia.  Blancanive se inamora subito del prince e son tosto organisate le nuptias,  a cuje es  invitate anque le matrastra de Blancanive. Iste, que non cognosceva le nomine del sposa, ma que le speculo habeva advertite que le sposa era plus belle de illa,  remane blocate al vista de Blancanive. Intertanto esseva calefacite sur le foco duo scarpas de ferro, que le regina es constringite a calcear. A causa del dolor que dava le scarpas  incandescente, illa es constringite a ballar usque a quando cade a terra, morite.
Le version Disney
Inter le plus celebre versiones del fabula, il ha le homomyne film a designos animate a colores  producite per Walt Disney,  in le 1937,  illo esseva le prime longe film de animation del compania.  Elemento original del version Disney il era le characterisation del  septe nanos: a catauno de illes, il era date un nomine e tractos characterial distinctive:  Doc, Grumpy, Happy, Sneezy, Bashful, Sleepy, Dopey. (le nomine in italian son: Dotto, Brontolo, Gongolo, Eolo, Mammolo, Pisolo, Cucciolo), que nos pote traducer in interlingua como: Docto  ille es le plus ancian, porta le berillios e parla in modo pompose et  erudite.  Murmurator al initio es contra Blancanive, ma pois la adjuta e defende, es in conflicto con Docto,  Felice es joiose e ride sempre, et es le plus robuste, Eolus il ha iste nomine a causa del su potente sternutamentos,  Timide es reservate e timorose, Dormitor es sempre fatigate, laconic e somnolente, Pusillo es le plus juvene, infantil e mute et es le unic sin barba).
Resumpto: Blancanive (Snow White) es filia de un nobile familia royal, ma quando illa es ancora infante, le dulce matre mori e le patre on sposa de novo, con un domina cruel de nomine Grimhilde. Illa remane presto vidua e assi deveni regina e constringe le filiastra, le princessa Blancanive, a laborar per illa como un serva in le su castello. Blancanive supporta le injurias del domina, la qual con stupor non sape, como face le puera ad haber un character sempre allegre ma ingenue  e le surriso sur le belle visage. Blancanive cresce e deveni sempre plus belle, con un animo dulce e nobile, e crede in le ver amor. Illa sonia le felicitate e que un die le prince azur, amor del su sonios, qui habeva incontrate in  realitate un sol vice, quando illa cantava apud le puteo del desiderios. Le Prince se era inamorate de illa e del su voce, assi illa spera que un die, ille attrahite e fascinate per le su canto de amor, la porta via per viver con ille per sempre felice. Le matrastra invidiose e jelose del aspecto e del virtutes del su juvene rival, interroga cata die, in le su camera le su speculo magic, petente a illo qui esseva le plus belle del regno. Un die le speculo responde que Blancanive era devenite le plus belle del regno. Perturbate per le notitia, Grimhilde convoca un chassator pro facer le occider Blancanive, e que pois debeva portar le su corde como proba del morte del princessa, assì illa poteva devenir,  novemente le plus belle del regno. Le chassator conduce le innocente puera in le bosco, ma ille non pote occider la, commovite per le gentilessa del su modos e fascinate del su beltate. Ille assi, decide de salvar la e la face fuger rapidemente in le bosco. Le chassator porta al regina un corde de porco salvage, como proba del morte de Blancanive. Intertanto le belle puera,  terrorisate per quanto es evenite e per le intention del perfide regina, curre in le corde del foresta e discoperi un parve casa ubi poter se refugiar: illo es le habitation del septe nanos, qui les laborava in un mina. Le nanos bon e gentil, retornate a casa, la protegeva, e celava ab le perfide regina. Blancanive, per gratitude, curava le casa e les assisteva como le mamma que illes non ha jammais habite. Passate del tempore, le regina Grimhilde veni a saper, per le voce del sclavo del speculo magic, que appare como un mascara verde in un nube de fumo, que le princessa non es morite e que on cela in le casa del septe nanos in le bosco. Illa alora decideva de complir personalmente le assassinio, excogitava un plano malefic: assume con le magia, le semblantia de un vetule striga, que al ingenuitate de Blancanive parerà sol un povre anciana venditrice de pomos;  illa attinge le casa del nanos, quando illes son a laborar in le mina, e videva Blancanive qui era sol, e la convince a gustar un del su pomos, celle que habeva invenenate antea, de cuje un sol morsello pote esser lethal. Blancanive, qui ama le pomos e non imagina tal maleficio, morde celle belle fructo assì rubie e succose e cade in un somno mortal. Solmente le prime basio de amor,  pote rumper le incantamento. Quando le nanos retornava al casa surprendeva le striga, e videva le corpore sin vita del lor car amica, totes se univa decise a occider la. Le striga tenta de escappar durante que, le ira del nanos on misce al violentia de un improvise tempesta, illa veni blocate sur le culmine de un precipitio e cade, a causa de un fulgure, que colpava le rocca ubi illa se trovava e mori. Le nanos vidente le lor amate amica assì belle anque in le morte, non il ha le corage de seppellir la e assi la deponeva in un feretro de crystallo, e plorava tote le lor lacrimas; usque a quando, le prince azur, audite le disgratia, attinge le casa del nanos e vide le corpore del puera in le feretro.  Le prince,  basia le labios del su amate princessa per le ultime vice. Celle basio de ver amor, rumpe le incantamento del striga e face felice le su amicos nanos: assi le sonio de Blancanive deveni realitate e le prince azur la porta sur le su cavallo blanc al castello, per sposar la e viver insimul per sempre felice e contente.

Cinerella

Per Charles Perrault – Fratres Grimm.      Traduction in Interlingua per Franco Galizia

Cinerella,  es una fabula  popular,  narrate in centenas de versiones in tote le mundo, e face parte del hereditate cultural de numerose populos. In occidente le versiones plus note son celle per Giambattista Basile (La gatta Cenerentola, Le catta Cinerella), per Charles Perrault (Cendrillon)  e per le fratres Grimm (Aschenputtel); inter le versiones  moderne il ha, ultra que ballettos e operas lyric, anque celle narrate in le homonyme film de animation per  Walt Disney del 1950: Cinderella (Cinerella), le qual es basate sur le fabula per Charles Perrault.                                                                                                                                             
Cinerella e le Prince al ballo in le castello
Le versiones de Cinerella                                                                                    
"Cinerella" compare, in ultra 300 variantes, in numerose traditiones popular. Le version plus antique es jam presente in le tradition egyptian: Claudius Elianus, pro exemplo, reporta a nos  le Fortunate historia del etera Rodopi  in le Egypto del XXVIe. Dynastia. Nos non pote meraviliar se que anque iste fabula, como sovente succede, sia presente in traditiones popular anque multe distante e, apparentemente, non communicante inter lor. Nos le retrova in China in le historia de Yeh -Shen, narrate per Tuan Ch'ing-Shih.  Inter le elementos del fabula del version de Ch'ing-Shih il ha cello del pedes minute del protagonista, notorimente signo de nobilitate e distinction in le cultura chinese. De facto, le version chinese emphatisava le facto que Yen-Shen haberea "le pedes plus parve del regno". In le versiones occidental successive, que il ha perdite iste premissa, es pro isto assatis obscur le motivo per cuje le prince on expecta que un sol puera del regno sia in grado de portar le scarpetta retrovate. In alicun versiones non se tracta plus de un scarpetta, ma de un anello o un bracialetto.  In Italia le prime version scripte del fabula es cello de Giambattista Basile, publicate in le 1634 con le titulo: La gatta Cenerentola. Diverse es in vice le version de Charles Perrault,  del XVIIe. Seculo, ubi le scarpetta es de crystallo, isto es solmente in le version francese, isto esserea debite a un error de traduction: le scarpetta original era revestite de pilos (vaire) et era traducite con vitro (verre). Le version del fratres Grimm es del 1812  con le titulo de Aschenputtel, ubi Cinerella non ha le mesme dignitate regal del version de Perrault, ma es multo plus human. Anque le final es completemente diverse ab cello de Perrault, et le scarpetta es de auro.  Inter  le altere versiones on pote recordar in particular: Le vasetto magic (fabula persian), Vassilissa le belle (fabula russe), Peldecinere (fabula anglese). Le elementos variabile son numerose; on pote correctemente dicer que cata  gruppo social e cata populo il ha modificate alicun elementos del fabula, emphatisante alicun de illos et eliminante o modificante alteres in modo de reflecter le mesme situation general in contextos social e historic diverse. Le diffusion de iste fabula es tal que on pote collocar lo in le contexto del Mytho, e tentar de mitter lo in relation con archetypos psychologic e psychoanalytic.                                                                
Resumpto del Historia:
"Cinerella" es le historia de un bellissime juvene puera, orphan de ambes le genitores. Le su matre era morite ante, e le su patre alicun annos depost on sposava con un domina Lady Tremaine, anque illa vidua e con duo filias, habite del su precedente matrimonio, e pois anque ille moriva. Depost le morte del patre le puera esseva sclavisate per jelosia del su beltate, ab celle que era le uxor del patre e per le su filias. Illas la odiava assi tanto, al puncto de non clamar la plus con le su ver nomine, ma solmente con le supernomine "Cinerella" (per le cinere que pollueva le puera durante que illa nettava le camino e le marmitas que usava per cocinar le cibo al sororastras e al matrastra). Nonobstante sia constringite a laborar como un sclava in le su mesme casa, le puera deveni un juvene ancora plus belle, gentil e dulce e face amicitia con le animales del stabulo.  Le vita del juvene Cinerella cambia quando,  veni a saper le notitia,  que a Corte on habera  un ballo organisate per le Rege, durante le qual le Prince poterea seliger le su promisse sposa.  Al palatio royal intertanto, le Rege es angustiate proque le filio non ha le intention de sposar se. Determinate ad haber del nepotes ante de morir, ordina que cata juvene puera del regno pote participar al ballo. Quando le invitation al ballo arriva, anque Cinerella exprime con fortia le desiro de vader al ballo, le matrastra dice de esser de accordo, al su requesta, con grande stupor del filias, a condition que Cinerella termina tote le su labores de casa  e que trova qualcosa de adequate per vestir se.  Le plano del matrastra es de cargar de labor le puera, in modo que illa non habe le tempore de preparar se un belle habito. Naturalmente, le duo sororastras e le matrastra las participa al ballo e Cinerella es excludite. Le vespere Cinerella es sur le puncto de renunciar al su sperantia e al su sonios, quando appare in adjuta,  le su "Fee matrina"  la qual,  con le su magic virga,  face vestir le puera con un meraviliose habito principesc, con al pedes un par de scarpettas de crystallo, e pois le bon  Fee transforma un curcurbita in un carrossa, deinde transforma alicun animales del stabulo, in duo cavallos, in un cochiero e un valletto; assi illa resulta a  vader secretemente al ballo, malgrado le prohibition del matrastra.  Cinerella vade al ballo depost que le Fee matrina la ha advertite que le incantamento terminara  quando le horologio del turre battera le medienocte.  Al ballo intertanto, le Prince incontra enoiate cata puera, usque a quando, non vide Cinerella,  illa attrahe le su attention e assi illes balla sol, per tote le nocte, ultra que in le salon, anque per toto le parco del castello, usque a quando le horologio initia a sonar le medienocte. Ma Cinerella, inamorate, on oblida le tempore que passa: pois que le effecto del  incantamento es destinate a disparer a medienocte, illa debe assi fuger de cursa al sono del horologio, in direction del su carrossa e vader via ab le castello, ma in le fuga, perde un scarpetta de crystallo. Le Prince, ora inamorate, trova le scarpetta e proclama que sposarà solmente le puera  a cuje le scarpetta calcearà perfectemente.  Le matino sequente le Rege, felice per le filio qui habeva trovate un belle puera per sposa, al notitia del fuga del puera, ordina que le Granduce e alicun incargate del Prince, les vade  in cata casa del regno, pro facer provar a cata puera le scarpetta perdite, in modo de individuar le puera mysteriose.  Quando iste notitia attinge le casa de Cinerella, illa comprende con preoccupation, que le juvene del vespere  passate del qual illa se era jam inamorate il era le Prince, assi  initia a cantar soniante le cantion del ballo al palatio. Intertanto le Granduce e le altere incargates del Prince, les vade per tote le regno facente provar le scarpetta de crystallo a tote le pueras, includite le sorastras de Cinerella, le quales cerca de fraudar  le Granduce, ma le lor pedes son troppo grande.  Depost haber intuite que Cinerella es proprie le juvene puera qui ha ballate con le Prince, le matrastra la claude a clave in le su camera de lecto in modo de impedir a illa de provar le scarpetta. Ma durante que le incargate del rege le Granduce, face provar sin successo le scarpetta al filias de Lady Tremaine,  Cinerella es  liberate per le animales, e superveni un instante ante que le Granduce e le incargates del rege  vade via, e pete de provar anque illa, le scarpetta, ma Lady Tremaine face cader le valletto e le scarpetta de crystallo se frange, ma Cinerella, con grande horror del matrastra e alleviation del Granduce, monstra le altere scarpetta identic al prime. Le scarpetta de crystallo entra perfectemente in le pede del puera, demonstrante assi que illa era vermente le puera qui habeva ballate con le Prince le vespere antea.  Alicun dies depost,  gratias al adjuta del su bon  Fee matrina, Cinerella e le Prince les celebra le lor sponsalia, con grande felicitate del Rege e del Regina.
Usar in modo metaphoric le nomine "Cinerella"
Le fabula de Cinerella, es un historia extrememente commun in tote le nostre cultura europee. Le nomine "Cinerella" veni usate como supernomine con un surprendente varietate de significatos metaphoric derivante ab tante elementos del fabula. Con referentia al modo in cuje Cinerella appare in le prime parte del fabula, assi con "Cinerella" on pote intender un persona submissive, docile, humile, e constringite a un vita modeste; a vices, con un ulterior referentia al status de Cinerella ante del morte del matre, on se refere in vice a un persona que ha sempre vivite protecte e on trova a deber facer le contos con le dur realitate del fatigas quotidian. In le ambiente sportive, on utilisa le termino "Cinerella" pro indicar le equipa  ultime in classification.  Si in vice on se refere al final del fabula, le nomine "Cinerella" sovente indica un persona que se es inexpectatemente redimite ab un vita misere o modeste, per exemplo, personas inricchite se in modo improvise, o anque fortuite, como le vincitores de un lotteria (in le caso que on parla de homines, in le paises de lingua anglese on usa le expression cinderella man, devenite celebre anque per le historia del pugilista american James J. Braddock)  Plus specificatemente in relation al ballo e al habito, le figura de Cinerella veni utilisate per referer se a un certo stylo de habito de sposa,  e al idea commun a multe sposas que le habito "le transforma in princessa pro un jorno". Cinerella veni citate directemente o indirectemente anque per le publicitate de habitos numptial e de altere productos correlate al die del sposalias.
⦁ Adaptationes
⦁ Le fabula de Cinerella es assi commun in le nostre cultura, que de illo son essite  realisate decenas, de adaptationes. Ecce alicun exemplos:
⦁ Opera lyric
⦁ Cendrillon – Nicolas Isouard (1810).
⦁ La Cenerentola – Gioacchino Rossini (1817).
⦁ Cendrillon – Jules Massenet (1895).
⦁ Cendrillon – Pauline Viardot (1904).
⦁ La Cenicienta – Jorge Pena Hen (1966).
⦁ Balletto
⦁ Aschenbroedel – Johann Strauss junior.
⦁ Cinerella – Boris Vietinghoff-Scheel.
⦁ Cinerella – Sergej Sergeevic Prokofiev.
⦁ Theatro
⦁ La Gatta Cenerentola – (1976)  Roberto De Simone
         Cinema
⦁ Cinderella (1911),    George Nichols, con Florence La Badie.
⦁ Cinderella (1914),    James Kirkwood, con Mary Pickford.
⦁ Cinderella  (1937),   PierreCaron.
⦁ Cenerentola (1948), Fernando Cerchio.
⦁ Cinderella  (1950),  Walt Disney.