Publio Aelio Traiano Adriano
Traduction in Interlingua per Francesco Galizia.

Busto de Adriano

Publio Aelio Traiano Adriano, (latino: Publius Ælius Traianus Hadrianus; Italica, 24 januario 76 – Baia, 10 julio 138). Il era uno del "bon imperatores", insimul al su predecessor Traiano e al su successores Antonino le Pie e Marco Aurelio. Le su imperio era characterisate ab tollerantia, efficientia e splendor del artes e del philosophia. Ille mesme amava e studiava le cultura grec. Altere titulos qui ille habeva il era: Pontifex Maximus e Pater Patriae ab le 128.

Biographia: Adriano nasceva a Italica, a 7 km. ab Sevillia, in le provincia de Hispania Baetica; le su familia era originari del citate picen de Hatria, le actual Atri, ma illo se installava ad Italica subito depost le su fundation per obra de Scipion le African. Le patre, Publio Aelio Adriano Afro, era cosino de Traiano. Le matre, Domitia Paulina, era originari de Cadiz. Adriano habeva una soror major (Aelia Domitia Paulina), una nepote (Julia Serviana Paulina) e un grannepote (Gneo Fusco Salinator). Le su genitores moriva in le 85/86 quando Adriano habeva sol novem annos. Traiano, non habente filios, esseva de facto le tutor del juvene post le morte del su genitores. Anque le uxor de Traiano, Plotina, adjutava ille multo e tractante ille como un proprie filio. In ultra sembla que illa lo induceva a sposar Vibia Sabina, anque illa parente de Traiano. Le matrimonio avicinava majormente le futur imperator al poter. Dopost que le imperator Nerva habeva nominate Traiano proprie successor, presentante ille in Senato in le anno 97, le su carriera esseva rapide. Le cargas del cursus honorum del futur imperator esseva numerose. Per tres vice habeva le carga de tribuno militar presso un legion: in le II in Pannonia, le XII in Mesia e le XXII in Germania. Esseva anque questor, tribuno del plebs e pretor. Al contrari del su predecessor, Adriano non esseva adoptate officialmente, in Senato. Le su advento al poter era consequentia del adoption ab parte de Traiano ante de morir. Adriano, ascendeva al throno, le 10 julio 118, arrivava a Roma ab le Syria, ubi era governator, ille cambiava gran parte del homines del administration e del Corte de Traiano, del qual habeva facite parte anque ille, comprendite le chefes militar, le exercito, acceptava e acclamava le nove imperator. Ille assumera con le carga le nove nomine: Caesar Traianus Hadrianus Augustus.

Regno (117-138). Le Senato, recipite un message del neo electe, le qual refereva de acceptar le voluntate del exercito, alora anque illo acclamava le nove soverano. Sia le militares que le senatores habeva nos notabile beneficios. Le rapiditate del ascension al poter, portava ad un inthronisation veloce, sequite ab un continue reinfortiamento que durava per tote le vinte annos in cuje Adriano remaneva al poter. Le regno de Adriano esseva characterisate ab un general pausa in le operationes militar. Ille abandonava le Mesopatamia conquirite ab Traiano, que non era possibile defender, a causa del distantia pro le fornimento logistic necessari al garnisones. Le frontieras plus turbolente esseva reinfortiate con opras de fortificationes permanente, le plus famose del qual es le potente Vallo de Adriano in Britannia. Hic Adriano, depost haber terminate le conquesta del Nord del insula, faceva construir un longe fortification per contener le populos barbare del Caledonia. Illo esseva construite in le annos inter le 122 e 127, et era constituite ab duo elementos pricipal: le muro e le vallo. Le muro era longe 117 km.ab le estuario del fluvio Tinna (Tyne) usque cello del fluvio Ituna (Solway), con blocos large 2 o 3 m. e alte 5 m. con circa 320 turres rectangular. Le latere nord, habeva al flanco un fossato large usque 12 metros e profunde usque a 4 m., con circa 73 fortinos e, a intervallos regular il habeva varie stationes e castra. Anque le frontiera del Danubio esseva reinfortiate. Le problema del structuras defensive era strictemente connexe con le territorio e con le typo de defensa. Si un territorio era subjecte a incursiones in un certe periodo, un structura legier, formate ab fossatos, terraplenos e palissadas, poteva fornir un bon defensa, dante, al truppas del fortificationes, le tempore de intervenir. Diverse era le caso de invasiones que exigeva le presentia de structuras multe plus resistente. Plure regiones passava ab situationes de occupation al stato de protectoratos, le si-nominate "statos clientes", le que modificava le necessitate defensive. Quando le politica del protectorato se consolidava, on manteneva in loco sol le truppas necessari. Iste systema dicte del Vexillationes, distaccamentos de un legion commandate alterubi, dava optime resultatos. Per mantener alte le moral del truppas e non lassar los devenir pigre, Adriano stabiliva intensive tornos de exercitationes, inspectionante personalmente le truppas in le curso del su continue viages. Pois que jam ab le tempore del guerras dacic, ille non amava luxos particular, iva a cavallo e participava in toto al vita rude del legionarios. Isto a demonstration del nove doctrina defensive de Adriano qui intendeva obtener le maximo del efficientia militar. Malgrado habeva sequite plus de un campania militar, le plus importante cello dacic al flanco de Traiano, Adriano esseva, ultra qui experte de cosas militar, anque un grande reformator del administration public. Le su intervention sur le structuras administrative del imperio era profunde e demonstra que era parte de un plano global que le imperator applicava, al structura del exercito, al defensa del confinios, al politica externe, al politica economic. Adriano habeva un su vision del Imperio e cercava de uniformar le singule partes al su designo. Le su philosophia resultava evidente ab le su actos: le retiro ab territorios que non poteva defender, le controllo del confinios basate sur defensas fixe, le politica del accordos con le statos clientes que faceva ab interposition inter le territorio del imperio e cello del populos ultra le confinios imperial. Le intervento sur le structura administrative del imperio esseva radical, dava importantia a nove functionarios del classe del cavalleros. Illes il era preposite al varie brancas administrative subdivise per materias: financias, justitia, patrimonio, contabilitate general etc. Attente administrator, Adriano pensava anque a tutelar in le melior del modos le interesse del stato con le institution del advocatus fisci que se occupava de defender in judicio le interesse del financias public (fiscus). Va considerate que in epocha imperial le originari bipartition inter aerarium (le financia public de area senatorial) e fiscus (le financia public de competentia del princeps) era disparite, per le unification del duo areas in le manos del imperator. Altere base del politica adrianee era le idea de ampliar, quando possibile, le nivellos de tollerantia. Era promotor de un reforma legislative a favor del position del sclavos, quando il habeva un damno criminal del dominus.. Anque in le reguardo del christianos monstrava major tollerantia del su predecessor. Un altere reforma de Adriano era celle del Edicto pretorio. Iste consisteva in un exposition de principios juridic, que los constituiva un nucleo de normas consolidate (edictum vetus o tralaticium) Technicamente le edicto concedeva tutela processual anque a rapportos non previste ab le ius civil. Con le reforma adrianee, que le imperator confideva al jurista roman Salvio Juliano in le annos ab le 130 al 134, le edicto esseva codificate, approbate ab un senatoconsulto e deveniva perpetue (edictum perpetuum). Sempre in campo juridic Adriano poneva fin al systema ideate ab Augusto que, concedente al juristas le ius respondendi ex auctoritate principis, Adriano substituiva al gruppo de juristas del schema augustee un consilium principis .

Vallo de Adriano

Le viages e le visita de toto le Imperio roman: Apena le su poter esseva consolidate, Adriano in le anno 121 interprendeva un serie de viages in toto le Imperio: Gallia, Germania, Britannia, Espania, Mauritania. Isto per render se conto de persona del exigentias e prender le disposition necessari per render le systema defensive efficiente. In le 123 initiava le longe viage de inspection del provincias oriental per duo annos. In le 128 visitava le provincia de Africa. In le anno sequente iva de novo in Oriente. Ille esseva plus vices in Athenas, ubi le imperator construiva un nove quartiero con le Porta Aelia, le Olympieion, le Bibliotheca, le Gymnasio etc. In iste longe viages, in le qual percurreva tote le imperio, non se occupava sol de questiones ligate al defensa del confinios ma anque de administration, edification de edificios public e, plus in general, de ameliorar le vita del provincias, ubicunque ille habeva lassate tracias del su opra providential, recipente signos de loyalitate; ille retornava a Roma le anno 134. Al contrari de altere imperatores, qui les governava le Imperio sin mover se nunquam, Adriano seligeva un methodo de cognoscentia directe.

Le revolta in Judea (132-135). Le problema del Judea era initiate usque ab le tempore del prime revolta, in le 66, quando Cestio Gallo, governator de Syria, esseva vincite ab le Judeos. Le rebellion durava usque al destruction de Jerusalem del 70 d. C., ad obra del general Tito, filio del imperator Flavio Vespasiano. In le 115, sub Traiano al revolta de Cyrene, Egypto e Cypro se univa anque le Judea. In le anno 132 initiava le tertie guerra judaic. In le 135 depost haber suffocate le rebellion Adriano per le reconstrution de Jerusalem, proponeva le mesme modulos architectonic et urbanistic applicate in tote le imperio. Le Judeos, qui les sperava in un nove edification del templo de Salomon, ma il habeva, in vice, como in tote le imperio, templos dedicate al divinitate roman: Jupiter, Junon e Minerva. Adriano tentava de eradicar le hebraismo qui ille considerava le causa de continue rebelliones. Prohibiva le Torah e le Calendario judaic, le Rotulos sacre esseva comburite, e Jerusalem deveniva Aelia Capitolina. Era evidente que le imperio non poteva permitter se de mantener in vita un centro de rebellion, supertoto per le presentia in le area del paises circum le Judea, de communitate hebraic como effecto del diaspora del anno 70. Activitate cultural e protection del artes: Adriano protegeva le arte essente ille mesme un fin intellectual, musicista, amante del artes figurative, del poesia e del litteratura. Anque le architectura le passionava multe e durante le su principato dava un stylo personal al edificios qui edificava. Villa Adriana a Tibur (Tivoli), il era le exemplo plus importante de un demora immense, construite con passion in le anno 126; intendite como loco del memoria, texite de citationes architectonic e paisagistic, e de reproduction, como: le Lyceo, le Academia, le Pritaneo e le Pecile de Athenas; le canal de Canopo sur le delta del Nilo, le valle de Tempe in Tessalia e le Inferos del poetas. Le Villa esseva terminate in le 134 e le imperator viveve in illo le su ultime annos. Anque a Roma le Pantheon, construite ab Agrippa, il era edificate de novo, sub Adriano e con le forma que etiam nunc conserva. Adriano, era profundemente de gustos hellenistic amico de philosophos grec como le stoic Epitteto. Studiava le philosophias platonic et epicuree, e le lingua grec. Era le prime imperator roman a esser initiate al rito grec del mysterios eleusin, ma confirmava al mesme tempore, le antique origines de Roma, valorisante le elementos archaic et augustee del religion roman, como le reappello a Romulo e Numa Pompilio. Restaurava le templo e le culto de Venus Genetrix, instituite ab Cesare, e lo associava a cello del Dea Roma.

Le morte e le monumento funebre. Adriano moriva in le su residentia estive de Baia, per edema pulmonar, a 62 annos como le predecessor Traiano. Le su monumento funebre era initiate ab Adriano in le 135 e, post le su morte, terminate ab le successor Antonino le Pie, adoptate ante de morir. Le Mausoleo era, in le seculos, transformate plus vice et hodie es un del monumentos plus famose de Roma: Castello Sancte Angelo, le qual es anque denominate Mole Adriana.

Traiano: le optime Imperator

Traduction in Interlingua per Francesco Galizia

Imperator Traiano

Marco Ulpio Nerva Traiano, in latino: Marcus Ulpius Nerva Traianus (Italica, 18 septembre 53 – Selinunte de Cilicia, 8 augusto 117 d. C.), esseva Imperator roman ab le 98 al 117 d. C.

Sub le su commando supreme le Imperio Roman perveniva al su maxime extension territorial (5,5 milliones de kilometros quadrate). Le su titulo complete era: IMPERATOR • CAESAR • DIVI • NERVAE • FILIVS • MARCVS • VLPIVS • NERVA • TRAIANVS • OPTIMVS • AVGVSTVS • FORTISSIMVS • PRINCEPS • GERMANICVS • DACICVS • PARTHICVS • MAXIMVS.

Biographia:Traiano era filio de un senator qui habeva le su mesme nomine. Appertineva ad un familia, celle del Ulpii, que, ben que provincial, era emerite e de rango senatorial. Le Ulpii les era un familia italic stabilite se in le provincia iberic de Baetica (hodierne Andalusia - Espania), Traiano nasceva le 18 septembre 53 ad Italica (fundate ab Scipion le African), non lontan del actual Sevillia. Le matre, Marcia, era Iberica, le patre non era sol senator, ma habeva habite altere cargas importante, inter le qual: le proconsulato de Asia, le consulato e in le 76-77 era governator de Syria ( Legatus pro praetore Syriae). Le carriera de Traiano initiava inter le rangos del exercito sequeva le varie etappas del cursus honorum ordinari; ille era questor, pretor e legato. Pois era tribuno militar e inde consule in le 91, e in le 96 ille deveniva Governator de Germania prestante servicio longe le ripas del Rheno. Prendeva parte al guerras del imperator Domitiano in Germania, et era cognoscite como uno del melior commandantes del Imperio quando, in le 96, Domitiano esseva occise. Le su notorietate, in le ambiente militar, sub le regno del successor de Domitiano, le ancian senator Nerva, qui per le excellentia del persona, adoptava Traiano como filio e successor in le primavera del 97. Traiano era electe Imperator in le 98, e remaneva al su carga usque al 117. Traiano on trovava a Colonia in Germania, quando le notitia del su election le perveniva, ab parte del cosino e futur successor Aelio Adriano. Deveniva Imperator le 27 januario 98, al etate de quaranta-cinque annos. Il era le prime Imperator non italic, pois que nascite in Espania. Ille totevia non vadeva subito in le Urbe, ma ante puniva le pretorianos rebelle inplicate in le revolta contra Domitiano. Entrava in Roma duo annos postea, depost haber ordinate le confinios (limes) imperial del Rheno e del Danubio. Liberava multe gente qui era state imprisionate ab Domitiano e restitueva le proprietate private que il era confiscate. Le su popularitate era tal que le Senato le concedeva le titulo honorific de optimus, "le melior". Le senator Plinio le Juvene le adressava, durante le cerimonia, un longe panegyrico in cuje peteva que al Senato esseva concedite un participation major in le condution administrative del Stato. Traiano acceptava iste requestas, e clamava multe del “patres conscriptos” (senatores) a governar le provincias del Imperio. Traiano on serviva de un organo le Consilium Principis, pro judicar, del qual les faceva parte le melior juristas del epocha. De altere parte ille era un del imperatores plus serie, honeste e correcte, qui los faceva un optime princeps qui sapeva gerer al melio le affaires del “res publica”. Non esseva nunquam corrupte ab le poter e non usava le su titulo e le su poter per superpassar le lege, al contrario recognosceva sempre le primatia de illo anque super le su carga. Sapeva facer se amar ab tote, in particular ab le duo partes social plus importante: le Senato e le exercito. Traiano reinfortiava le viabilitate restaurante le principal stratas que los on ramificava ab le Urbe al resto del Imperio. Construiva ex novo le porto de Claudio que conjungeva Roma con tote le regiones del Imperio, le projecto era del architecto Apollodoro de Damasco; le labor durava ab le 100 al 112, con le creation de un bassino de forma exagonal con lateres de 358 metros e profunde 5 metros, con un superficie de 32 hectares e un imbarcatorio de 2000 metros, assi on habeva le nove porto de Traiano. Esseva anque construite un ulterior canal con le Tibere, et Ostia era connectite ab un strata pavimentate. Traiano ordinava le ampliation del porto adriatic de Ancona, ubi faceva construir un nove imbarcatorio, pro ameliorar le protection ab le undas jam offerite ab le promontorio sur le qual surge le citate; le Senato e le populo roman, in honor del imperator les faceva construir in le porto un Arco. Traiano ameliorava anque le Via Appia, con un nove trajecto que partiva ab un altere Arco edificate a Benevento, usque le porto de Brindisi (Via Traiana). Actuava anque un serie de bonification in le Agro Pontin. A Roma construiva un Foro et edificios, destinate al public administration. Le extraordinari complexo del Foro de Traiano resolveva le problemas del area circum le Via Sacre. Ultra al Basilica Ulpia, le placia, le officios, le bibliothecas, e le templo a Venus Genetrix, Traiano, erigeva in le su Foro le Columna Traiana como celebration del su conquesta del Dacia. Alte 30 metros circa e large 4, in origine colorate, al su interno un scala a cochlea porta al culmine. Al externo on involve a spiral sur le columna un frisio longe 200 metros e large 1 m. con sculpite plus de 2000 figuras in basse-relievo. Le columna era surmontate ab un statua del imperator (substituite in le 1588 ab un de sancte Petro), e al base esseva collocate le urna cinerari de auro que contineva le cinere del defuncte imperator qui habeva le honor exceptional de esser sepelite intra le muros del Urbe. A Traiano on debe le construction de un nove aqueducto que augmentava le provision hydric in Roma, que los era assecurate ab le acqueductos construite pridem e supertoto ab cello note como Anio Novus (construite ab Claudio). Le labores initiava in le 109, le structura colligeva le aquas del fontes del montes Sabatinos, presso le laco de Bracciano (lacus Sabatinus). Le longor complexive era de circa 57 km e le capacitate quotidian era de circa 2.848 quinarie, par a poco plus de 118.000 m³. Attingeva le Urbe con un percurso in parte subterranee longe le vias Clodia e Triomphal e pois sur arcadas longe le via Aurelia, e arrivava a Roma al colle Janiculo. Le extention del rete hydric era ampliate non sol a Roma, ma anque in Dalmatia, in le native Espania, in Gallia e in Oriente. 


A Roma Traiano faceva ampliar le Cloaca Maxime pro le refluxo del aquas pluviose que los esseva discargate in le Tibere, le qual esseva reinfortiate con dicas e canales. Traiano faceva reconstruer e aggrandir anque le Circo Maxime del qual, le prime tres anellos al base del structura esseva erecte con briccas e marmores, sol le anello superior remaneva in ligno. Sur le colle Oppio faceva eriger le su grandiose Thermas sur le restos del Domus Aurea de Neron; on entrava ab un grande propyleo que introduceva directamente al natatio, le piscina a celo aperte. Sur le ripa dextere del Tibere esseva realisate un area pro le naumachias (reproduction de battalias naval). Le labores de construction del Imperator non era concentrate sol in le Urbe, ma in toto le Imperio. In Egypto conjungeva le Nilo al Mar Rubie con un canal (fluvio Traiano). Le Imperator era anque interessate al condition del su citatanos e al reformas social e politic. Ille, de facto, diminueva le tempore del processos, prohibiva le accusas anonyme, e de condemnar sin probas o in presentia de dubita. Ille in materia economic e social trovava le modo de organisar le administration e promulgava leges a favor del parve proprietate agricole, que era menaciate pro le extender se del latifundio. Traiano favoriva le libere colonos in le peninsula, al quales dava medios pro le labor in le campos; in cambio illes on ingagiava a versar al Stato, un parte del recoltas como saldo del debita. Per reinfortiar le agricoltura italic omne senator debeva investir in Italia un parte del lor ricchessa, ille fixava del limites al emigration ab le peninsula. Traiano faceva arder le registros del taxas non pagate pro alleviar le pression fiscal sur le provincias e aboliva alicun taxas que gravava sur le provinciales e le italicos; poteva assì crear un sorta de cassa de sparnio popular que prestava moneta a paisanos e artesanes roman, esseva pois favorite le prime corporationes de mestieros et era protegite le juventute roman. Per obviar al miseria del classe plus povre, instituiva le Institutio Alimentaria. Con iste ultime lege Traiano sacrificava parte del su patrimonio personal pro assecurar a centenas de pueros e juvene indigente le mantenentia. Sur le Arco de Benevento es representate le distribution de alimentos al population e supertoto al infantes povre. Assì como in le relievos del Foro, que los se refereva al «Alimenta Italiae» in favor del «pueri et puellae alimentari». Ille edificava anque collegios e orphanatos pro le filios illegitime e le orphanos del su legionarios, e garantiva a illes un futuro melior, con un subsidio mensual e un complete instruction. Le conquesta del Dacia (101-106). Nonobstante toto isto, Traiano es plus cognoscite in le historia como conquisitor. In le 101, inviava un expedition militar verso le regno de Dacia, ultra le ripas septentrional del Danubio, e in le anno seguente, constringeva le rege Decebalo a submitter se a ille post haber circumferite le capital, Sarmizegetusa Regia. Traiano inde tornava a Roma in triumpho e habeva le titulo de Dacicus maximus. Totevia, Decebalo initiava subito a premer ancora sur le frontieras imperial. Traiano alora partiva ab Ancona e arrivava sur le ripas del fluvio Danubio, con circa 13 legiones pro submitter definitivemente cello terra ric de auro e celle populo que durante le regno de Domitiano habeva saccheate le provincia roman de Mesia. Le exercito roman con le campamentos sur le Danubio, pro facer avantiar le legiones, construeva un grande ponte (1.135 m.) trans le fluvio. Nonobstante le fortia e le valor del Daces (assi fanatic qui on non cadeva in battalia, on suicidava pro le lor deo Zalmoxis) le avantiata del exercito imperial, usque le capital era rapide gratias al su superioritate numeric e logistic, e al tacticas consolidate ab seculos de guerras e assedios. Sarmizegetusa Regia era destruite, Decebalo on suicidava, e al posto del antique capital Traiano fundava un nove citate, Ulpia Traiana Sarmizegetusa, le Dacia esseva populate con colonos italic et era annexa como provincia al Imperio. Nonobstante que illo era le ultime provincia conquirite, illo habeva un processo de "romanisation" plus veloce respecto al altere, sia in le costumes que in le lingua. Quando in le 101 le rege Agrippa II del regno de Nabatea, moriva, lassava le su regno a Traiano, e le Imperio assi acquireva in le anno 105, le nove provincia de Arabia. Assi toto le bassino del Mediterraneo deveniva le "Mare Nostrum". Le campanias oriental (114-117). In le anno 113, Traiano decideva le invasion del regno de Parthia, pro impedir al regno parthic de poner un rege sur le throno de Armenia, sin le consenso de Roma. Le Armenia era un regno in cuje Roma tentava de estabilir le su hegemonia politic e militar. Traiano marchava sur le Armenia, deponeva le rege, e includeva le regno in le Imperio roman. Pois iva a sud e conquireva le citates de Babylonia, Seleucia e Ctesiphonte in le anno 116. Continuava pois a marchar usque al Golfo Persic, ubi declarava le Mesopotamia nove provincia del Imperio, ille se lamentava de esser troppo vetule pro sequer le vestigios de Alexandro Magne. In le mesme anno, durante que preparava un altere campania militar contra le Parthia, Traiano cadeva malade. Le su salute declinava durante le primavera del 117, e le 8 augusto ille moriva a Selinunte. Le su successor esseva le cosino Aelio Adriano, qui Traiano habeva adoptate in puncto de morte. Le mytho del Optimus Princeps : Per le resto del historia del Imperio Roman e de parte de cello Byzantin, omne nove Imperator depost Traiano, veniva salutate ab le Senato con le augurio: pote tu esser plus fortunate de Augusto e melior de Traiano (Felicior Augusto, melior Traiano!). In epocha medieval, on diffundeva le legenda secundo le qual Papa Gregorio Magne, pro le bonitate del Imperator, haberea obtenite ab Deo le resurger de ille per le tempore necessari ad haber le baptismo. Dante reporta iste legenda in le Divin Comedia, ponente Traiano in Paradiso, in le Celo de Jove, e precisemente inter le sex spiritos juste qui les formava le oculo del Aquila mistic. Multe anecdotas circunfere le figura de Traiano, uno de iste, dice qui un vidua lo habeva firmate durante que ille iva verso le Dacia per le guerra. Iste in lacrimas le implorava de render la justitia, trovante e puniente le culpabile del morte del filio. Traiano la assecurava dicente qui haberea providite al caso al su retorno. Al que la vidua le recordava qui ille poterea non retornar, inde Traiano garantiva que in ille caso in su vice, le haberea pensate le su herede-successor. La vidua alora le faceva notar que in celle caso ille non haberea mantenite le su promissa, proque non esseva ille de persona a facer lo e anque si le rendeva justitia non esserea stato per merito sue. Traiano alora dismontava ab le cavallo, cercava e puniva le culpabile, rendeva justitia al vidua e partiva per le guerra. Anque iste narration es reprendite ab Dante in le Canto X del Purgatorio como exemplo de humilitate. Per esser plus vicin al populo roman, Traiano faceva scriber sur le porta del su residentia Palatio Public, proque catauno poteva entrar liberemente. De hic derivava un altere celebre anecdota: al remonstrantia del su secretario que on lamentava proque le su patrono on fideva troppo de totes, Traiano respondeva: "Tracto totes como io volerea que le Imperator tractarea me, si io esseva un private citatano". Diversemente ab quanto eveniva per multe altere appreciate governantes del historia, le optime reputation de Traiano es remanite intacte per 1900 annos usque ad hodie.