MARCO AURELIO: le Imperator philosopho

Traduction in interlingua per Francesco Galizia

Statua equestre de Marco Aurelio

Cesare Marco Aurelio Antonino Augusto, (Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus) (Roma, 26 april 121 – Vindobona, 17 martio 180) es stato un imperator, philosopho e scriptor roman. Esseva imperator - insimul a Lucio Vero, su fratre adoptive anque ille adoptate ab Antonino le Pie – ab le 161 usque al morte, evenite per maladia in le 180, a Vindobona. Marco Aurelio es recordate anque como un philosopho del doctrina stoic, autor del Colloquios con se ipse (Τὰ εἰς ἑαυτόν in greco) , dividite in 12 libros, in cuje il ha le description del intuition del mundo secundo le pensata del stoicismo, representate ab Marco Aurelio e in ultra anque ab Seneca et Epitteto.

Biographia: Nasceva le 26 april 121 ab le matrimonio inter Domitia Lucilla e Marco Annio Vero, de cuje ille reprendeva le nomine. Habeva un soror plus parve, Annia Faustina, nascite in le 122. Remanite orphano de patre in le 124, esseva adoptate ab le avo paterne, qui habeva le mesme nomine del patre, qui se occupera del su education, ille studiava litteraturas latin e grec, scientias juridic, eloquentias, philosophia, poesia e pictura. Le 25 februario 138, al etate de dece-septe annos, era adoptate ab le oncle Antonino le Pie insimul a Lucio Vero (Lucius Verus), assumente le nomine de Marco Aurelio Valerio. Pois poco depost esseva anque designate como successor al throno. Le duplice adoption eveniva insimul a celle de Antonino le Pie ab parte del Imperator Adriano qui habeva exigite iste acto como condition pro facer lo su herede. Quando, in le 139, era designate herede al throno imperial, assumeva le nomine de Aurelio Cesare filio del Pie Augusto. Marco Aurelio sposava in le 145, le cosina Faustina Minor, filia del imperator Antonino le Pie, e de Faustina Major, ab cuje habeva in 30 annos de matrimonio felice, 13 filios, inter le qual le futur imperator Commodo e Lucilla, uxor de Lucio Vero, Faustina moriva in Oriente in le anno 176. Principato (161- 180). 

Prime exemplo de governamento collegial (161-169).

Usque ab le su ascension al principato, Marco Aurelio obteneva ab le Senato que Lucio Vero le esseva associate sur un plano de paritate, con le mesme titulos ad exception de cello de Pontifex maximus que on non poteva divider. Le formula era un innovation: per le prime vice al testa del imperio on habeva duo imperatores. In theoria le duo fratres les habeva le mesme poter, in realitate Marco Aurelio conservava sempre un preeminentia que Lucio Vero non contestava, in effecto ille remaneva fidel e loyal a Marco Aurelio usque le su morte, sur le campo in le anno 169, presso Aquileia. Le rationes de iste poter collegial non son clar. Le succession conjuncte poterea esser motivate ab exigentias militar, como eveniva in etate archaic in le diarchia del regno spartan. Occurreva in effecto un figura representative e charismatic al commando del truppas. Ni le mesmo Imperator in persona, haberea potite defender ambes le frontes al mesme tempore, ni haberea potite incargar un general de conducer un guerra. Jam in le passato commandantes militar multe popular como Julio Cesare e Flavio Vespasiano les habeva usate le exercito per superponer se al poter existente e substituer se a illo. Iste typo de autoritate era multo simile al systema politic del ancian Republica que on basava sur le principio collegial e que non permitteva a un singule persona de haber le poter supreme. Le governamento conjuncte essera restabilite ab le structura del poter inaugurate ab Diocletiano: le Tetrarchia in le tarde III seculo, con duo Cesares e duo Augustos.

Administration del stato: Sur le plano del politica interne, Marco Aurelio se comportava, como ja Augusto, Nerva e Traiano, como princeps, id es "prime citatano" e non ab monarcha absolute, revelante se respectuose del prerogativas del Senato, consentiva a illo de discuter e de decider sur tote le principal affaires del Stato, como le declaration de guerra al populos inemico e le tractatos de pace e commercial, con iste stipulate, ma anque de celle del Magistratura roman. Incipeva anque un politica que tendeva a valorisar le altere categorias social: ad homines de tote le provincias era rendite possibile attinger al plus alte cargas del administration statal. Ni ricchessa, ni illustre ancestres influentiava le judicio de Marco Aurelio, ma solmente le merito personal. Le ordine administrative introducte ab Augusto quasi 150 annos antea e que usque ad alora habeva servite le Imperio salvante lo anque quando on era succedite imperatores dissolute como Caligula e Neron o in occasion del guerra civil del 69. Marco Aurelio tentava anque nove vias commercial: on recorda un ambassada presso le Imperator de China in le 166. Le Chinese lo cognosceva con le nomine de An-Tun. Instituiva le Registro civil (Anagraphe): omne citatano roman habeva le obligation de registrar le proprie filios intra trenta dies ab le lor nascentia. Empleava le moneta non in splendide architecturas, ma in obras de reconstrution absolutemente necessari, o pro ameliorar le rete stratal, ab cuje dependeva le defensa del Imperio e le progresso civil e commercial, o in nove fortalessas, campamentos e citate. Le grandiose Columna de Marco Aurelio (alte 42 m) esseva erecte depost le su morte pro recordar le victorias al confinios germanic-danubian. Le columna era surmontate ab un statua del Imperator, ma ora il ha cello de Sancte Paulo (es le mesme destino de Traiano a cuje sur le su Columna es ora un statua de Sancte Petro) . Anque se continuemente ingagiate in le guerras, specialmente al frontiera danubian, ille se interessava activemente al administration e al leges, inter le altere leges, inspirate a sentimentos de humanitate, ille prohibiva le tortura per le citatanos emerite, pois per tote le citatanos, tutelava le minores, cercava de mitigar le condition del sclavos e favorir le lor emancipation. In coherentia con le doctrina del stoicismo, philosophia contrari al sclavitute, ille emanava normas favorabile al classe servil: ad exemplo le derecto de asylo e le immunitate per le sclavos fugitive presso cata templo e omne statua del imperator.

Guerras parthic (161-166) In Asia le Imperio parthic, renovava le su attaccos, al Imperio e invadeva le Armenia e le Syria. Marco Aurelio mandava Lucio Vero a commandar le legiones oriental. Ille vinceva le Parthis in le anno 166, e annecteva parte del territorio parthic al provincia de Cappadocia. Le grande crise germano-sarmatic: Plus periculose essera le guerras del secunde parte del II seculo, contra le Imperio roman ab parte de un coalition militar, constituite ab un decena de populationes germanic (ab le Marcomannes de Bohemia, al Quadis de Moravia e al populos vandalic del area carpathic, al sarmatic Iazyges del plana del Tibisco (Tisia), il era le consequentia natural del continue movimentos migratori que il habeva nunc jam modificate le equilibrios con le vicin Imperio roman. Tote iste populos il era al recerca de nove territorios ubi stabilir se, sia per le pression de altere populos barbaric confinante, sia per le grande accrescimento demographic del population in le antique Germania. Tote istes, il era in ultra, attrahite ab le luxo e le ricchessas del mundo roman. Le frontiera danubian il era in cello periodo minus surveliate del solite, sia per le subtraction de legiones inviate contra le Parthis, sia per un grave epidemia de peste, explose durante le ultime anno de campania in Oriente (166) e que essera portate ab le mesme legionarios al interne del confinios imperial. In le 166/167, eveniva le prime conflicto longe le frontiera del Pannonia ad obra de pauc bandas de predatores longobarde, que gratias al prompte intervention del truppas de frontiera il era rapidemente repulsate. Le pace stipulate con le limitrophe population germanic a nord del Danubio esseva subscripte directemente ab le mesme imperatores, Marco Aurelio e le fratre Lucio Vero, nunc diffidente reguardo a le barbaros aggressor et illes iva per iste motivos in le 168, usque le remote Carnuntum. Le morte prematur del fratre, Lucio Vero, e le manco de parola al pactos ab parte del barbaros, portava un incredibile massa de guerreros, a invader e devastar le Italia septentrional usque le muros de Aquileia, le corde del region Venetia et Histria, e provocar un enorme impression a Roma e in Italia: era ab le tempore de Marius que un population barbare non invadeva le nord Italia. Marco Aurelio alora combatteva un longe et exhauriente guerra contra le populos barbare, ante les rejectava ab le territorios del Gallia Cisalpin, Norico, Retia e Pannonia (170-171), pois attaccava con un massive offensiva in territorio germanic, que durara multe annos, usque le 175. Iste evenimentos costringeva le mesme imperator a resider per numerose annos longe le frontiera pannonic, sin facer nunquam retorno a Roma. Le apparente tregua subscripte con iste populationes, durava tamen solmente un par de annos . Al fin del anno 178, Marco Aurelio era constringite a facer retorno in le castra de Brigetio de ubi, esseva conducte le ultime campania in le primavera del 179. Le morte successive del imperator in le 180, a causa, probabilemente, del peste, poneva fin al planos de expansion roman. Ille de facto, transportate a Vindobona (Vienna) moriva le 17 martio 180. Ille resultava ad assicurar le succession al filio Commodo, anque si le selection del persona non era felice. Proque Commodo, in effecto, se revelava un mal politico, ma un bon militar.

 

 

BON NATAL E FELICE ANNO NOVE 2021

 

Giovanni Gentile

traduction in Interlingua per Francesco Galizia 

Giovanni Gentile (Castelvetrano, 29 maio 1875 – Firenze, 15 april 1944) ille era stato un philosopfo, pedagogista, politico, senator e academico italian. Esseva insimul a Benedetto Croce uno del major exponentes del neoidealismo philosophic e del idealismo italian, et era un importante protagonista del cultura italian in le prime medietate del XX seculo, era cofundator del Instituto del Encyclopedia Italian e, ab ministro, artifice , in le 1923, del reforma del public instruction, note como Reforma Gentile, Le su philosophia es dicite Actualismo. In ultra era un importante figura del fascismo italian.. Depost le su adhesion al Republica Social Italian, era assassinate in le 1944, ab alicun partisanos del formation communista del GAP.

Biographia:

Octave de dece filios, Gentile nasceva in le 1875 a Castevetrano, in provincia de Trapani, ab Giovanni Gentile senior, pharmacista, e Teresa Curti, filia de un notario. Frequentava le Gymnasio - Lyceo “ Ettore Ximenes” a Trapani. Vinceva le concurso per quatro internos del Schola normal superior de Pisa, ubi se inscribe al facultate de litteras e philosophia: hic ha como maestros, inter le alteres, Alessandro D'Ancona, professor de litteratura, ligate al positivismo e al methodo historic e de ideas liberal, Amedeo Crivellucci, professor de historia, e Donato Jaja, professor de philosophia, qui les influeva multo sur le su pensata philosophic ab adulte. Depost le doctorato in le 1897, con le maxime del votos e con le derecto de publication del these, et un curso de perfectionamento a Firenze, Gentile obtene un cathedra in philosophia presso le Convicto national Mario Pagano de Campobasso. In le 1900 vade al Lyceo Vittorio Emanuele II de Napoli. In le 1901 sposa Erminia Nudi, cognoscite a Campobasso, ab le lor matrimonio nascera le filios: Francesca (1902), Federico (1904), le gemines Gaetano e Giovanni junior (1906), Giuseppe (1908) e Tonino (1910). In le 1902 obtene le libere docentia in philosophia theoretic e le anno successive celle in pedagogia. Obtene pois le cathedra universitari al Universitate del Studios de Palermo (1906-1914, Historia del philosophia), ubi frequenta le circulo "Giuseppe Amato Pojero" e funda in le 1907 con Giuseppe Lombardo Radice le revista Nove Deberes. Le 9 augusto1914 era professor ordinari al universitate de Pisa (usque al 1919, philosophia theoretic) et in fin al Sapienza de Roma (jam ab le 1917 professor ordinari de Historia del philosophia, e in le 1926 professor ordinari de Philosophia theoretic). Es stato commissario del Schola Normal superior de Pisa (1928-1932), e pois su director (1932-1943) e vicepresidente del Universitate Bocconi de Milano (1934-1944). Durante le studios a Pisa incontra Benedetto Croce con cuje interteneva un correspondentia continue ab le 1896 al 1923 : le argumentos tractate, ante le historia e le litteratura, pois le philosophia. Unite ab le idealismo (sur cuje les habeva comocunque ideas diverse), les contrastava insimul le positivismo e le degeneration del universitate italian. Insimul fundava in le 1903 le revista Le Critica, per contribuer, in base al lor ideas, al renovamento del cultura italian: Croce se occupa de litteratura e de historia, Gentile, in vice, se dedica al historia del philosophia. In ille annos Gentile non ha ancora developpate le proprie systema philosophic: le actualismo, que habera configuration systematic sol al initio del prime guerra mundial. Sera in ultra ab le 1915 qui Gentile deveniva membro del Consilio superior del public instruction, usque al 1919. Al initio del Prime guerra mundial, Gentile era a favor del guerra, como conclusion del Resurgentia italian. In illo tempore revelava a se ipse le passion politic que le stava intra e assumeva un dimension que non era plus solmente celle del professor qui parla ab le cathedra, ma celle del "intellectual" militante, qui se revela al grande publico a transverso le jornales quotidian. In le postguerra participa activemente al debatto politic e cultural. In le 1919 ille es, insimul a Luigi Einaudi e Gioacchino Volpe, inter le firmatores del manifesto del Gruppo National Liberal de Roma, que, insimul ad altere gruppos nationalista e de ex combattentes, formava le Alleantia National, le cuje programma politic previde le revendication de un «Stato forte», anque si con grande autonomias regional e communal, capace de combatter le metastasis bureaucratic, le protectionismos, le aperturas democratic, revelate se «inepte a tutelar le supreme e nobile interesse del Nation». In le 1920 funda le Jornal critic del philosophia italian. Sempre in le 1920 deveni consiliero communal al Municipio de Roma, e le anno successive es nominate assessor supplente al X Repartiction, del Antiquitate e al Belle Artes, e in le 1922 deveni socio del Academia del Lynceos. Usque al 1922 Gentile non monstra particular interesse per le fascismo, anque si ille videva in Mussolini un defensor del liberalimo. Le 31 octobre, depost le Marcha sur Roma, con le nove governamento era nominate ab Mussolini, ministro del Public Instruction (1922 – 1924, per dimission voluntari), actuante in le 1923 le reforma Gentile, fortemente innovative respecto al precedente reforma Casati de plus de sexanta annos antea (1859). Le 5 novembre 1922 deveni senator del Regno, e in le 1923 se inscribe al Partito National Fascista (PNF) con le intention de fornir al partito un programma ideologic e cultural. Depost le crise del delicto Matteotti, date le dimission ab ministro, Gentile es clamate a presider le Commission del Quindece per le projecto de reforma del Statuto (pois devenite del Dece-octo per le reforma del ordinamento juridic del Stato). Gentile remane fascista e in le 1925 publica le Manifesto del intellectuales fascista. Iste manifesto sanciva le definitive remotion de Gentile ab Benedetto Croce qui le responde con un contramanifesto antifascista. In le 1925 funda le Instituto National de Cultura Fascista, de cuje es presidente usque al 1937. Per le numerose cargas cultural e politic, exercita durante toto le regime fascista un forte influxo sur le cultura italian, specialmente in le sector administrative e scholastic. Es le director scientific del Encyclopedia Italian del Instituto Treccani ab le 1925 al 1938, e pois vicepresidente ab le 1933 al 1938 ubi recipeva numerose "collaboratores non fascista". A Gentile on debe in grande parte le nivello cultural e le amplitude del vision del Encyclopedia, de facto invitava «a collaborar al nove obra 3.266 homines de studio, de diverse orientamento», pois que «in le obra se debeva implicar tote le melior cultura national, includite multe hebreos o notori antifascistas». Ille es implicate in le institution del Juramento de fedelitate al fascismo del 1931 que causara le remotion de alicun illustre academicos ab le Universitate italian. In le 1932 deveni Socio National del Regal Academia del Lynceos, le mesme anno funda le Instituto Italian de Studios Germanic, de cuje deveniva presidente in le 1934. In le 1933 deveni presidente del Instituto Italian per le Medie et Extreme Oriente. In le 1934 inaugura a Genova le Instituto “Giuseppe Mazzini”, et era anque director del revista Nove Anthologia. In le 1937 deveni commissario, e in le 1938 presidente del Centro national de studios “Manzoni” e in le 1941 es presidente del Domus Galilaeana a Pisa. Non los manca comocunque le dissension con le regime: in particular como in le 1929, al firma del Pactos Lateranense inter Ecclesia catholic e Stato Italian anque si Gentile recognosce le catholicismo como forma historic del spiritualitate italian, ma retene de non poter acceptar un Stato non laic. Iste evento signa un cambio in le su ingagio politic; es in ultra contrari al inseniamento del religion catholic in le scholas medie e superior, ma reteneva juste – habente lo inserite in le su reforma - cello in le scholas elementari, in quanto lo reteneva un preparation al philosophia. In le 1934, le Sancte Uffizio mitte al indice le obras de Gentile e de Croce, per le recognoscemento, de illes in le sulco del idealismo, del christianismo catholic como un "forma del spirito", ma considerate inferior al philosophia. Digne de nota anque le su defensa de Giordano Bruno, le philodopho heretic condamnate a morte per le Inquisition in le 1600, al qual dedica un essayo, ingagiante se anque presso Mussolini proque le statua del pensator de Nola - erecte in Campo de' Fiori a Roma in le 1889 per le sculptor Ettore Ferrari - non sia removite, como exigite ab alicun catholicos. Gentile, personalmente, non approbava le leges racial del 1938, como on vide, ab le correspondentia con Benvenuto Donati durate per toto le periodo inter le 1920 e le 1943. Jam le 21 decembre 1933, in le curso del jornata inaugural del Instituto italian per le Medie et Exstreme Oriente, prendeva position contra le theorias racistas del Germania national-socialista. Depost le promulgation del leges racial in Italia, il habeva multe intervention de Gentile a favor de collegas hebreos como Rodolfo Mondolfo, Gino Arias e Arnaldo Momigliano. Le su ultime interventiones politic son representate ab duo conferentias del 1943. In le prime, tenite le 9 februario a Firenze, con le titulo Le mie religion, in cuje declarava de esser christian e catholic, ma de creder in le Stato laic, e in cuje il ha anque alicun velate criticas al papato historic, inspirate ab Dante, Gioberti e Manzoni. In le secunde, multo plus importante, tenite le 24 junio al Capitolio de Roma, sur indication del nove secretario national del PNF Carlo Scorza, ab le titulo Discurso al Italianos, ubi ille exhortava al unitate national, in un momento difficile del guerra. Depost iste intervention se retirava a Troghi (FI), ubi scribe le su ultime obra, Genesis e structura del societate, exite postume, in le qual reprendeva le antique interesse per le philosophia politic, e in illo theorisava "le Humanismo del Labor". Gentile considerava iste sue ultime obra le coronamento del su studios speculative tanto que al amico antifascista Mario Manlio Rossi, monstrante le manuscripto, diceva: "le vostre amicos pote occider me ora se illes vole. Le mie labor in le vita es concludite". Le cadita de Mussolini le 25 julio 1943 non preoccupava Gentile qui per ille era como un simple cambio de governamento. In ultra le nomination in le governamento Badoglio, de alicun ministros qui il era jam sue collaboratores como Domenico Bartolini e Leonardo Severi lo confortava. In particular le vetule amicitia con le ministro Severi induceva Gentile a inviar le un littera de augurios per le nomination. Le 4 augusto Severi respondeva a Gentile con un dur attacco. Gentile replicava al ministro e presentava le su dimission ab director del Schola Normal de Pisa. Depost le armistitio del 8 septembre, Gentile rejectava in un prime tempore le proposito de Carlo Alberto Biggini ministro del Education National, de entrar al Governamento, ma post un incontro evenite le 17 novembre 1943 con Benito Mussolini a Gargnano sur le laco de Garda, se convinceva ad adherer al Republica Social Italian, e assi deveniva presidente del Academia de Italia, con le objectivo de reformar le vetule Academia del Lynceos, que sera pois absorbite ab le Academia. Le 30 martio 1944, per le su appoio declarate al levata militar per le defensa del RSI, recibeva diverse messages con menacias de morte. Le governamento fascista republican le offereva inde un escorta armate que tamen Gentile declinava. Considerate per le partisanos como uno del principal theoricos e responsabiles del regime fascista, era occise le 15 april 1944 sur le ostio del su residentia de Firenze, le Villa de Montalto, ab un gruppo de partisanos communista del GAP. Le gruppo era componite ab Bruno Fanciullacci, Elio Chianesi, Giuseppe Martini, Antonio Ignesti, illes se nascondeva al horas 13:30 circa, presso le villa e, quando le philosopho perveniva in auto, Fanciullacci e Martini les se avicinava facente se creder studentes, le ancian philosopho abassava le vitro pro ascoltar, ma era subito attingite per le colpos del revolver de Fanciullacci. Fugite le partisanos in bicycletta, le guidator iva al hospital Careggi con le philosopho moribunde, ma Gentile, colpate directemente al corde in breve moriva Le 18 april era sepulte, per initiativa del ministro Carlo Alberto Biggini e con decreto de approbation ab parte de Mussolini, in le Basilica de Sancte Cruce a Firenze, le templo del itale glorias, de Ugo Foscolo.