Le Belle e le bestia

per Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve - Jeanne-Marie Leprince de Baumont.

Traduction in Interlingua per Francesco Galizia.

Le Belle e le bestia (titulo francese: La belle et la bête) es un famose fabula europee, sia in forma oral que scripte, con multiplice variantes, le su origine on poterea retrovar in le historias classic del Grecia antique, como Amor e Psyche, Edipo o le Asino de auro per Apuleio. Un prime version scripte de Le belle e le bestia es attribuite a Giovanni Francesco Straparola e appareva in le su libro de novellas Le placente noctes, del 1550. Un conto que poterea esser state inspirate ab un historia ver evenite sur le ripas del Laco de Bolsena, in provincia de Viterbo. Charles Perrault rendeva popular le historia in le su recolta Contes de ma mere l'oye (Le contos de mamma Oca), del 1697. Anque altere autores, como Giambattista Basile in le su Pentameron, obra italian que precedeva celle del francese Perrault e que tractava le mesme subjecto, e Madame d'Aulnoy, qui con le su conto Le Mouton, proponeva un variante del mesme historia. Le prime version scripte del historia esseva cello de Madame Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve, publicate in le anno 1740, in le recolta La jeune américaine, et les contes marins. Illo era un serie de novellas narrate ab un anciana seniora durante un longe viage per mar. Le seniora Villeneuve scribeva fabulas basate sur le folklore europee, pro intertener amicos durante le ballos e in le salones. Le version plus popular es, totavia, un reduction del obra de Madame Villeneuve publicate, ab Jeanne-Marie Leprince de Baumont (1711-1780) un francese aristocratic, qui era emigrate in Anglaterra in le anno 1745, ubi initiava a laborar como inseniante e scriptrice de libros sur le education e le moral. Habente legite le novella de Villeneuve, lo abbreviava multo e lo publicava in le 1756, como parte del collection Magasin des enfants, ou dialogues entre une sage gouvernante et plusieurs de ses élèves. Illa prendeva le elementos clave del historia original, e omitteva multe scenas familiar del protagonistas e modificava le scena del transformation del bestia, que in le original de Villeneuve eveniva post le nocte del nunptias. Habente lo scripte como novella educative pro le su alumnos, multe del detalios scabrose del original esseva supprimite. Le version de Beaumont, dunque, il era considerate le plus characteristic, al puncto tal que, jam solmente un anno depost, in le 1757, esseva traducite in anglese. Le tradition litterari francese de celle epocha consisteva in le elaborar historias quotidian, con un tendentia a disveloppar los con emotiones human al posto del elementos magic. Veniva eliminate toto quanto esseva sanguinose o cruel e on scribeva in forma directe e concise, con un stylo sobrie e sin ornamentos. Le scriptores adaptava le lor historias al proprie gusto classic, logic e rational. Le plus humile del homines, in le lor historias, il era un cavallero; le pastores il era princes mascarate e le major parte del protagonistas il era sempre reges o reginas. Le historia de Le belle e le bestia appare in multe altere culturas in varie formas, Aarne-Thompson conta 179 novellas de diverse paises con un thema simile. Numerose anque son le adaptamentos e le transpositiones de iste fabula cognoscite in tote Europa. In Francia, per exemplo, in le 1756, le Contessa de Genlis produceva un opera theatral basate sur le novella, in le 1771, esseva scripte per Marmontel e componite per Grétry, le version lyric de Le belle e le bestia, basate sur le historia de Mme de Beaumont e con le titulo Zémire et Azor, que obteneva enorme successo anque in le Octocento. Es del 1742, in vice, le opera dramatic Amour pour amour per Nivelle de la Chaussée, inspirate a iste fabula. In le 1786 le version de Villeneuve esseva publicate in le Le Cabinet des Fées et autres contes merveilleux. Durante le XIX seculo il habeva ancora numerose revisiones in Francia, Anglaterra e Statos Unite, son state contate usque a 68 diverse editiones imprimite in iste seculo. Inter le plus importante il habeva un poema per Charles Lamb, publicate in le 1811; un obra theatral in duo actos per J.R Planchée, in le annos 1841 e 1875 ; un libro con illustrationes per Walter Crane e un edition illustrate del fabula per obra de Eleanor Vere Boyle.

 

Resumpto del Historia:
Version de Beaumont:

Un ric e viduo mercante viveva in un citate insimul al su tres filias. Duo de illas, il era arrogante, presumptuose e vanitose, durante que le plus juvene, qui pro le su beltate le patre habeva clamate Belle, era humile e de bon corde. Tote e tres le pueras vantava un grande numero de pretendentes, ma le prime duo, qui desiderava sposar se con un nobile, las refusava tote le juvenes, Belle in vice on interteneva con illes in amabile conversation, ante de refusar les tote con gentilessa. Un die le mercante perdeva improvisemente tote le su ricchessa e ab celle momento necun pretendente esseva plus viste avvicinar se al pueras, si non a vices a Belle, la qual comocunque continuava dulcemente a refusar les. Le mercante, un die era contringite, a transferer se con le su filias in le campania del provincia, ubi illes viveva per alicun annos. Ma un die ille veniva a saper que un del su naves mercantil resultava ad arrivar in porto, depost esser se salvate del destruction per un tempesta. Assì ille decideva de retornar in le citate per cercar de discoperir si in le nave era remanite qualcosa de valor. Ante de partir, demandava al filias cosa illas desiderava in dono. Pensante que le fortuna stava per retornar, le duo filias major rogava joieles e habitos de luxo. Belle, in vice, on contentava de rogar sol un rosa, de celle que non cresceva in le parte del pais ubi illa viveva. Arrivate al porto, le mercante discoperiva que le carga del nave esseva vendite pro pagar le su debitos e, pro isto, non haberea plus un soldo pro comprar al filias cello que habeva promittite a illas. Triste e desolate, face retorno a casa, ma durante le cammino, esseva surprendite ab un tempesta de nive in le medio de un bosco, que lo constringeva a cercar refugio in un castello, que pareva abandonate. Explorante le majestose palatio, ille videva que illo era polite e con bon mobiles ma insolitemente non trovava ni servos ni sentinellas. Ab un terrassa videva un meraviliose jardin, ubi videva belle plantas de rosas in flores. Assì on recordava del promissa que habeva facite al filia minor e curreva a cercar le rosa plus belle. Ma durante que ille stava per prender lo, era surprendite ab le patrono del castello, que era un enorme e terribile bestia, le qual reprochava ille de haber reciprocate le su generose hospitalitate con un tentativa de furto, e sententiava que pro isto, ille meritava le morte. Le mercante tentava de justificar se, narrante a ille del desiderio del su belle filia, ma le bestia non voleva sentir ration e decideva de salvar a ille temporaneemente le vita a pacto que al su posto ille portava al castello, le juvene puera, alteremente ille debeva retornar a saldar le su debita inter tres menses. Prendite un coffro plen de omne ricchessa que le bestia habeva volite conceder le, le mercante retornava a casa con un grande pena in le corde, pensante tamen que al minus haberea potite salutar le su filias per le ultime vice ante de morir. Arrivate a destination, narrava al filias quanto era evenite e Belle, se rendeva conto que le culpa de tal disgratia era solmente sue, on offereva de vader al castello al posto del patre. Isto faceva le joya del sorores que in un sol colpo illas se esserea liberate del odiose rival e reconquireva le ricchessa perdite. Depost longe discussiones, Belle vadeva al castello insimul al patre, al qual le bestia concede le libertate, ma intimidava a ille de non retornar jammais. Con la juvene, in vice, ille se demonstrava cortese e gentil e offereva a illa de viver per sempre in le su castello, circumferite de tote le ricchessa in sue possession, pensante que assì illa non haberea plus potite desiderar de retornar in le casa paterne. Ille donava al puera anque un speculo magic, con le qual illa haberea potite, in omne momento, vider le su familia. Tote le vespere demandava a Belle si lo voleva sposar, ma la juvene puera, qui non lo voleva mortificar, respondeva que voleva ben a ille e que serea per sempre sue amica. Depost qualque mense Belle videva in le speculo magic, que le patre sue il era malade e alora illa precava le bestia de lassar la vader a casa pro tener al patre un poc de compania. Le bestia consentiva al su desiro, ma la precava de retornar post un septimana, alteremente ille esserea morite pro le dolor. Le jorno sequente, Belle retornava al casa del patre, qui la recipeva con grande joya, meraviliante se qui illa era ancora vive. Le duo sorores, las era sposate ma non felice, invidiava multo le fortuna del juvene soror, vidente la ancora in vita e vestite como un regina. Assì illas initiava a intrigar pro le vindicantia: de facto passate un septimana, le duo sorores peteva a illa de remaner ancora qualque dies de plus, fingente de plorar desperate. Emovite, Belle consentiva, ma initiava presto a sentir se in culpa pro haber frangite le su promissa. Assì illa retornava al castello, ubi trovava le bestia agonisante pro le dolor, Belle alora precava ille de non morir proque voleva sposar ille, pronunciate iste parolas, le bestia dispareva e al su posto compareva un bellissime prince, al qual un striga malefic, qualque tempore antea, habeva facite a ille un incantamento, transformante lo in celle horribile monstro bestial que Belle habeva cognoscite. Le malediction on esserea rumpite sol quando un juvene puera haberea volite sposar lo. Belle e le prince les viveva felicemente pro le resto del lor vita, insimul al patre de Belle, durante que le duo maligne sorores esseva transformate in statuas, usque a quando illas haberea regrettate le lor rancor.

Version de Villeneuve

Le version original de Villeneuve es multo plus extese de celle de Beaumont. De facto in le 400 paginas del libro, Villeneuve da numerose dettalios, que Beaumont omitte e que fundamentalmente reguarda le historias familiar sia de Belle que del prince. In iste version, Belle era le filia del rege del Insula Felice e de un bon Fee. Ma un striga maligne se era inamorate del monarcha e assì, imprisionate le matre del princessa, la maga decideva de eliminar anque le ultime obstaculo inter illa e le su amor. Pro isto motivo, le patre faceva celar le proprie filia, cercante de facer la passar per un del filias de un ric mercante, qui era morite. Le Prince, in vice, perdeva le patre quando era un puero e non poteva haber le amor materne, pois que le regina era ingagiate in un longe guerra per le defensa del regno e lassava le filio al curas de un maga; que tentava in tote le modos de seducer le juvene prince quando deveniva adulte, ma ille la refusava sempre, et era pro isto transformate in un horrende bestia. Quasi le medietate del libro de Villeneuve, narra le historia del guerras inter le maga e le regina e il ha un vision del castello multo plus obscur e magic, de celle traditional. Beaumont in vice decideva de omitter completemente le historia familiar e tragic, distaccante se ab le message que Villeneuve voleva dar al proprie historia: un aspere critica del societate del tempore, ubi le dominas il era constringite a sposar se per convenientia, con del maritos qui il era a vices pejor del Bestia. Eliminante tote le personages secundari, Beaumont adaptava, le historia, reducente lo a un simplicitate quasi archetypic e sequente le mesme schemas del numerose variantes precedente del fabula. Le version de Beaumont es celle que on considera traditional et es le plus diffundite e cognoscite. Tote le interpretationes, le adaptamentos e le versiones successive includite, Le belle e le bestia (Beauty and the Beast) le film a designos animate del 1991, producite per Walt Disney, on basa sur iste version e non sur celle original de Villeneuve.

Le belle addormite

Per Charles Perrault – Fratres Grimm - Traduction in Interlingua per Franco Galizia

Le belle addormite in le bosco es un celebre fabula traditional europee. Es recordate supertoto in le version per Charles Perrault (in le Le contos de mama le Oca, 1697), in celle del fratres Grimm (in le Fabulas del focar, 1812) e per le celebre adaptamento cinematographic a designos animate per Walt Disney, Le belle addormite, (Sleeping Beauty), del 1959. Le fabula esseva traducite in multissime linguas; le version del fratres Grimm, il ha anque un traduction in Interlingua del 2007, per Sven Frank german, ex presidente del UMI, e per le optime traductor e autor italian Italo (Onofrio) Notarstefano, con le supervision del danese Thomas Breinstrup, Redactor del revista Panorama in Interlingua del UMI, con le titulo “Le Princessa dormiente”.

Le Prince con un basio evelia le Princessa dormiente

Fontes:

Le fabula de Le belle addormite in le bosco, propone le motivo fabulistic del somno innatural e prolongate a causa de un incantamento o de un malediction. Le thema del “lethargia” ha un historia multe antique, proque le ritual del somno ha sempre seducite le homines a causa del su similaritate con le morte. In le mythos del antique Grecos, de facto, Thanatos e Hypnos, le deos del Morte e celle del Somno, son fratres, ambes filios del Nocte. Como multe fabulas traditional, Le belle addormite existe in numerose variantes; le elementos exential del historia son assi diffundite que on pote considerar los un thema recurrente del folklore europee. Le version plus antique attestate (si on exclude le historia del Valkyria Brunhilde, le heroina addormite per Odin, como es narrate in le Edda, in le Saga del Volsungas, e in le Nibelungen Lied de origine ancora plus remote) es considerate le Roman de Perceforest, scripte in sex libros, per un anonyme autor que lo scribeva inter le 1320 e le 1340, e que diceva de haber traducite ab le greco un vetule manuscripto, le qual narrava le historia del Britannia ab le epocha pre-roman al etate christian. Le historia de Troylo e Zellandina es explicate in le antiquitate, «al tempore del guerra inter Grecos e Troyanos» dice le traductor, e on lo trova a conclusion del tertie libro. Le duo protagonistas, secundo le anonyme autor, esserea le ancestres de Lancelot del Laco, cavallero de Rege Arthur e del su amante le Regina Ginevra (Guinevere). Le Roman di Perceforest, dunque narra le historia del singular amor inter le princessa Zellandina, e Troylo. Ma le patre del princessa vole verificar le valor del juvene ante de dar a ille le filia in sposa. Assì, mitte le juvene Troylo al proba, e le confida un mission periculose, pro saper si ille es digne de su filia. Ma, quando ille es partite, Zellandina cade in un somno incantate, post haber jocate con un fuso e un filo de lino magic. Le patre, alora, la claude in un turre e la face deponer sur un lecto. Quando Troylo face retorno, veni a saper del “maladia” que ha colpate le su domina amate. Assì, con le adjuta de Venus e de Zephyiro, un demone, le juvene pote scalar le turre e, trovante se avante a ille sur le lecto, le belle Zellandina, in un profundissime somno, se univa a illa, stimulate ab Venus, e la face gravide durante le somno. Quando le infante nasce, son presente como obstetrices tres deas: Lucina (epitheto de Junon, que indicava le su rolo de protectrice del parturientes, que “da al luce” le filios), Themi, dea del Justitia, e Venus, divinitate del amor e del beltate, et essera le neonata a facer eveliar le matre, removente le filo de lino que causava le su somno, e al fin del historia Troylo sposa finalmente Zellandina. Le successive version es le novella: Sol, Luna e Thalia que on trova in le Pentameron per Giambattista Basile (1634), le prime historia que on pote definir lo un ver fabula. In le novella del Pentameron le somno non es fructo de un incantantion ma de un prophetia, le prince (como in le Perceforest) non basia le princessa ma face violentia sur de illa, et es un del duo filios fructos del acto sexual, a eveliar la. Nos non sape si Basile cognosceva le Perceforest o si haberea simplemente reprendite per le voce popular themas folkloric diffundite in Campania. In le su version, le castello del rege, con le su corte, es reducite a un modeste ferma, e le numero de vallettos e servitores es reducite a un secretario e un cocinero. Al version publicate in le Le contos de Mamma Oca per Charles Perrault, La belle au bois dormant, on debe le titulo con cuje hodie le fabula veni communemente indicate. Perrault, qui prendeva le thema ab Sol, Luna e Thalia, lo edulcorava notabilemente: habente dedicate le su fabulas a un dama e habente los publicate adressante se a un publico del alte burgesia, ille cercava de remover ab le fabula cata aspecto perturbante et emphatisar valores moral qual le patientia, le tolerantia e le passivitate del femina. Un version partialmente simile, in le prime parte, a celle de Perrault, on lo trova in le Kinder-und Hausmärchen del 1812 per le fratres Grimm, con le titulo Rosaspina. Le version del fratres Jacob e Wilhelm Grimm es simile a celle de Perrault sol usque al evelia del princessa; iste parte es anque celle plus note al publico moderne et es simile al version del film Disney. Un altere version proveni ab le antique Scandinavia. Le credentia in le Nornas, (Nornir) personification del fortia e le fide in le destino, esseva certemente assatis radicate in le mundo scandinave. In un saga le veneration pro iste figuras, es indicate inter le consuetude a cuje debe renunciar qui se converte al Christianismo. Pro le sustentores del nove religion, illas esseva sin dubita relegate inter le esseres demoniac e maligne. In le breve historia de Norna-Gestr illas son intendite como magas. Hic, on spiega proque Gestr esseva clamate Norna-Gestr. Ille mesme narra que al su nascentia le patre habeva invitate alicun feminas dotate de capacitate magic, le quales in cambio de donos, prediceva le futuro al personas. Quando ille era ancora in le cuna, il era venite le tres magas: Urd (le Passato), Verdandi (le Presente) e Skuld (le Futuro). Le prime duo las habeva preannunciate a ille un futuro felice, pois que ille esserea stato potente e dotate de multe qualitate. Le tertie, qui era le plus juvene, poc considerate e pro isto assatis irritate, habeva in vice predicite que le infante non esserea vivite a longe: le su vita esserea consumite rapidemente como le candela que ardeva in cello momento apud a ille. Un del nornas bon, habeva extinguite pro isto le candela e lo consignava al matre de Gestr, e injungeva a illa de non accender lo jammais. Illa teneva assi con sé ipse le candela, sapente de non accender lo, si voleva facer viver ancora le filio.

Resumpto del Historia

Olim in un regno lontan, le Rege e le Regina desiderava multo haber un infante, finalmente un die depost multe annos illes habeva un parve puera. Pro celebrar le nascentia del filia tanto desiderate, le soveranos, multe felice, invitava a un grande festa tote le amicos e il habeva un grande felicitate in le castello. Anque le fees del regno il era invitate pro facer a illa ab matrina e de esser propitie e benevolentes con le puera. Post le festa alora, tote le fees vadeva al camera del parve princessa. Cata uno del bon fees donava qualcosa al neonata: qui le beltate, qui le sagessa, qui le virtute, qui le ricchessa e qui le talento musical. Durante que le amabile fees exprimeva le lor desiros; le porta del camera se aperiva et entrava un fee prave e malitiose, qui critava contra le Rege qui habeva oblidate de invitar la; alora illa appoiate al cuna del puera, pro vindicar se del injuria subite dona al infante un malediction: "Quando al poner del sol del su dece-sexte anniversario illa on piccarà le digito con un fuso de un rota a filar e morirà!" (Striga Malefica in le version Walt Disney); “Le filia del rege a dece-cinque annos on piccarà con un fuso e caderà a terra morite.” (version del fratres Grimm). Depost haber dicite isto le fee prave e malefic dispareva in un nube de fumo. Le ultime bon fee, qui non habeva ancora exprimite le su dono, anque si non poteva annullar le incantamento, lo mitigava, transformante le condamna a morte in celle de 100 annos de somno. Pro impedir que le prophetia on compliva, le Rege faceva destruir tote le rotas a filar del su regno. Le annos passava e le princessa, cresceva e deveniva un belle juvene domina, e le malediction del malitiose fee esseva oblidate e al castello tote le habitantes viveva felice. Ma al etate de 15 annos, le juvene princessa vadeva sol in le castello, quando incontrava in un camera, un ancian femina qui moveva un estranie rota, que jammais le princessa habeva vidite antea, alora le su fato on compliva, illa prendite le fuso, se piccava un digito e cade a terra in un profunde somno, e le vetule femina dispareva; quando illa esseva trovate, il era ponite in le su lecto. Le bon fee, supervenite pro adjutar le princessa, diceva que le princessa poteva eveliar se sol con le basio de un prince, alora con le su virga magic, face addormir, insimul al princessa, le integre habitantes del castello con le Rege e le Regina e tote le personas e le animales, pro facer compania al princessa. Con le passar del tempore, circum le castello incantate cresceva un silva magic de rubos, tal de impedir a quicunque de penetrar in le silva. Depost exactemente 100 annos un juvene prince qui iva a chassa, incontra un vetule forestero, qui habeva ascoltate per le granpatre le historia del princessa dormiente, e del silva de rubos que circumfereva le castello. Le prince decideva de provar a penetrar trans le silva, per vider le belle princessa del legenda. Ma quando le prince on faceva in avante, miraculosemente le rubos se aperiva e ille non trovava spinas, ma flores bellissime que vadeva a retro al su passage e los faceva entrar in le castello. Le prince trova in un camera del palatio royal, le princessa dormiente, e se inamora de illa, e le su basio suave la evelia. Presto anque tote le personas e le animales del castello exiva del longe somno e le rege e le regina felicissime consentiva al matrimonio inter le prince e le princessa. Iste es le historia ab totes plus cognoscite, ma il ha un secunde parte del historia, que non compare in le version del fratres Grimm e in alteres successive: Le prince post haber sposate le princessa, il ha ab illa duo filios, un femina e un masculo, Aurora e Jorno. Ille totavia cela le su matrimonio e le su filios al matre, qui descendeva ab un familia de Ogros devoratores de infantes. Quando le ogressa discoperi le familia secrete del filio (ora devenite Rege), decide de exterminar les tote. Quando le Rege un die, partiva per un longe viage, le matre ogressa ordina al cocinero, que le su nepotes esseva servite per le cena. Le coco salva le infantes con un fraude, servente al patrona un agno in vice del puero e un capretta in vice del soror Aurora. Quando le deman le patrona pete que anque le princessa sia servite, ancora un vice le cocinero la fraude servente a illa un rostito de cervo. Discoperente al fin le fraude, le ogressa on prepara a occider le princessa e le su filios, facente les jectar in un fossa facite lo plenar de viperas e altere creaturas venenose; ma le improvise retorno del Rege, tamen, face fallir le su plano homicida. Le ogressa, discoperte, on suicida jectante se inter le viperas.

Nomine del princessa

Le protagonista cambia le su nomine secundo le version. In Le Sol, le Luna e Thalia, on clama Thalia (le Sol e le Luna son le su infantes). Perrault non dava un nomine a illa, definente la simplemente «le princesse». Clama in vice le su filia «Aurore». Piotr Ilic Tchaikovsky transfereva iste nomine ab le filia al matre e clama Aurora le princessa, como facerà pois in le su film Walt Disney (anque le musicas del film son trahite per le balletto de Tchaikovsky). In le version del fratres Grimm le princessa es in vice clamate Rosaspina (referite al arbustos de rubos spinose que circumfereva le castello, durante le su somno, e la faceva inattingibile); isto nomine tamen, le veni attribuite non per le su genitores, ma per le populo, quando, con le passar del annos, illa deveni un figura legendari. Anque isto supernomine serà utilisate in le film Disney, in le parte del film (inexistente in le fabula traditional) ubi Aurora es celate in le bosco per le fees.

Arte e varie adaptation

Sculptura

• Le belle addormite (Dornröschen), 1878, sculptura per Louis Sussmann-Hellborn.
  

Balletto

• Le belle addormite (Spjaščaja krasavica), 1890, choreographia per Marius Petipa sur le musicas per Piotr Ilic Tchaikovsky.
  

Opera

• Le belle addormite in le bosco, opera lyric italian del 1922, per le compositor Ottorino Respighi, sur le libretto de Gianni Bistolfi.