Region geographic de Italia
per Francesco Galizia 

Quando on parla de region geographic, non besonia confunder le region geographic, a vices denominate con un adjectivo que on refere ad un nation o ad un populo, con le Stato, e le Nation. Le region geographic es delimitate ab confinios phisic que son representate ab le costas marin, ab le curso del fluvios e ab le catenas montuose . Le grande insulas e le archipelagos son regiones geographic: on pensa in Europa al Grande Britannia, al Irlanda o al Islanda. Anque le grande peninsulas, quando illos son delimitate e separate ab le area continental ab catenas montuose, son recognoscite. On pote citar in Europa le peninsulas iberic e italian. Totevia, le confinios phisic son frequentemente incerte, o del toto absente, al contrario, le confinios statal son ben definite. Le Stato es, de facto, un entitate juridic-politic que ha soveranitate sur un territorio con confinios certe. Al base del Stato on ha le presentia conjuncte de tres elementos fundamental: le population, le territorio e le soveranitate. Le Nation es un union de gente que ha in commun varie elementos como: origine, lingua, cultura, ethnia, religion, racia, identitate, historia e que habita ab seculos in un determinate territorio. 

Le region geographic italian es un region del Europa meridional delimitate a nord ab le catena del Alpes. Situate inter le peninsula iberic e le peninsula balkanic, illo se bania in le Mar Mediterranee et in particular in le Mar Ligure, le Mar Tyrrhen, le Mar Ionie et le Mar Adriatic. Le region geographic italian in le su conformation traditional ha un superficie de circa 324.000 km², superior a cello del Republica italian (poco plus de 301.000 km²), proque in le region son continite anque territorios que face parte del Francia, Suissa, Slovenia e Croatia e que in illo son includite anque quatro parve Statos independente.

Etymologia

Le toponimo “Italia” esseva usate per le prime vice ab le autores grec e latin, como Strabon et Herodoto. Con tal nomine on indicava le parte meridional del peninsula,le antique Bruttium habitate ab le Italos, ab Italo, le rege de Enotria, (actual Calabria), secundo quanto transmittite anque ab Dionigi de Alicarnasso, Tucidides e Vergilio, pois le nomine era extendite pro indicar le habitantes del Magne Grecia, que esseva clamate Italiòtai. Le etymologia del nomine, on basa sur le nomine grec Italos, que significa tauro, como forma contracte e grecisate del umbro vitlu (vitello). Tal etymologia era state jam transmittite ab le mesme grecos que videva le origine del nomine in Ouitoulìa ( alias le "terra del vitellos") ab le vocabulo "Italòi", termino con le qual le grecos designava le Vitulos, un population que habitava le terras a sud del isthmo del Bruttium, e que adorava le simulacro de un vitello. Le nomine significava ergo "habitantes del terra del vitellos". Tal populo habeva assumite le proprie nomine ab le legendari rege Italo, assi que le zona precedentemente appelate Ausonia habeva prendite le nove nomine de "Italia" . Secundo Aristoteles le Italos assi clamate in honor del rege Italo, qui habeva transformate le populo de Enotria, ab nomades como illes era, in agricultores, e habeva date a illes nove leges. De facto usque le initio del V seculo a. C., con le nomine Italia on indicava tote le actual region de Calabria, pois tote le peninsula e, ab le 49 a.C., quando al Gallia Cisalpin era concedite le derecto de citatano roman, anque al regiones septentrional del peninsula. Le confinios esseva ulteriormente extendite con le reforma administrative del Imperator Augusto (27 a.C.), illos iva a west usque al fluvio Varo presso le citate de Nicea (Nizza) e al est usque le fluvio Arsa, in Istria. Secundo un altere hypothese le origine del nomine non es un forma grecisate del umbro, tamen un termino de derivation etrusc.In cello lingua existeva de facto le termino italos, que indicava le tauro, probabilemente derivate ab *vitalu, con cadita del digamma. Iste termino era usate ab le Etruscos pro indicar le populos italic del Italia centro-meridional. Altere sustene que le termino Italia sia derivate ab le grec Aithàle, nomine usate pro indicar le insula de Elba, transformate pois in Aitlìa, Eitalìale, Etalìa, Italìa. Aithàle in grec significa fumose, et haberea indicate le presentia de furnaces pro laborar le metallos. O, le termino se refereva al vulcanos presente in le Italia del sud (Etna, Vesuvio e le insulas Eolias) : in iste caso Aithàleia era le "terra que fuma".

Puntcos extreme del region geographic

Le punctos extreme del region italic, mensurate respecto al Meridian de Greenwich son:

a septentrion le Vetta de Italia in le Alpes Aurin a 47° 05' 29" Nord;

a meridion le Capo Sud del scolio de Filfola in le insulas maltese, a 35° 47' 05"Sud;

a oriente Capo de Otranto in Apulia, a 18° 31' 13" longitudine Est.

a occidente le Monte Chardonnet in le Alpes Coties, a 6° 32' 52" West.

Le distantia orthodromic N-S es de 1.269 km.

Division geographic

Quando on parla de region italian se refere generalmente al territorio, que va ab le Alpes usque al Calabria. Illo es dividite in tres parte: continental, peninsular e insular.

Parte continental

Le parte continental, in le qual es includite le Istria, corresponde a circa le 40% del region italian et es situate al nord de un linea que va ab le ore del fluvio Magra a cello del fluvio Rubicon usque al Alpes. Illo contine le bassinos hydrographic del fluvios Po e Atesio.

Parte peninsular

Le peninsula italian o italic, face parte del continente europee transversate ab le catena montaniose del Appeninos e delimitate ab quatro mares: le Ligure, le Thyrren, le Ionie e le Adriatic. Es un del tres peninsolas del Europa del Sud con le Iberic e Balkanic. Le peninsula comencia ab le Appeninos tosco-emilian, e se extende usque al puncta meridional de Capo Spartivento in Calabria, con un amplitude de circa 1.000 km in direction Nordwest - Sudest. Le peninsula corresponde a circa le 42% del region italian.

Parte insular

Le parte insular se extende sur un superficie de circa 60.000 km² (le18% circa de tote le region italian), de cuje 58.000 km² circa per le Sicilia, le Sardinia e le Corsica. Ultra iste grande insulas, se trova longe le costas numerose insulas minor e archipelagos. Le lista monstra le plus grande insulas del region geographic italian, in parenthese le superficie:

Sicilia ( 25.460), Sardinia (23.813), Corsica (8.681), Veglia (409), Cherso (406), Malta (246), Elba (223), Sancte Antioco (109), Pantelleria (83), Lussino (74), Gozo (67), Sancte Petro (51,5), Asinara (50,9), Ischia (46,7), Lipari (37,3), Salina (26,4).

 Limites geographic

Le analyse del limites natural del region italian, signate ab le catena alpin e ab le mare, revela confinios que, in complexo, son inter le plus clar e minus discutite del nostre continente. Le unic incertitude reguarda le confinios oriental, ubi traditionalmente on indica le Alpes Julie e le Gulfo del Carnaro ( de cuje refere anque Dante), ma on ha un hypothese, que contemplarea le continuation del Alpes Julie, a transverso le montes Bittorai, usque le catenas del montes Velebites e le Alpes Dinaric e que includerea anque le Dalmatia in le region geographic italic. Al interno de iste on ha varie confinios historic, como le ordine regional de Augusto del Italia roman, le limes administrative longe le fluvio Arsa signava le fin del “Regio X Venetia et Histria”. Dunque, ad est, nonobstante le character del orographia in le region a sud del Passo de Nauporto, le continuitate del bastion montan es assecurate ab le montes inter le Monte Pomario e le Monte Nivose, ubi isto attinge le Gulfo del Carnaro e le Baia de Buccari, a Sud-Est del urbe de Fiume. Le insulas de Cherso, Lussino, Veglia e le alteres insulas minor vicin, son includite in le region geographic italian in quanto le insulas del Carnaro son le natural continuation del Istria e son plus vicin al costas istrian que a celle dalmatic. Al west, le confinio es representate ab le Alpes maritime que, distaccate ab le Monte Clapier divide le bassino del fluvio Roia ab cello del fluvio Varo e attinge assi le costa a Sud-West de Nizza.

Geographia politic

Le Republica italian occupa le 93% del region geographic italic. Le restante parve portion (20.800 km²) es dividite inter alteres statos. Son integremente includite in le limite del region geographiic italian: Le Principato de Monaco, le Republica de San Marino, le Republica de Malta, e le Citate del Vaticano. In ultra son includite in le region geographic italian varie zonas de altere statos:

• in le Confederation Helvetic:

le Val Divedro in le canton Vallese, le integre canton Ticino, e in le canton Grisones le Valle Mesolcina, le Val Bregaglia, le Val Poschiavo e le Val Monastero;

• in le Republica de Croatia: le Istria, le archipelago de Pelagosa e le tres insulas de Cherso, Lussino e Veglia, cedite depost le Tractato de Pace del 10 februario 1947.

• in le Republica Francese:

le Corsica, le contea de Nizza e le territorios cedite con le Tractato de Paris del 1947, (Briga e Tenda, le colle del Monginevro, le monte Chaberton e le zona del Colle del Moncenisio);

• in le Republica Italian:

le quasi totalitate del territorio es in le Region geographic italian, excludite 3 vallatas alpin que son tributari del Rheno e del Danubio e le insulas Pelagias que appertine al platteforma continental african.

• In le Republica de Slovenia:

le Alpes Julie e le litoral de Capodistria.

Historia

Antiquitate

Le idea del Italia como region geographic es multo antique e remonta al I seculo a. C. De facto, le plus vetule tractato de geographia que es pervenite a nos es cello de Strabon(65/64 - 25/21 a.C.), le geographo grec scribeva un “Geographia” in grec antique: Γεωγραφικά – Gheographikà) in 17 volumines.

In le introduction del su libro V, Strabon da le su definition de Italia:

«Le Italia actual comencia al pedes del Alpes: [dice le Italia actual], proque iste nomine indicava al initio solmente le antique Ouitoulía, alias le pais situate inter le stricte de Sicilia e le gulfos de Taranto e de Posidonia; ma, habente prendite con le tempore un certe predomination, iste nomine ha finite per extender se usque al catena del Alpes, imbraciava anque, ab un parte, le Liguria usque al Varo e, ab le altere parte, tote le Istria usque a Pola.»

(Strabon - Geographia – Libro V – Capitulo I : Le Transpadania e le Cispadania)

In le libros V e VI del su Geôgraphiká , Strabon describe le populos e le territorios que face parte del peninsula italian:

• Libro V :
  • Capitulo 1 : Le Transpadania e le Cispadania
  • Capitulo 2 : Le Etruria, le Corsica e le Sardinia
  • Capitulo 3 : Le Sabina e le Latio
  • Capitulo 4 : Le Piceno e le Campania
• Libro VI :
  • Capitulo 1 : Le Lucania e le Bruttium
  • Capitulo 2 : Le Sicilia e le insulas Eolias
  • Capitulo 3 : Le Messapia e le Apulia
  • Capitulo 4 : Causas del potentia roman

Medievo

Per seculos, le description geographic de Strabon non cambiara. Celle que va a cambiar es le su geographia politic.De facto, depost le cadita del Imperio roman de Occidente, e in particular con le arrivata del Longobardos, le Italia ha perdite le su unitate politic. Si a partir del 855 d. C. un nove Regno de Italia (in latino, regnum Italicum) es create, isto comprende solmente le Italia del Nord. In plus, a partir del XII seculo, le Italia es dividite in un myriade de parve Statos in lucta le un con le alteres o victimas del estranieros.

Totevia, Dante Alighieri scribeva in le Divin Comedia (Le Inferno, Canto IX, 114):

	“ assi como a Pola, apud le Carnaro, que Italia claude e su terminos bania.»
	(Dante Alighieri)

Equalmente, Francesco Petrarca scribeva in le su opra le Cantionier o Rerum vulgarium fragmenta (s.CXLVI, 13-14):

	«le belle pais que Appennin divide e le mar e le Alpes cinge.»
	(Francesco Petrarca)

Le Resurgemento

Durante le guerras napoleonic, le carta del Italia se trova simplificate, e con nove ideas. Depost le Restauration, le Italia remane secundo le Cancellero Metternich solmente «un expression geographic» sin unitate politic. Totevia, inter le 1848 e le 1860 on ha mittite in movimento un processo que portara al unitate de Italia, usque le proclamation de Vittorio Emanuele II Rege de Italia le 17 martio 1861. Le nove Italia ha un forte nationalismo necessari ab un parte pro reinfortiar al interior le nove stato e ab le altere pro crear se un position inter le grande potentias europee. Le nationalismo sustene que le frontiera natural debe passar super le cresta del Alpes secundo le theorias geographic. Iste frontiera sera consequite depost le victoriose guerra del 1915 – 1918. Assi le Venetia Tridentin, le Venetia Julie con le Istria e parte del Dalmatia, essera unite al Patria italian.

1861-2011: 150 Annos del UNITATE de ITALIA
per Francesco Galizia

 Iste anno le Stato italian il ha le 150e anniversario del su unitate, ma se le Stato, il ha “solmente” 150 annos, le Nation il ha plus de 2.000 annos de historia e de cultura commun.Ab quando Roma habeva unificate le peninsula italic, e in le anno 49 a.C. Julio Cesare univa le Gallia Cisalpin al resto de Italia, e portara le confinio al catena montaniose del Alpes, limite geographic de Italia. Le imperator Augusto devidera le Italia in dece-un regiones administrative e geographic.Le Italia era le parte plus importante del Imperio, et essera priviligiate ab Augusto e le su successores, tote le habitantes libere era considerate citatanos roman. Depost le cadita del Imperio Roman de Occidente (476 d.C.) le unitate continuava sub le reges barbare Odoacres e pois Theodorico (493), ma essera inter rupte, post le intervento del imperator Justiniano I de Byzantio con le guerras gothic in le annos 535 – 553, e con le invasion del Longobardos, que substitueva le Ostrogothos e le consequente division del peninsula. Le invasores, se considerava superior al populo italic, qui un tempore habeva conquirite le mundo sub le aquilas de Roma, ma con le annos illes se era gradualmente romanisate e unite al gente italic. Le Francos, vincite le longobardos con le rege Carolo Magne, qui reconstruiva in le anno 800 le Imperio, e le Regno de Italia era ligate a illo con ligamines de vassallage, e que cercara in le seculos de liberar se del tutela germanic. In le Medievo con le formation del Communas e del Seniorias, se imponeva le interesse local in un Italia dividite in statos, sovente in lucta inter lor. Ma le grandessa del passato era ancora vive in poetas e homines de litteras, como Dante, Petrarca, Boccaccio e alteres qui cantava le laudes al Italia e se doleva del su division, e gratias a iste scriptores que se formava un lingua vulgar docte, prime elemento de un conscientia national. In le XVI seculo, jam se debatteva inter Machiavelli e Guicciardini, sur le perdita del indipendentia politic del Italia, transformate in un campo de battalia inter Espania e Francia. Essera solmente quando le truppas napoleonic del Armea de Italia arrivava in le peninsula, e portava le ideas del Revolution, que initiara a diffunder se in le populo italian un sentimento national usque alora percipite ab un restricte circulo de intellectual, aristocrates e burgeses. Le franceses, revertite le statos existente, constitueva in le valle padan repubblicas sur le modello francese, antea le Repubblica Cispadan, ubi le 7 januario del 1797 a Reggio Emilia esseva altiate per le prime vice le bandiera Tricolor italian (verde, blanc, e rubie), e pois le Cisalpine e inde le Repubblica italian, illes portava nove ideas de libertate e indipendentia. Quando Napoleon sera coronate Imperator, ille essera anque rege del Regno Italic, con le filiastro Eugenio Beauharnais como Vicerege. In le prime decennios del XIX seculo, como in le Medievo, poetas e scriptores soniava le libertate e le unitate de Italia ( Vittorio Alfieri, Hugo Foscolo, Giacomo Leopardi e Alessandro Manzoni ). Era nascite depost le cadita de Napoleon un crucibulo de sentimentos e ideales diverse inter lor, ma totes pro un Italia unite, libere e indipendente. Le Congresso de Vienna era convocate le 22 septembre del 1814 ab le potentias (Austria, Grande Britannia, Prussia e Russia) que vinceva Napoleon Bonaparte con le objectivo de restabilir le ordine politic europee presente ante le epopeia napoleonic. A iste congresso participava delegationes proveniente ab tote Europa, inter le qual anque le Francia con le ministro Talleyrand. Dominator del congresso era le Cancellero austriac Metternich, per le qual le Italia era solmente un “expression geographic”. Le congresso habeva le finalitate de dar al Europa un ordine stabile. Duo era le principios al base del Congresso:1. Leprincipio de equilibrio, pro impedir que uno Stato poterea imponer se sur le alteres; 2. Le principio de legitimitate con le qual on restaurava sur le thronos le dynastias que regnava ante le revolution. Le Congresso reinfortiava le absolutisme monarchic e impediva le diffusion del ideas liberal. Le spirito del restauration era dunque antiliberal e denegava le principio de nationalitate (populo soverano). Depost haber reorganisate le ordine politic europee besoniava defender lo. In le septembre 1815, per initiativa del czar Alexandro I, Russia, Prussia et Austria subscribeva le pacto del Sancte Alleantia. Le texto affirmava que le soveranos se haberea date adjuta e succurso reciproc, in omne loco e in omne occasion, pro defender le ordine stabilite ab le Congresso. In responsa al politica reactionari del Congresso, le gruppos liberal, constituite ab representantes del burgesia e intellectuales, que peteva le instauration de governamentos constitutional, illos se organisava in societate secrete con activitate conspirative clandestin. In Italia le societate secrete plus active era le “Carboneria” que habeva filial in tote le peninsula. Le 1 julio 1820 se habeva un sublevation in le Regno del Duo Sicilias, guidate ab duo officeros Michele Morelli e Giuseppe Silvati. Al revolta se univa anque Guglielmo Pepe, ex officiero napoleonic, que assumeva de illo le commando. Le rege Ferdinando I era constringite a conceder le Constitution. Le 15 julio 1820 le revolta explode anque in Sicilia, ma le rebellion esseva suffocate in le sanguine le septembre sequente. Stimulate ab le evenimentos del Italia meridional, le societates secrete de Lombardia e Pedemonte intensificava le proprie activitate conspirative, ma in le octobre del 1820 le policia austriac arrestava alicun rebelles inter le qual Pietro Maroncelli, le scriptor Silvio Pellico autor del libro “Le mi prisiones” e Federico Confalonieri, chef del patriotas de Lombardia, e inviate al carcere del Spielberg in Bohemia. Le insurrection pedemontese era sub le guida del conte Santorre de Santarosa. Le rebelles perveniva a Torino le 12 martio 1821. Le rege Vittorio Emanuele I abdicava in favor del fratre Carlo Felice le qual, se trovava a Modena, pro isto ille confereva le regentia a Carlo Alberto, prince de Carignano, in april Carlo Alberto con un exercito pedemontese e austriac vinceva le rebelles de Santorre de Santarosa a Novara. Le 23 martio 1821 le austriacos a Napoli abatteva le regime constitutional. Le carboneria, gratias a Enrico Misley organisava a Modena, un revolta guidate ab Ciro Menotti, que se diffundeva in Emilia, Romagna e in le Marcas, ubi esseva instaurate governamentos provisori; ma le armea del revolution, non resisteva al reaction austriac. In le Italia central esseva restabilite le soveranos deponite, assi se concludeva le cyclo del insurrectiones del 1820 – 21, que initiava le periodo del Resurgemento in le qual le populo italian stabilite a sud del catena alpin e longe le peninsula italian e in le grande insulas, consequeva le unitate e le independetia.



Le termino recorda le idea de un resurrection del nation a transverso le conquesta del unitate national, ab longe tempore perdite, e finalmente complite. Le protagonistas del movimento de unification national esseva: Giuseppe Mazzini , nascite a Genova in le 1805 e membro del carboneria, qui voleva le Italia “unite, libere, independente e republican”, in le 1831 Mazzini fundava le “Giovine Italia”, un organisation clandestin pro le indipendentia national. Le vision de Mazzini, tamen, iva ultra le confinios national: pro isto fundava le “Giovine Europa” in le 1838. Giuseppe Garibaldi nascite a Nizza in le 1808, de ideas republican, combattente valorose e loyal del libertate in Europa e in Sud America. Camillo Benso conte de Cavourgrande statista habile ad obtener in Europa, appoios pro constituer le regno de Italia, pro le su rege Vittorio Emanuele II de Savoia. On habeva anque republicanos unitari e federal como Niccolo Tommaseo e Carlo Cattaneo, e catholicos como Vincenzo Gioberti e Antonio Rosmini qui desiderava un confederation de statos italian sub le presidentia del Papa.Le metodo de action, seligite ab Mazzini era le insurrection popular, ma le tentativas insurrectional falliva tote, inter illos es cello del fratres Bandiera (1844) que, non habente obtenite le appoio del paisanos de Calabria, illes esseva capturate e fusilate. In le 1848 le Europa era transversate ab un unda de insurrectiones popular. In Francia, le rege Louis Philippe de Orleans, esseva deponite ab un revolta que portava al nascientia del republica constitutional con presidente Louis Napoleon. Anque in le imperio de Austria, promovite ab studentes e inseniantes, explodeva in le 1848 un rebellion que ab Vienna se diffundeva in toto le imperio, e portava a constituer governamentos provisori a Budapest e Praga. Insurrectiones se habeva in le mesme anno anque in Germania, que ab Berlin se propagava in le alteres citate german. In Italia le revolta initiava ante a Venetia e pois a Milano que se rebellava al domination austriac. Anque in le Italia meridional on habeva un insurrection, que constringeva le rege Ferdinando II a conceder le Constitution. Le revolta se propagava anque in alteres statos italian constringente le soveranos a conceder anque illes le Constitution. A Venetia, le revolta era sub le guida de Daniele Manin e Niccolò Tommaseo e portava al proclamation del Repubblica de Sancte Marco (17-03-1848). Le revolta milanese ( le cinque jornatas de Milano 18 – 22 martio) era guidate ab Carlo Cattaneo e portava ad un governamento insurrectional. Le victoria milanese induceva le rege Carlo Alberto (sur le throno ab le 1831) a declarar guerra al Austria. A ille se univa anque le Papa Pio IX, Leopoldo II granduc de Toscana e le rege de Napoli Ferdinando II; contra le Austria se habeva assi un guerra national (I Guerra de Indipendentia 1848-1849). Ma le accordo se frangeva presto, Carlo Alberto, depost qualque victoria (Goito), era constringite a subscriber le armistitio. A Roma le 9 februario 1849 se formava le Republica Roman sub le guida de un triumvirato: Mazzini, Saffi ed Armellini. In Toscana, le republicanos constringeva Leopoldo II a refugiar se a Gaeta ubi jam se era refugiate Pio IX. Anque le Toscana era governate ab un triumvirato: Guerrazzi, Montanelli e Mazzoni. Carlo Alberto, decideva assi de continuar le guerra, le 20 martio 1849. Ma un nove disfacta a Novara, induceva le rege ad abdicar a favor del filio Vittorio Emanuele II. Intertanto le exercito austriac occupava le Toscana e consentiva le retorno de Leopoldo II. A Brescia le citate se era sublevate e resisteva al austriacos per dece dies (23 martio – 1 april 1849) ante de render se. Le Republica Roman, defendite ab Garibaldi e le su voluntarios del legion italian, cadeva, per le intervention de Louis Napoleon qui voleva le appoio del catholicos. Le ultime a cader, depost un longe resistentia al assedio del austriacos, era le Repubblica de Venetia. Al guida del governamento del Pedemonte, depost Massimo D'Azeglio, era ab le 1852, Camillo Benso conte de Cavour, le qual pensava de stringer alliantia con potentias estranie, pro chassar le Austria ab le peninsula e assi constituir un regno del Italia del Nord. Tal conviction induceva Cavour ad inviar soldatos al guerra de Crimea (1855) assi ille participava al Congresso de Paris, ubi Cavour le 8 augusto 1856, promoveva le question italian. Depost le insuccessos republican del conspiration de Mantova (martyres de Belfiore 1852), del rebellion milanese del 6 februario 1853 e del expedition de Carlo Pisacane a Sapri (1858); Cavour, in le incontro secreto de Plombiers (22 julio1858), decideva de alliar se con le Francia. Secundo le accordos Napoleon III, devenite imperator in le 1852, entrava in guerra a flanco del regno de Sardinia in caso de attacco del Austria. In cambio del adjuta, le Francia haberea recipite Nizza e le Savoia. Cavour, inviava truppas longe le confinio per provocar le guerra, depost un ultimatum, repulsate ab Vittorio Emanuele II, le Austria attaccava le Pedemonte (1859 - II Guerra de Indipendentia ). Depost le victorias del alliatos, (Magenta, Montebello, Solferino e San Martino), a Villafranca era signate le pace separate inter Francia et Austria. Isto prevideva le cession del Lombardia al Pedemonte; intertanto in Toscana, in Emilia e Romagna liberate se, veniva organisate plebiscitos pro le annexion al regno sabaude. Terminava assi le prime phase del unification volite ab Cavour. Le 5 maio 1860,partiva ab Quarto presso Genova, un expedition de mille voluntarios in camisa rubie, al commando de Giuseppe Garibaldi, illes proveniva ab omne region de Italia e de tote le classe social, pro liberar le Italia del Sud. Garibaldi, attingite le Sicilia disbarcava a Marsala, inde batteva le truppas borbonic a Calatafimi e, in nomine de Vittorio Emanuele II, ille se proclamava dictator. Post le su entrata a Palermo e le battalia de Milazzo, Garibaldi disbarcava in Calabria (19 agosto). De hic le camisas rubie remontava le peninsula usque a Napoli ubi entrava triumphalmente le 7 septembre. Interea, Cavour inviava le Exercito in Umbria e in le Marcas, e vinceva le armea papal a Castelfidardo. Le truppas inde se mitteva in marcha in direction de Napoli, pro unir se al garibaldinos. Le 26 octobre 1860, con le historic incontro de Teano, Garibaldi consignava a Vittorio Emanuele II, le regno liberate ab ille. Le unification national era ora possibile, perque depost le annexiones, on poteva unir geographicamente le regiones meridional con celle del nord e del centro confluite in le regno de Sardinia; anque se le Latio restava al Papa e le Veneto al Austria. Le Regno de Italia esseva proclamate le 17 martio 1861 e mantenera le Statuto albertin, le Constitution concedite ab Carlo Alberto in le 1848, que essera in vigor usque le 1946. Con le initio del guerra inter Austria e Prussia, le Italia se alliava con le Prussia de Bismark, (III Guerra de Indipendentia – 1866) . Le guerra habeva resultato militar negative pro le Italia, (disfactas de Custoza e Lissa) ma, gratias al victoria prussian a Sadowa, con le pace de Vienna, le Veneto con le Friuli, era annexo al Italia. Pro completar le unification mancava Roma, declarate in le prime reunion del Parlamento italian del 18 februario 1861, capital moral de Italia, ma Pio IX non voleva renunciar al su poter. Garibaldi e le su voluntarios tentava per duo vice de occupar Roma ( jornata de Aspromonte 1862 e battalia de Mentana 1866), ma le truppas francese lo impediva. Sol depost le disfacta de Napoleon III, a Sedan, soldatos italian al commando del general Cadorna, post haber aperte un brecha a Porta Pia, con al testa le “Bersaglieri” entrava a Roma, ( 20 septembre 1870 ) e apportava fin al poter papal. In le julio 1871 le capital que era state transferite ab Torino a Florentia in le 1865, deveniva finalmente Roma. Pro completar le union de Italia, mancava ancora le provincias de Trento e Trieste, que essera unite al Italia depost le Grande Guerra (1915 – 1918), terminate con le battalia victoriose de Vittorio Veneto e le armistitio del 4 novembre 1918 e considerate como le IV guerra de indipendentia.. Assi le unification terminava, e finalmente le Venetia Tridentine (Trento e Bolzano), le Venetia Julie con le Istria e in Dalmatia le citate de Zara (exclave italian sur le costa dalmatic) con le insulas de Cherso,Lussino, Lagosta e Pelagosa, entrava a facer parte del Italia. Le citate de Fiume in le gulfo del Carnaro, depost varie vicissitudes (Regentia italian del Poeta Gabriele D'Annunzio), essera unite al Italia le 22 februario 1924.

GIACOMO LEOPARDI 
Le vita e le su Poesia
per Francesco Galizia

 

Giacomo Leopardi nasceva a Recanati le 29 julio 1798,era le primogenito de cinque filios de Monaldo e Adelaide Antici.Le patre auster e politicamente reactionari, era, insimul al preceptores ecclesiastic, le su prime inseniante ma le ingenio precocissime del juvene Giacomo e le extreme sensibilitate, frustrate ab le fridigitate familiar, lo induceva ben presto a reversar tote le su passion sur le libros del bibliotheca paterne (septe annos de studio “folle e desperatissime”) e assi deveniva un phenomenal autodidacto, experte in linguas classic e moderne, hebraico, historia, philosophia e philologia, scientias natural e astronomia, era anque traductor specialmente de classicos e scribeva essayos litterali.Del 1816 era le su passage “ab le erudiction al belle”, alias ab le studio al production poetic,et es del mesmo anno le su littera al Bibliotheca italian con le qual ille defendeva le these del classicistos, in responsa a Madame De Stael. Le anno postea ha un corrispondentia con Pietro Giordani, et initiava le redaction del “Zibaldone”, que terminera in le 1833, e sempre in iste periodo ille se inamorava de Geltrude Cassi al qual dedicava le su poesia “le prime amor”. Le su corpore, ora jam colpate, ab multos annos de studio e de semi-voluntari reclusion, habeva jam comenciate a monstrar le signos de celle deformitate al columna vertebral que facera suffrer le poeta, anque si le su maladia, pro Leopardi, non essera jammais un motivo lamentose individual, ma se transformava in un extraordinari medio de cognoscentia. Del 1818 son le su famose cantiones “Al Italia” e “Supra le monumento de Dante” e le scripto “Discurso de un italiano circum al poesia romantic”.Le anno sequente, le 1819, signava un periodo de profunde crise pro le poeta exasperate ab le frigide ambiente familiar e ab le clausura, supertoto cultural, del Marcas, governate ab le reactionari Stato Pontificie. In iste annos es le composition poetic del “parve Idyllios”: Le infinito, Al Luna e alteres, in ultra se habeva le su conversion “ab le belle al ver”, con le consequente intensificar se del su elaboration philosophic, inter le qual le theoria del placer. In le 1822, le patre le concedeva un sojorno foras de Recanati, et era assi, qui le poeta poteva vader a Roma hospite de un oncle. Le citate se relevava a ille un extreme delusion, e assi Leopardi, in le 1823, faceva retorno a casa, ubi initiava a componer le “Operettas moral”. Proprie illos signava le plen formation del “Pessimismo historic”, que videva in le homines e in le ration le ver causa del infelicitate; e del “Pessimismo cosmic”, que al contrario accusava le Natura de esser le fonte del infortuna human, in quanto infunde in le personas un continue desiderio de felicitate destinate sempre ad esser frustrate. In le 1825 lassava Recanati, gratias al collaboration, con le editor Stella, que le garantiva un indipendentia economic, ille iva a Milano, Bologna, Florentia (ubi incontrava Alessandro Manzoni e scribeva altere duo Operettas moral) e Pisa (ubi componeva “Le Resurgemento” e “A Silvia”). Ille tornava a Recanati in le 1828, e continuava a perfectionar le thema del “Natura matrastra” e del cadita del illusiones. In illos annos scribeva anque le “grande Idyllios” le su plus alte expression poetic. In le 1830, ille lassava novemente le su citate e se stabiliva a Florentia, hic se inamorava de Fanny Torgioni Tozzetti (le delusion de amor que ille habeva pro illa le inspirava le cyclo poetic de Aspasia) e in ultra stringeva amicitia con Antonio Ranieri. In responsa a qui attribueva al su deformitate le conception pessimistic del historia e del natura, Leopardi conponeva in le 1832, le “Dialogo de Tristano e de un amico”. In le 1833, in le mense de septembre, ille e le su amico Ranieri se transfereva a Neapole, ubi passava le su ultime annos de vita. In le 1836 scribeva le cantos:“Le Ginestra”, “Le poner del Luna” e le “Nove credentes”. Ille moriva per maladia a Neapole le 14 junio 1837.

AL ITALIA

O Patria mie, vide le muros e le arcos

E le columnas e le simulacros e le ermos

Turres del ancestres nostre,

Ma le gloria non vide,

Non vide le lauro e le ferro unde era cargate

Le nostre patres antique. Ora facte disarmate,

Nude le fronte e nude le pectore monstra.

Ohi me quante vulneres,

Que livididate, que sanguine! oh qual te vide,

Formosissime domina! Io pete al celo

E al mundo: dicite dicite;

Qui la reduceva a tal? E isto es pejo,

Que de catenas ha cargate ambe le bracios;

Si que dividite le clomas e sin velo

Sede in terra negligite e desolate,

Con le facie celate

Inter le geniculos, e il plora.

Plora, que ben tu ha de ubi, Italia mie,

Le gentes a vincer tu es nascite

E in le favorite sorte e in le triste.

Se esseva le oculos tue duo fontes vive,

Jammais non poterea le plancto

Adequar se al tu damno et al vergonia;

Qui era domina, ora tu es povre ancilla.

Qui de te parla o scribe,

Que, rememora le tu passate gloria,

Non dice: jam era grande, ora non es celle?

Perque, perque? Ubi es le fortia antique,

Ubi es le armas e le valor e le costantia?

Qui te discindeva le gladio?

Qui te traiva? qual arte o qual fatiga

O qual tante potentia

Valeva a spoliarte le manto e le auree bendas?

Como cadeva o quando

Ab tante altessa in assi basse loco?

Necuno pugna pro te? non te defende

Necuno del tue? Le armas, hic le armas: io sol

Combattera, procumbera sol io.

Da me, o celo, que sia foco

Al italic pectores le sanguine mie.

Ubi son le tu filios? Audi sono de armas

E de carros e de voces e de tambures:

Pugna le tu filios, in estranie regiones

Attende, Italia, attende. Io vide, o il me pare,

Un fluctuar de soldatos e de cavallos,

E fumo e pulvere, e scintillar de spadas

Como inter nebula e fulgures.

Non te conforta? e le tremebunde oculos

Plicar te non suffre al dubitose evento?

A qui pugna in cello campos

Le italic juventude? O deos, o deos

Pugna per altere terra, le italic acieros.

Oh misere ille qui in guerra es extincte,

Non pro le patrie lidos e pro le pie

Consorte e le car filios,

Ma ab inimicos de altere

Pro altere gente, e non pote dicer moriente:

Alma terra native,

Le vita que tu me dava ecce io te rende.

Oh venturose e car e benedicte

Le antique etate, que a morte

Pro le patria curreva le gente a esquadras;

E vos era sempre honorate e gloriose,

Que sia illes laudate e clar eternemente

Ab le un al altere polo.

Deh se anque io era con vos sub le terra e molle

Era baniate del sanguine mie iste alma terra.

Que se le fato es diverse, e non consenti

Qui io claude le oculos prostrate in guerra,

Assi le putibunde

Fama del vostre Vate, post le posteritate

Potera, volente le deos

Tanto durar, quanto le vostre dura.