Diocletiano e le Tetrarchia

Traduction in Interlingua per Francesco Galizia

 

 

Caio Aurelio Valerio Diocletiano, nascite Diocles (latino: Caius Aurelius Valerius Diocletianus; greco: Διοκλῆς, Diocles ; (Salona, 22 decembre 244 – Spalato, 3 decembre 311), es stato un imperator roman, qui governava ab le 20 novembre 284 al 1 maio 305.

Biographia: Nascite a Salona, in un familia de humile origini del provincia roman de Dalmatia, Diocles, iste le su nomine originari, ab le nomine del matre Dioclea, su patre era un liberto, scriba del senator Anullino. Ante del 270, entrava in le exercito, secundo un tradition in le qual le Illyria dava a Roma soldatos e officeros de grado inferior del legiones: de altere parte, ab le III seculo esser un legionario significava, per un appertinente al rango del humiliores, entrar a facer parte del superior categoria del honestiores. Con le reformas de Gallieno, de facto, il era mutate sia le composition social del commandantes militar e del lor subalterne, ja monopolio aristocratic, que celle del officieros inferior, un tempore privilegio del ordine equestre; depost le 260 le commando del legiones e le carga de tribuno militar era assignate a officeros de carriera de basse origine social. Era ora possibile, anque per un simplice legionario qui se distingueva per habilitate e disciplina, scalar le diverse grados del exercito – centurion, protector, dux – usque a obtener cargas administrive prestigiose, qual cello de praefectus. In relation al carriera militar de Diocles, le Historia Augusta reporta qui serviva in Gallia al tempore de Aureliano e Probo, circum le 280 Diocles era dux Moesiae, commandante del truppas in Mesia, longe le frontiera del Danubio. Quando in le 282, Probo era occidite e le prefecto del pretorio Marco Aurelio Caro, esseva proclamate imperator ( 282 – 283), Diocles deveniva domesticos regens, alias commandante del protectores domestic, le guarda a cavallo del imperator, e le anno postea era nominate consule. Regno (284-305) : In le 283 Diocles partecipava al expedition de Caro contra le Sasanides; le Romanos obteneva le victoria sur le inemico, le rege Bahram II , ma le imperator Caro moriva improvisemente (julio/augusto 283), e le su filio Numeriano, consiliate ab le prefecto del pretorio e socero sue (patre affin) Arrio Apro, guidava le exercito sur le via del retorno, 1.200 millias longe le fluvio Euphrates, in le martio 284 il era ad Emesa, in Syria, a novembre presso Nicomedia in Bithynia, Numeriano moriva. Le generales e le tribunos on reuniva le 20 novembre 284 e Diocles era proclamate imperator. Pois, de fronte al exercito que lo acclamava Augusto, le nove imperator jurava qui Apro habeva occise le imperator e Numeriano; Diocles extraheva alora le spada e occideva Apro; per le Historia Augusta, durante que lo faceva citava un verso de Virgilio. Es possibile que il habeva un conjura del generales pro liberar se, sia de Numeriano, juvene plus votate al poesia que al armas, que del socero Apro. Post le morte de Apro, Diocles adoptava le nomine de Caio Aurelio Valerio Diocletiano. Remaneva de resolver le division del poter con le fratre maior de Numeriano, Marco Aurelio Carino, qui post le morte del patre on era directe a Roma et habeva assumite le consulato in le 285, Carino, declarava Diocletiano usurpator e con le su exercito moveva verso Oriente; longe le viage presso Verona, vinceva in battalia e pois occidite le governator Marco Aurelio Sabino Juliano, qui on era proclamate imperator. Diocletiano assumeva le consulato e perveniva a confrontar se con Carino in le primavera del 285, ante le fin de maio, presso le fluvio Margus in Mesia; inter le Mons Aureus e Viminacium. Malgrado qui Carino habeva le exercito plus forte; era occidite ab un del su officeros. Post le fin del battalia, Diocletiano obteneva un juramento de fidelitate ab le exercitos occidental e oriental, que los acclamava Augusto, e partiva per le Italia. Replaciava le prefecto urban de Roma, ma le maior parte del officeros qui habeva servite sub Carino, manteneva le proprie cargas anque con Diocletiano. In un acto de «clementia» imperial, Diocletiano confirmava in le carga le consule e prefecto del pretorio de Carino, qui lo habeva traite, Aristobulo, e successivemente lo nominava proconsule de Africa e prefecto urban. Con le ascension al throno de Diocletiano habeva fin le periodo note como “crise del tertie seculo”, characterisate ab un elevate numero de imperatores qui regnava per pauc annos e on succedeva per colpos de Stato. Per consolidar le poter imperial, Diocletiano actuava un serie de reformas politic e administrative, inter cuje le condivision del imperio inter plus collegas. In le 285, ille nominava a Mediolanum, le su camerada Maximiano, co-imperator; e le 1 martio 293 nominava duo Cesares, vice-imperatores, Galerio e Constantio, Diocletiano dava assì vita al «Tetrarchia», le «governamento del quatro»: catauno Augusto haberea governate sur le medietate del imperio, delegante le governamento de medietate del su territorio al proprie Cesare, le qual esserea succedite a ille depost vinte annos de regno. Ille separava le administration civil ab celle militar, e reorganisava le provincias, con nove centros administrative a Nicomedia, Mediolanum, Antiochia e Trevere, locos plus vicin al turbolente frontieras del imperio, del antique capital, Roma. Diocletiano reinfortiava le imperio anque militarmente, ille colpava le inemicos interne et externe. Vinceva le Sarmates in numerose campanias inter le 285 e le 299, le Alemannos in le 288, e domava un rebellion in Egypto ab parte de Domitio Domitiano in le 297 e 298, e le mesme Alexandria esseva saccheate. Dava appoio al proprie cesare Galerio in le su campanias contra le rege sasanide Narsete (Narses) qui habeva invadite le Armenia (296) alliate de Roma, le guerra terminava con le saccheo del capital inemica, Ctesiphonte, in le 299; con le pace Diocletiano, obteneva le protectorato in Armenia e le frontiera usque le fluvio Tigris. Le crescita del apparatos administrative civil e militar, le projectos de constrution, le constante stato de guerra causava le augmento del expensas del Stato, cuje Diocletiano respondeva con un reforma del taxation: a partir del 297, le taxas imperial era rendite plus equee e percipite in genere in modo plus elevate. Le Edicto sur le precios maxime (301), era le su tentativa de controllar le inflation, con le introdution de precios obligatori, ma illo era damnose e non productive, pro le economia. Le Tetrarchia, monstrava de esser un systema de governamento multe efficiente, ma illo collapsava subito post le abdication de Diocletiano a causa del disputas dynastic inter Massentio e Constantino, le filios de Maximiano e Constantio. In fin, le persecution diocletianee (303-311), le ultime, plus grande e sanguinose persecution del christianos in le imperio, non destrueva le communitate christian, ma, al contrario, depost le 324, le christianismo deveniva le principal religion del Imperio, con Constantino, le prime imperator christian. Le reformas de Diocletiano cambiava le structura del poter imperial, que garantiva celle stabilitate economic e militar, que permitteva le continuation de illo, in formas essentialmente intacte, per altere cento annos. Debilitate ab un maladia, Diocletiano abdicava le 1 maio 305, prime e unic imperator a facer lo voluntarimente. Ille on retirava in le proprie grande palatio, presso Salona sur le costa dalmatic, (que essera le latin Ex Palatio, le byzantin Aspalathos e inde Spalato) usque al su morte, evenite le anno 311, e refutante se sempre, de reprender le poter, in le chaos politic e militar a causa del collapso del systema tetrarchic, pro le ambitiones politic, del heredes del duo Augustos. Le Tetrarchia: Diocletiano ascendite al throno, estimava que le systema de governamento del imperio era inefficace per garantir un adequate controlo de un territorio assi vaste e militarmente menaciate sur plus frontes, era demonstrate que le commando de un sol soverano non garantiva le estabilitate del imperio; e le homicidios de Aureliano e Marco Aurelio Probo, habile imperatores occise per le proprie officeros, il era exemplos multo clar. Varie conflictos affligeva omne provincia del imperio, ab le Gallia al Syria, ab le Egypto al Danubio. Le situation era troppo difficile ab gerer per un sol imperator, e Diocletiano habeva besonio de un adjuvante. Anque proque ille habeva sol una filia, Valeria, ma necun filio: le su co-imperator debeva dunque provenir for del su familia . Instituiva, inde, le Tetrarchia, que divideva le imperio in duo medietate, un occidental e le altere oriental. Duo imperatores (con le titulo de Augusto) il era al capite del duo territorios et il era coadjuvate ab duo successores (con le titulo de Cesare) seligite ab lor, le quales habeva un controlo directe sur le medietate del territorio governato ab le lor Augusto. Le idea de un soveranitate in commun non era certo nove in le Imperio roman. Augusto, le prime imperator, habeva anque ille le poter in commun, e formas plus official de co-imperator existeva ab Marco Aurelio (161-180) in pois. Anque, le imperator Caro e le su filios les habeva governate insimul. Diocletiano habeva adoptate Maximiano como filius Augusti al acto del su coronation. Le relation inter Diocletiano e Maximiano il era definite anque in terminos religiose; in le 287 circa, Diocletiano assumeva le titulo de Iovius, e Maximiano cello de Herculius. A Diocletiano, associate a Jove, era reservate le rolo principal de commandar; Maximiano, assimilate ad Hercules, habeva le rolo de exeguir "heroicamente" le disposition de Diocletiano. Malgrado iste implication religiose, le imperatores il non era "divinitate", ma representante del divinitates, incargate de exeguir le lor voluntate sur le terra, le legitimitate religiose elevava Diocletiano e Maximiano al de supra de tote. Le tetrarchia terminava in le 320, quando a Constantino I resultava de reunir le controlo imperial in le su manos. Introducente le nove systema de governamento, Diocletiano on declarava Augusto de Oriente, con capital Nicomedia, e nominava Maximiano Augusto de Occidente, con capital Mediolanum (Milano). Roma assi non era plus la sede imperial, ma restava comocunque le capital ideal e moral del Imperio, anque si le poter esseva gerite alterubi, in un prime tempore a Nicomedia e a Milano, e pois a Constantinopolis. In le 292, Diocletiano nominava Galerio, qui sposera Valeria, su Cesare, e Maximiano faceva le mesme con Constantio Chloro. Tote le territorio del imperio esseva repartite in 12 diocesis, 6 in Oriente e 6 in Occidente, que regruppava plus provincias; in iste modo, le Italia perdeva qualcunque privilegio, et era equalisate al altere parte del imperio. Le diocesis esseva reunite in quatro regiones plus ample, (Prefecturas) catauna governate ab un soverano imperial. Omne diocesis era governate ab un praetor vicarius, sub le controlo del prefecto del pretorio. Le vicario controlava le varie governatores (denominate secundo le typo de provincia: proconsules, consulares, correctores, praesides) . Le vicarios non habeva poter militar, e de facto le truppas del diocesis los era sub le commando de un comes rei militaris, qui dependeva directemente ab le magister militum et habeva al su dependentias le duces al quales era confidite le commando militar in le singule provincias. Diocletiano esseva Augusto de Oriente, con capital a Nicomedia, e governava le Diocesis I de Oriente le plus grande, con 16 provincias: Isauria, Cilicia, Cypro, Syria Coele, Osroene, Phenicia, Augusta Euphratensis, Mesopotamia, Augusta libanensis, Palestina, Arabia Petrea, Aegyptus Iovi, Aegyptus Herculia, Thebaide, Libya superior et inferior. Le II del Pontus, con le Provincias de: Bithynia, Galatia, Paphlagonia, Cappadocia, Armenia Minor, Diospontus, Pontus Polemoniacus. Le III Asiana que includeva: Hellespontus, Asia Minor, Caria, Pamphylia, Lycia, Lydia, Pisidia, Phrygia I e II. Galerio era Cesare de Oriente con capital Sirmio e governava le Diocesis IV de Thracia con: Europa, Thracia, Mesia II, Rodope, Haemimontus, Scythia. Le V del Mesias con: Mesia I, Praevalitana, Dardania, Dacia ripensis, Epirus vetus et novus, Macedonia, Thessalia, Achaia, Creta. Le VI del Pannonias con le Provincias de: Noricum mediterranee, Norico ripense, Dalmatia, Savense, Valeria, Pannonia superior et inferior. In Occidente le Augusto era Maximiano con sede a Mediolanum e governava le VII Diocesis de Italia con: Latium et Campania, Apulia et Calabria, Lucania et Bruttii, Samnium, Picenum, Umbria, Etruria, Aemilia, Liguria, Venetia et Histria, Transpadana, Sicilia, Sardinia et Corsica, Alpes Cottiae e Retia. Le VIII de Africa con: Zeugitana, Byzacena, Tripolitania, Numidia Cirtensis, Mauretania Sitifensis, Mauretania Militiana et Caesariensis. Le Cesare de Occidente era Constantio Chloro qui habeva sede ad Augusta Treverorum, con le IX Diocesis del Britannias con: Britannia I e II, Maxima Caesariensis, Flavia Caesariensis. Le X del Gallias con: Lugdunensis I e II, Belgica I e II, Germania I e II, Sequania, Alpes Peninae et Graiae. Le XI Viennensis con: Aquitania I e II, Novempopulana, Viennense, Narbonensis I e II, Alpes Maritimae. Le XII del Hispanias con: Baetica, Baleares, Gallaecia, Hispania Carthaginensis e Tarraconensis, Lusitania e Mauretania Tingitana.

MARCO AURELIO: le Imperator philosopho

Traduction in interlingua per Francesco Galizia

Statua equestre de Marco Aurelio

Cesare Marco Aurelio Antonino Augusto, (Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus) (Roma, 26 april 121 – Vindobona, 17 martio 180) es stato un imperator, philosopho e scriptor roman. Esseva imperator - insimul a Lucio Vero, su fratre adoptive anque ille adoptate ab Antonino le Pie – ab le 161 usque al morte, evenite per maladia in le 180, a Vindobona. Marco Aurelio es recordate anque como un philosopho del doctrina stoic, autor del Colloquios con se ipse (Τὰ εἰς ἑαυτόν in greco) , dividite in 12 libros, in cuje il ha le description del intuition del mundo secundo le pensata del stoicismo, representate ab Marco Aurelio e in ultra anque ab Seneca et Epitteto.

Biographia: Nasceva le 26 april 121 ab le matrimonio inter Domitia Lucilla e Marco Annio Vero, de cuje ille reprendeva le nomine. Habeva un soror plus parve, Annia Faustina, nascite in le 122. Remanite orphano de patre in le 124, esseva adoptate ab le avo paterne, qui habeva le mesme nomine del patre, qui se occupera del su education, ille studiava litteraturas latin e grec, scientias juridic, eloquentias, philosophia, poesia e pictura. Le 25 februario 138, al etate de dece-septe annos, era adoptate ab le oncle Antonino le Pie insimul a Lucio Vero (Lucius Verus), assumente le nomine de Marco Aurelio Valerio. Pois poco depost esseva anque designate como successor al throno. Le duplice adoption eveniva insimul a celle de Antonino le Pie ab parte del Imperator Adriano qui habeva exigite iste acto como condition pro facer lo su herede. Quando, in le 139, era designate herede al throno imperial, assumeva le nomine de Aurelio Cesare filio del Pie Augusto. Marco Aurelio sposava in le 145, le cosina Faustina Minor, filia del imperator Antonino le Pie, e de Faustina Major, ab cuje habeva in 30 annos de matrimonio felice, 13 filios, inter le qual le futur imperator Commodo e Lucilla, uxor de Lucio Vero, Faustina moriva in Oriente in le anno 176. Principato (161- 180). 

Prime exemplo de governamento collegial (161-169).

Usque ab le su ascension al principato, Marco Aurelio obteneva ab le Senato que Lucio Vero le esseva associate sur un plano de paritate, con le mesme titulos ad exception de cello de Pontifex maximus que on non poteva divider. Le formula era un innovation: per le prime vice al testa del imperio on habeva duo imperatores. In theoria le duo fratres les habeva le mesme poter, in realitate Marco Aurelio conservava sempre un preeminentia que Lucio Vero non contestava, in effecto ille remaneva fidel e loyal a Marco Aurelio usque le su morte, sur le campo in le anno 169, presso Aquileia. Le rationes de iste poter collegial non son clar. Le succession conjuncte poterea esser motivate ab exigentias militar, como eveniva in etate archaic in le diarchia del regno spartan. Occurreva in effecto un figura representative e charismatic al commando del truppas. Ni le mesmo Imperator in persona, haberea potite defender ambes le frontes al mesme tempore, ni haberea potite incargar un general de conducer un guerra. Jam in le passato commandantes militar multe popular como Julio Cesare e Flavio Vespasiano les habeva usate le exercito per superponer se al poter existente e substituer se a illo. Iste typo de autoritate era multo simile al systema politic del ancian Republica que on basava sur le principio collegial e que non permitteva a un singule persona de haber le poter supreme. Le governamento conjuncte essera restabilite ab le structura del poter inaugurate ab Diocletiano: le Tetrarchia in le tarde III seculo, con duo Cesares e duo Augustos.

Administration del stato: Sur le plano del politica interne, Marco Aurelio se comportava, como ja Augusto, Nerva e Traiano, como princeps, id es "prime citatano" e non ab monarcha absolute, revelante se respectuose del prerogativas del Senato, consentiva a illo de discuter e de decider sur tote le principal affaires del Stato, como le declaration de guerra al populos inemico e le tractatos de pace e commercial, con iste stipulate, ma anque de celle del Magistratura roman. Incipeva anque un politica que tendeva a valorisar le altere categorias social: ad homines de tote le provincias era rendite possibile attinger al plus alte cargas del administration statal. Ni ricchessa, ni illustre ancestres influentiava le judicio de Marco Aurelio, ma solmente le merito personal. Le ordine administrative introducte ab Augusto quasi 150 annos antea e que usque ad alora habeva servite le Imperio salvante lo anque quando on era succedite imperatores dissolute como Caligula e Neron o in occasion del guerra civil del 69. Marco Aurelio tentava anque nove vias commercial: on recorda un ambassada presso le Imperator de China in le 166. Le Chinese lo cognosceva con le nomine de An-Tun. Instituiva le Registro civil (Anagraphe): omne citatano roman habeva le obligation de registrar le proprie filios intra trenta dies ab le lor nascentia. Empleava le moneta non in splendide architecturas, ma in obras de reconstrution absolutemente necessari, o pro ameliorar le rete stratal, ab cuje dependeva le defensa del Imperio e le progresso civil e commercial, o in nove fortalessas, campamentos e citate. Le grandiose Columna de Marco Aurelio (alte 42 m) esseva erecte depost le su morte pro recordar le victorias al confinios germanic-danubian. Le columna era surmontate ab un statua del Imperator, ma ora il ha cello de Sancte Paulo (es le mesme destino de Traiano a cuje sur le su Columna es ora un statua de Sancte Petro) . Anque se continuemente ingagiate in le guerras, specialmente al frontiera danubian, ille se interessava activemente al administration e al leges, inter le altere leges, inspirate a sentimentos de humanitate, ille prohibiva le tortura per le citatanos emerite, pois per tote le citatanos, tutelava le minores, cercava de mitigar le condition del sclavos e favorir le lor emancipation. In coherentia con le doctrina del stoicismo, philosophia contrari al sclavitute, ille emanava normas favorabile al classe servil: ad exemplo le derecto de asylo e le immunitate per le sclavos fugitive presso cata templo e omne statua del imperator.

Guerras parthic (161-166) In Asia le Imperio parthic, renovava le su attaccos, al Imperio e invadeva le Armenia e le Syria. Marco Aurelio mandava Lucio Vero a commandar le legiones oriental. Ille vinceva le Parthis in le anno 166, e annecteva parte del territorio parthic al provincia de Cappadocia. Le grande crise germano-sarmatic: Plus periculose essera le guerras del secunde parte del II seculo, contra le Imperio roman ab parte de un coalition militar, constituite ab un decena de populationes germanic (ab le Marcomannes de Bohemia, al Quadis de Moravia e al populos vandalic del area carpathic, al sarmatic Iazyges del plana del Tibisco (Tisia), il era le consequentia natural del continue movimentos migratori que il habeva nunc jam modificate le equilibrios con le vicin Imperio roman. Tote iste populos il era al recerca de nove territorios ubi stabilir se, sia per le pression de altere populos barbaric confinante, sia per le grande accrescimento demographic del population in le antique Germania. Tote istes, il era in ultra, attrahite ab le luxo e le ricchessas del mundo roman. Le frontiera danubian il era in cello periodo minus surveliate del solite, sia per le subtraction de legiones inviate contra le Parthis, sia per un grave epidemia de peste, explose durante le ultime anno de campania in Oriente (166) e que essera portate ab le mesme legionarios al interne del confinios imperial. In le 166/167, eveniva le prime conflicto longe le frontiera del Pannonia ad obra de pauc bandas de predatores longobarde, que gratias al prompte intervention del truppas de frontiera il era rapidemente repulsate. Le pace stipulate con le limitrophe population germanic a nord del Danubio esseva subscripte directemente ab le mesme imperatores, Marco Aurelio e le fratre Lucio Vero, nunc diffidente reguardo a le barbaros aggressor et illes iva per iste motivos in le 168, usque le remote Carnuntum. Le morte prematur del fratre, Lucio Vero, e le manco de parola al pactos ab parte del barbaros, portava un incredibile massa de guerreros, a invader e devastar le Italia septentrional usque le muros de Aquileia, le corde del region Venetia et Histria, e provocar un enorme impression a Roma e in Italia: era ab le tempore de Marius que un population barbare non invadeva le nord Italia. Marco Aurelio alora combatteva un longe et exhauriente guerra contra le populos barbare, ante les rejectava ab le territorios del Gallia Cisalpin, Norico, Retia e Pannonia (170-171), pois attaccava con un massive offensiva in territorio germanic, que durara multe annos, usque le 175. Iste evenimentos costringeva le mesme imperator a resider per numerose annos longe le frontiera pannonic, sin facer nunquam retorno a Roma. Le apparente tregua subscripte con iste populationes, durava tamen solmente un par de annos . Al fin del anno 178, Marco Aurelio era constringite a facer retorno in le castra de Brigetio de ubi, esseva conducte le ultime campania in le primavera del 179. Le morte successive del imperator in le 180, a causa, probabilemente, del peste, poneva fin al planos de expansion roman. Ille de facto, transportate a Vindobona (Vienna) moriva le 17 martio 180. Ille resultava ad assicurar le succession al filio Commodo, anque si le selection del persona non era felice. Proque Commodo, in effecto, se revelava un mal politico, ma un bon militar.

 

Publio Aelio Traiano Adriano
Traduction in Interlingua per Francesco Galizia.

Busto de Adriano

Publio Aelio Traiano Adriano, (latino: Publius Ælius Traianus Hadrianus; Italica, 24 januario 76 – Baia, 10 julio 138). Il era uno del "bon imperatores", insimul al su predecessor Traiano e al su successores Antonino le Pie e Marco Aurelio. Le su imperio era characterisate ab tollerantia, efficientia e splendor del artes e del philosophia. Ille mesme amava e studiava le cultura grec. Altere titulos qui ille habeva il era: Pontifex Maximus e Pater Patriae ab le 128.

Biographia: Adriano nasceva a Italica, a 7 km. ab Sevillia, in le provincia de Hispania Baetica; le su familia era originari del citate picen de Hatria, le actual Atri, ma illo se installava ad Italica subito depost le su fundation per obra de Scipion le African. Le patre, Publio Aelio Adriano Afro, era cosino de Traiano. Le matre, Domitia Paulina, era originari de Cadiz. Adriano habeva una soror major (Aelia Domitia Paulina), una nepote (Julia Serviana Paulina) e un grannepote (Gneo Fusco Salinator). Le su genitores moriva in le 85/86 quando Adriano habeva sol novem annos. Traiano, non habente filios, esseva de facto le tutor del juvene post le morte del su genitores. Anque le uxor de Traiano, Plotina, adjutava ille multo e tractante ille como un proprie filio. In ultra sembla que illa lo induceva a sposar Vibia Sabina, anque illa parente de Traiano. Le matrimonio avicinava majormente le futur imperator al poter. Dopost que le imperator Nerva habeva nominate Traiano proprie successor, presentante ille in Senato in le anno 97, le su carriera esseva rapide. Le cargas del cursus honorum del futur imperator esseva numerose. Per tres vice habeva le carga de tribuno militar presso un legion: in le II in Pannonia, le XII in Mesia e le XXII in Germania. Esseva anque questor, tribuno del plebs e pretor. Al contrari del su predecessor, Adriano non esseva adoptate officialmente, in Senato. Le su advento al poter era consequentia del adoption ab parte de Traiano ante de morir. Adriano, ascendeva al throno, le 10 julio 118, arrivava a Roma ab le Syria, ubi era governator, ille cambiava gran parte del homines del administration e del Corte de Traiano, del qual habeva facite parte anque ille, comprendite le chefes militar, le exercito, acceptava e acclamava le nove imperator. Ille assumera con le carga le nove nomine: Caesar Traianus Hadrianus Augustus.

Regno (117-138). Le Senato, recipite un message del neo electe, le qual refereva de acceptar le voluntate del exercito, alora anque illo acclamava le nove soverano. Sia le militares que le senatores habeva nos notabile beneficios. Le rapiditate del ascension al poter, portava ad un inthronisation veloce, sequite ab un continue reinfortiamento que durava per tote le vinte annos in cuje Adriano remaneva al poter. Le regno de Adriano esseva characterisate ab un general pausa in le operationes militar. Ille abandonava le Mesopatamia conquirite ab Traiano, que non era possibile defender, a causa del distantia pro le fornimento logistic necessari al garnisones. Le frontieras plus turbolente esseva reinfortiate con opras de fortificationes permanente, le plus famose del qual es le potente Vallo de Adriano in Britannia. Hic Adriano, depost haber terminate le conquesta del Nord del insula, faceva construir un longe fortification per contener le populos barbare del Caledonia. Illo esseva construite in le annos inter le 122 e 127, et era constituite ab duo elementos pricipal: le muro e le vallo. Le muro era longe 117 km.ab le estuario del fluvio Tinna (Tyne) usque cello del fluvio Ituna (Solway), con blocos large 2 o 3 m. e alte 5 m. con circa 320 turres rectangular. Le latere nord, habeva al flanco un fossato large usque 12 metros e profunde usque a 4 m., con circa 73 fortinos e, a intervallos regular il habeva varie stationes e castra. Anque le frontiera del Danubio esseva reinfortiate. Le problema del structuras defensive era strictemente connexe con le territorio e con le typo de defensa. Si un territorio era subjecte a incursiones in un certe periodo, un structura legier, formate ab fossatos, terraplenos e palissadas, poteva fornir un bon defensa, dante, al truppas del fortificationes, le tempore de intervenir. Diverse era le caso de invasiones que exigeva le presentia de structuras multe plus resistente. Plure regiones passava ab situationes de occupation al stato de protectoratos, le si-nominate "statos clientes", le que modificava le necessitate defensive. Quando le politica del protectorato se consolidava, on manteneva in loco sol le truppas necessari. Iste systema dicte del Vexillationes, distaccamentos de un legion commandate alterubi, dava optime resultatos. Per mantener alte le moral del truppas e non lassar los devenir pigre, Adriano stabiliva intensive tornos de exercitationes, inspectionante personalmente le truppas in le curso del su continue viages. Pois que jam ab le tempore del guerras dacic, ille non amava luxos particular, iva a cavallo e participava in toto al vita rude del legionarios. Isto a demonstration del nove doctrina defensive de Adriano qui intendeva obtener le maximo del efficientia militar. Malgrado habeva sequite plus de un campania militar, le plus importante cello dacic al flanco de Traiano, Adriano esseva, ultra qui experte de cosas militar, anque un grande reformator del administration public. Le su intervention sur le structuras administrative del imperio era profunde e demonstra que era parte de un plano global que le imperator applicava, al structura del exercito, al defensa del confinios, al politica externe, al politica economic. Adriano habeva un su vision del Imperio e cercava de uniformar le singule partes al su designo. Le su philosophia resultava evidente ab le su actos: le retiro ab territorios que non poteva defender, le controllo del confinios basate sur defensas fixe, le politica del accordos con le statos clientes que faceva ab interposition inter le territorio del imperio e cello del populos ultra le confinios imperial. Le intervento sur le structura administrative del imperio esseva radical, dava importantia a nove functionarios del classe del cavalleros. Illes il era preposite al varie brancas administrative subdivise per materias: financias, justitia, patrimonio, contabilitate general etc. Attente administrator, Adriano pensava anque a tutelar in le melior del modos le interesse del stato con le institution del advocatus fisci que se occupava de defender in judicio le interesse del financias public (fiscus). Va considerate que in epocha imperial le originari bipartition inter aerarium (le financia public de area senatorial) e fiscus (le financia public de competentia del princeps) era disparite, per le unification del duo areas in le manos del imperator. Altere base del politica adrianee era le idea de ampliar, quando possibile, le nivellos de tollerantia. Era promotor de un reforma legislative a favor del position del sclavos, quando il habeva un damno criminal del dominus.. Anque in le reguardo del christianos monstrava major tollerantia del su predecessor. Un altere reforma de Adriano era celle del Edicto pretorio. Iste consisteva in un exposition de principios juridic, que los constituiva un nucleo de normas consolidate (edictum vetus o tralaticium) Technicamente le edicto concedeva tutela processual anque a rapportos non previste ab le ius civil. Con le reforma adrianee, que le imperator confideva al jurista roman Salvio Juliano in le annos ab le 130 al 134, le edicto esseva codificate, approbate ab un senatoconsulto e deveniva perpetue (edictum perpetuum). Sempre in campo juridic Adriano poneva fin al systema ideate ab Augusto que, concedente al juristas le ius respondendi ex auctoritate principis, Adriano substituiva al gruppo de juristas del schema augustee un consilium principis .

Vallo de Adriano

Le viages e le visita de toto le Imperio roman: Apena le su poter esseva consolidate, Adriano in le anno 121 interprendeva un serie de viages in toto le Imperio: Gallia, Germania, Britannia, Espania, Mauritania. Isto per render se conto de persona del exigentias e prender le disposition necessari per render le systema defensive efficiente. In le 123 initiava le longe viage de inspection del provincias oriental per duo annos. In le 128 visitava le provincia de Africa. In le anno sequente iva de novo in Oriente. Ille esseva plus vices in Athenas, ubi le imperator construiva un nove quartiero con le Porta Aelia, le Olympieion, le Bibliotheca, le Gymnasio etc. In iste longe viages, in le qual percurreva tote le imperio, non se occupava sol de questiones ligate al defensa del confinios ma anque de administration, edification de edificios public e, plus in general, de ameliorar le vita del provincias, ubicunque ille habeva lassate tracias del su opra providential, recipente signos de loyalitate; ille retornava a Roma le anno 134. Al contrari de altere imperatores, qui les governava le Imperio sin mover se nunquam, Adriano seligeva un methodo de cognoscentia directe.

Le revolta in Judea (132-135). Le problema del Judea era initiate usque ab le tempore del prime revolta, in le 66, quando Cestio Gallo, governator de Syria, esseva vincite ab le Judeos. Le rebellion durava usque al destruction de Jerusalem del 70 d. C., ad obra del general Tito, filio del imperator Flavio Vespasiano. In le 115, sub Traiano al revolta de Cyrene, Egypto e Cypro se univa anque le Judea. In le anno 132 initiava le tertie guerra judaic. In le 135 depost haber suffocate le rebellion Adriano per le reconstrution de Jerusalem, proponeva le mesme modulos architectonic et urbanistic applicate in tote le imperio. Le Judeos, qui les sperava in un nove edification del templo de Salomon, ma il habeva, in vice, como in tote le imperio, templos dedicate al divinitate roman: Jupiter, Junon e Minerva. Adriano tentava de eradicar le hebraismo qui ille considerava le causa de continue rebelliones. Prohibiva le Torah e le Calendario judaic, le Rotulos sacre esseva comburite, e Jerusalem deveniva Aelia Capitolina. Era evidente que le imperio non poteva permitter se de mantener in vita un centro de rebellion, supertoto per le presentia in le area del paises circum le Judea, de communitate hebraic como effecto del diaspora del anno 70. Activitate cultural e protection del artes: Adriano protegeva le arte essente ille mesme un fin intellectual, musicista, amante del artes figurative, del poesia e del litteratura. Anque le architectura le passionava multe e durante le su principato dava un stylo personal al edificios qui edificava. Villa Adriana a Tibur (Tivoli), il era le exemplo plus importante de un demora immense, construite con passion in le anno 126; intendite como loco del memoria, texite de citationes architectonic e paisagistic, e de reproduction, como: le Lyceo, le Academia, le Pritaneo e le Pecile de Athenas; le canal de Canopo sur le delta del Nilo, le valle de Tempe in Tessalia e le Inferos del poetas. Le Villa esseva terminate in le 134 e le imperator viveve in illo le su ultime annos. Anque a Roma le Pantheon, construite ab Agrippa, il era edificate de novo, sub Adriano e con le forma que etiam nunc conserva. Adriano, era profundemente de gustos hellenistic amico de philosophos grec como le stoic Epitteto. Studiava le philosophias platonic et epicuree, e le lingua grec. Era le prime imperator roman a esser initiate al rito grec del mysterios eleusin, ma confirmava al mesme tempore, le antique origines de Roma, valorisante le elementos archaic et augustee del religion roman, como le reappello a Romulo e Numa Pompilio. Restaurava le templo e le culto de Venus Genetrix, instituite ab Cesare, e lo associava a cello del Dea Roma.

Le morte e le monumento funebre. Adriano moriva in le su residentia estive de Baia, per edema pulmonar, a 62 annos como le predecessor Traiano. Le su monumento funebre era initiate ab Adriano in le 135 e, post le su morte, terminate ab le successor Antonino le Pie, adoptate ante de morir. Le Mausoleo era, in le seculos, transformate plus vice et hodie es un del monumentos plus famose de Roma: Castello Sancte Angelo, le qual es anque denominate Mole Adriana.

Le Indoeuropeos

Per Adriano Romualdi

traduction interlingua per Francesco Galizia
 

IV. Le origine del Italia archaic: 

Que le linguas italic - e inter illos le latino - son state diffundite ab un typo racial relativemente «clar», appare verosimilante, date le lor provenientia ab le area centroeuropee. Le plus recente anthropologia il ha recognoscite le connexion inter le linguages italic e le typo xanthochroic (ab le grec xanthòs = blonde e chròes = coloration). Jam le anthropologos italian il ha notate duo zonas de blondismo, un in le Italia septentrional (in particular in le Lombardia), que illes mitteva in relation con le migration longobarde, le altere plus tenue, longe le arco del Appenninos, que on pote conducer al plus antique migrationes italic. Il ha le presentia de un forte componente xanthochroic in tote le Italia central e oriental, e parte del Italia meridional. Ab iste zonas se irradiarea tote le ramificationes del mesme typo que on retrova in le altere parte del peninsula e in Sicilia. Le localisation del major massa de illes face pensar a un provenientia ab le Nord e le Oriente, id es que iste typo sia descendite in Italia sequente le costa adriatic, sin penetrar a fundo in le plana padan, ma, sembla que a mano a mano que on descende verso le Sud, isto il ha sede inter le montes. On pote pensar a un preferentia date originalmente a iste ambiente pro un minor resistentia al climate calide del meridion italian. A omne modo, es clar que iste typo debeva repulsar in zonas peripheric un population brun branchyoide, que on il ha ration de creder era autoctone in le region. Il es multe probabile que iste typo xanthochroic sia descendite in Italia al etate del ferro, si non ante, e que illo sia le portator de linguages aryan. Que le populos italic, on distingueva pro un major vestigio nordic ab celle gente que immergeva le lor radices in le prehistoria mediterranee, poterea monstrar lo le separation que existe inter le character national latino-italic ab un parte, e cello etrusc (non indoeuropee) ab le altere, separation tanto plus considerabile si on tene conto del proximitate reciproc e del commun typo de civilisation. Al etruscos, con le lor cultura plen de vivacitate e de color, con le lor intuition sensual del mundo, ora triste ora joiose, on contrapone le severitate rigide, aspere, del gente latin e sabellic, proliferation de un “ethnos” differente. Assi un grande interprete del antiquitate il ha synthetisate le character national etrusc: «Etrusc era le gaudio al placer del existentia, al dominas e al belle adolescentes, al jocos scenic, crueles o comic, al lucta del gladiatores, al circo e al farsa, al indolentia contemplative. Ma etrusc era anque le heroe cavalleresc e le combattente individual, que desiderava le aventura e le fama, profundamente diverse ab le disciplinate e obediente legionarios roman. E como le vita etrusc se explicava in le opposite tension de riso e cruelitate, de placer sensual e aventura, de indolentia otiose e affirmation heroic, le femina dominava sur le homine e in le casa, e prendeva parte anque al vita public.Un vision feminin del mundo se exprime in Etruria ubique...». Es le elemento «dionysiac», le «scumante enthusiasmo, le placer e le phrenetic cruelitate del antique Mediterraneo», que es ab le linguista german Hugo Schuchardt (1842-1927) contraponite al apollinee «alte sentir, sagace ager e mensurate decider del Nord»: como in Grecia le orphismo, assi in Italia le etruscos representa le polo «anticlassic». De fronte al sensual vivacitate del gentes indigene, sta le ethos del populos descendirte ab le Nord. Son le dur Sabinos (Propertio, 1, 1, 32, 47) con le “rigidae Sabinae” (Ovidio, Amores, 11, 4, 15), “fortissimi viri, severissimi homines” (Ciceron, pro Ligario 32; in P. Vattinium 15, 36), ancestres de valorose soldatos e paisanos (rusticorum militum). Son le Romanos con le lor conducta rigide, sever, impersonal, le homines latin de etate republican que prendeva le armas contra Hannibal ante que le «blonde lanugine - flava lanugo - aurava lor le genas» (Silio Italico, Punica, 11, 319), le milites roman ab le «testas blonde», de cuje le echo es in le "Oraculos Sibillin" (XIV, 346): «In le senato de epocha republican e del quinto usque al prime seculo a. C., le essentia nordic il ha sempre demonstrate de esser le fortia preponderante e determinante: audacia illuminate, attitude dominate, parola concise e composite, resolution ben meditate, audace senso de dominio. In le familias senatorial, ante toto in le patricios, e pois in le nobilitas, surgeva e cercava de realisar se le ideal del ver romano, como un particular incarnation roman del natura nordic. In tal modello human valeva le virtute ethic e spiritual de vestigio nordic: le virilitate, virtus, le corage, fortitudo, le sage reflexion, sapientia, le formation de se ipse, disciplina, le dignitate, gravitas, e le respecto, pietas, in plus celle mensurate solemnitate, solemnitas, que le familias senatorial considerava como qualcosa de specificamente roman». Le nomines latin attesta un certe frequentia de characteres nordic. «Ex habitu corporis Rufos Longosque fecerunt», «ab le physic clamava Rufo uno con le capillos rubie, e Longo uno de alte statura»: assi Quintiliano recorda le origines de los nomines proprie. Le historic german, Wilhelm Sieglin dava un longe serie de Flavios, Flavianos, Fulvios, Rubios, Rufios, Rufinios e Rutilios. Iste nomines sembla esser state traditional in le gentes Julia, Licinia, Lucretia, Sergia, Virginia, Cornelia, Junia, Pompeia, Sempronia: alias in le major parte del classe dirigente roman. Le familia del Ahenobarbi (barba de cupro) faceva remontar le su nomine a un legenda secundo le qual duo juvene, les habeva toccate le barba de un guerrero roman que deveniva rubie. Sembla que rutilus, con le significato de un blonde de foco, sia stato usate super toto pro le sexo masculin, e flavus, un blonde plus dulce, pro le dominas. Pro le azur del oculos le adjectivo commun es caesius unde nomines como Caeso, Caesar, Caesulla, Caesilla, Caesennius e Caesonius. Le Historia Augusta (Aelius Verus, 2, 4) explica Cesare con caesius. Pro le oculos gris le adjectivo era ravus o ravidus, unde nomines como Ravilia o Ravilla: Raviliae a ravis oculis, quemadmodum a caesiis Caesullae. Ad alte staturas on refereva le nomines Longus, Longinus, Magnus, Maximus, e anque Macer, Scipio (baston). Albus, Albinus, Albius indicava carnation clar. In appendice al “Incerti auctoris liber de praenominibus”, de epocha tiberian, on lege que nomines de pueras como Rutilia, Fulvia, Caesella, Murcula, Rhodocilia, e Burra designava capillos e complexion clar. Murcula veni ab murex, purpura, Rhodacilla ab le grec rhodax, rosate, Burra - como anque Burrus – ab le grec pyrrhos: tote a color ductae. Que le typo physic del Romanos, al minus in epocha republican, debeva esser assatis septentrional, pote monstrar lo anque cello dicto transmittite ab Oratio:hic niger est, hunc tu, Romane, caveto! «celle es nigre, guardate ab ille, Romano!», que exprime un diffidentia spontanee verso le individuo troppo obscur de pelle que non ha perdite non mesmo hodie le su actualitate. De altere parte, le credentia que al momento del morte Proserpina distaccava al moribunde le capillo blonde que catauno debeva portar sur le capite (Eneides, IV, 698: nondum illi flavom Proserpina vertíce crinem abstulerat), non pote que esser surgite in un epocha in cuje le capillos blonde era commun inter le Romanos. Le Sieglin, que ha passate in revista le fontes sur le characteres physic del antique Italic, scribe que al flanco de 63 blonde son mentionate solmente 17 brun. In le picturas de Pompei le 75% del imagines reproduce individuos clar. Sempre secundo le Sieglin, 27 divinitate roman son descripte como blonde, e sol 9 como obscur. In particular, Jove, Marte, Apollo, Mercurio, Junon, Minerva, Venus, Diana, Proserpina, Ceres, e anque divinitate allegoric como Pietas, Victoria, Bellona, son reproducte como blonde. Del personages del antique legendas 10 son blondes, necuno brun, assi celle poetic: 17 son blonde e duo brun. Characteres nordic son transmittite a nos ab diverse personages del historia roman. Rubie de capillos e con le oculos azur era Caton le Censor, in cuje semblava incarnar se tote le plus antique virtutes del romano. Blonde e con oculos celeste era Silla, le restaurator. Con capillos blonde e lisie, oculos clar, phlegmatic e dignitose in le persona, appare a nos Augusto, le fundator del Imperio. Cesare habeva oculos e capillos nigre, ma complexion blanc e alte statura. Le typo physic de un populo se exprime in le ideal del su poetas. Tibullo canta una Delia blonde, Ovidio una blonde Corinna e Propertio una blonde Cynthia. Un puera troppo nigre non debeva esser multe estimate si Ovidio (Ars Amandi, 11, 657) suggereva “si nigra est, fusca vocetur”. Le laudes major va sempre al candide “puella”. Le poeta Jovenal parla a nos del “flava puella Ogulnia” de nobile stirpe. Le Eneides, pro celle su character celebrative del origines que face esser Virgilio un poeta «archeologo», in un specie de passion pro le stylo del antique Romanos, in un exaltation del latinitate, in illo, tote le personages son blonde. Assi Lavinia (Eneides, XII, 605: “filia prima manu flavos Lavinia crinis et roseas laniata genas” flavos on prefere a floros); Eneas, qui spira nobilitate in le visage e in le clomas como ebore cincte de auro (En. I, 592: quale manus addunt ebori decus, aut ubi flavo - argentum Pariusque lapis circundatur auro); e le juvene Iulo; Mercurio in le su apparition (En. IV, 559: et crinis flavos et membra decora iuventa), durante que inter le guerreros es un fulvus Camers de nation ausonia (X, 562), tanto plus notevole in quanto de necuno del guerreros o del alteres personages del Eneides on dice qui habeva capillos nigre. Etiam le carthaginese Didon es blonde (IV, 590: flaventisque abscissa comas), assi forte es le inclination a vider antique heroes et heroinas circumferite in un nube de blondismo originari. Anque in le Fastos de Ovidio, componite con le mesme intento celebrative, heroes et heroinas del antiquitate roman appare a nos blonde: Lucretia es blonde quando Tarquinio se inamorava de illa (forma placet, niveusque color flavique capilli, 11, 763), blonde son Romulo e Remo, martia prole: - Martia ter senos proles adoleverat annos et suberat flavae iam nova barba comae (III, 60) -. Le Sieglin il ha scripte: « Le invasores hellenic e italic, era blonde, secundo le non pauc testimonios que nos possede. Blonde es le majoritate del personas de cuje veni a nos descripte le aspecto physic; in particular esseva les appertinente al familias nobile que se distingueva pro le color clar del pelle e del capillos. In tote le epochas del antiquitate classic, blonde habeva le significato de distincte». Le epocha auree del romanitate «nordic» va ab le origines al fin del guerras punic. Es le epocha del republica aristocratic, surgite ab le patricios e ab le melior elementos del plebe, ubi le poeta Quinto Ennio poteva scriber:” moribus antiquis res stat romana virisque”, in cuje le valores roman se appoiava ancora sur un adequate base nordic. Le ideal del probitas, del integritas, cello del vir frugi, del vir ingenuus, in cuje simplex sonava ancora como un laude, es difficile reducer lo ad un standard mediterranee: Le essentia del "ver romano", del vir ingenuus, non se explica al luce del anima "meridional", del populationes preitalic de racia mediterranee, que debeva in vice formar le majoritate del antique plebe, o al minus le plebe de Roma (plebs urbana). Iste antique ideal republican de un severitate de conducta derivante non ab abstracte preceptos, ma ab un nobile natura de sanguine nordic, lo ha expresse Propertio in le figura de Cornelia filia de Scipion le African: “Mihi natura dedit leges a sanguina ductas (IV, 11)” . Jam in le II seculo a.C. son visibile tracias de decadentia, con le difficultate sempre plus crescente in expedition militar de secunde ordine, como a Numantia, o in Numidia. Al epocha de Pyrrho rege de Epiro, e anque a celle de Hannibal Barca, le Romanos habeva potite mitter in campo quante truppas habeva volite: «Le Romanos, scribe Plutarcho, plenava sin fatiga e sin hesitar le vacuos in le lor truppas como trahente los ab un fonte inexhaustibile». In le II seculo jam le paisanos italic dava signos de exhaustion. Ma con le disparition del paisanos italic, initiava anque le manco de characteres nordic del romanitate. In le mesme momento, le contactos con le mundo grec in decadentia, e con le Oriente, portava in Roma le prime germines de disfacemento. “Syria prima nos victa corrupit”, recognosceva Floro (Epitome, 1, 47). Jam al medietate del II seculo le numero del sclavos era equal a cello del Italicos, con consequentias incalculabile pro le corrunper se del character national roman. Le typo oriental portate sclavo et emancipate, le liberto de origine ignobil ma ric e potente, deveniva sempre plus frequente sur le scena roman per dominar incontrastate in le seculos del Imperio. Syrios, greculos, hebree - nationes natae servituti - secundo le sever judicio roman, les deveniva sempre plus numerose, con le influxo dissolvente del brillante civilisation hellenistic. «Le nostre citatanos sembla sclavos de Syria - diceva le avo de Ciceron - tanto melio parla le grec, e tanto plus son corrupte». «Qui tace illes, de cuje le Italia non esseva matre, ma matrastra», habeva dicte Scipion Nasica de fronte al folla tumultuose de importation in le foro. Al typo del romano de stirpe italic succedeva un massa anonyme sempre plus mediterranee e oriental. Anque le pictura permitte de observar le evenir de typos sempre plus nettemente oriental - specialmente bancheros e homines de affaires - que se contrapone al romano nobile, de origine nordic o dinaric. Le typo fortemente obscur e assi poco europee que characterisa ancora hodie, parte del population de Italia - color iste servilis, diceva Ciceron - on pote facer remontar al invasion de sclavos oriental, asiatic e graeculos, del ultime etate republican e de celle imperial. Que iste massa non poterea offerer supporto al vetule institutiones aristocratic republican, e haberea besonio de un patrono, explica le transpassar ab le republica al Imperio. Le ordine imperial roman era destinate a reger ancora alicun seculos - anque perque le Roma republican habeva jam liberate le campo ab tote le possibile competitor - in un quadro de splendor ma anque de un crescente putrefaction del societate. Le “limes” imperial de Augusto non debeva esser plus ampliate (excepte le Dacia conquirite ab Traiano) in quatro seculos de Imperio. Un florition cultural non se habera plus depost le fin del I seculo d.C. e se perpetuava sol un academismo de typo alexandrin. Le philosophia del epocha il es le stoicismo, le individualismo orgoliose e desperate de un anima nordic que se claude in se ipse .“ Malos homines nunc terra educat atque pusillos”, lamentava Jovenal (XV, 70). In effecto, in le exercito imperial le statura minime era descendite usque a m. 1,48, e assi sempre plus contrastava, le “Romanorum brevitas” con le Germanorum proceritas (Vigetio, 1, 1). Nonobstante que le ultime gentes que poteva facer remontar le lor origines al Latinos del Colles Alban, inter le qual le Julios, se era extincte al initio del principato, un certe typo nordic debeva continuar inter le membros del classe dirigente del Imperio. On poterea facer un longe lista de Cesares blonde: ab Augusto a Tiberio, ab Caligula a Neron, ab Tito a Traiano, ab Claudio a Probo, ab Constantino a Valentiniano. Le capillos blonde era sempre estimate in le beltate feminil - Poppea era blonde - e le dominas roman on le tingeva (summa cum diligente capillos cinere rutilarunt, Valerio Maximo, 11, 1, 5) o mitteva perruccas de capillos blonde, taliate al prisioneras germanic. Le capacitate del Imperio de reger se in le seculos, se debeva al fortia del forma politico-spiritual create ab Roma. Un forma spiritual il es create ab un certe typo human, ma in parte le supervive, al minus usque a quando trova un materia human signate anque ab un minime parte de celle sanguine originari. Le arco del romanitate es continite inter le duo affirmation - moribus antiquis res stat romana virisque - in cuje le etate republican habeva affirmate con orgolio de haber a disposition un adequate substantia racial, e celle altere - mores enim ipsi interierunt virorum penuria - con cuje le romanitate admitteva le incapacitate de perpetuar se in un ambiente human ora jam orientalisate. Al vetule paisanos italic de origine nordic, quasi extincte, (le desolation del vastatio Italiae, es un thema commun de scriptores de etate imperial) poteva surrogar, usque al II seculo d.C., le romanitate de colonos del provincias e le guarnitiones peripheric. Pois, extincte anque iste fluxo de italicitate provincial ab cuje era exite le grande Imperatores Traiano, Adriano, Marco Aurelio, le orientalisation procedeva con un rapiditate sin freno, con le diffunder se de nomines grec e del christianismo. Venite ab le Oriente le christianismo, exite ab le visceras del nation hebraic - multitudo iudaeorum flagrans nonnunquam in contionibus, civitas tam suspiciosa et malefica - se affirma in le provincias oriental, ma incontra resistentia in le parte europee del Imperio, exepte in le regiones maritime cosmopolita. Con le christianismo se diffunde anque un nove ideal physic oriental, presto visibile in le mosaicos e in le hypogeos. Le christianismo in le Imperio Roman, era le religion del stratos plus basse del population e de immigratos de origine oriental e african, le quales non era sensibile ni al spirito hellenic ni al arte politic de Roma. Le ultime resistentia nordic et europee contra le orientalisation del mundo classic - le penetration de elementos extranee in le Imperio con le conceptos religiose e de vita del Oriente - veni ab parte del Illyricos, iste gente grande de soldatos blonde, que dara a Roma le imperatores Aureliano, Decio, Diocletian. Illo es, sub le signo del Sol Invicte de Mythra, le ultime reaction del provinciales europee, del legionarios, a defensa del Imperio contra le orientalisation e le mundo christiano-cosmopolita. Es le extreme bastion del paganismo contra le demagogos del Oriente e, insimul, le defensa del danarium roman e del parve burgesia italic contra le auro del Oriente. Le transferimento del capital a Constantinopolis, in le corde del Oriente christian e antiroman, signava le fin del romanitate europee de stirpe nordic. In van le poeta Prudentio debeva mitter in versos le sperantia que le Imperio poteva renovar se e que le capillos del Dea Roma «deveniva de novo blonde» (rursus flavescere): le Roma indoeuropee non era plus. Paradoxalmente, le Imperio debeva ancora un seculo de vita al su plus implacabile adversarios, le Germanos. Como al romanitate italic del epocha republican era succedite le romanitate italico-provincial del principato, como a iste era succedite, al medietate del II seculo, le romanitate illyric del legionarios, assi in le ultime seculo de Roma prendeva forma un romanitate-germanic de cuje le echo perveniva usque al rege Theodorico. Le exercito roman del IV seculo es jam germanisate in modo complite, germanic son le su generales, ab Stilichon a Flavio Aetio, durante que sur le vexillos del legiones imperial conservate ab le “Notitia Dignitatum” son signate le runas del sol, del victoria e del cervo: le primordial symbolos indoeuropee, retornava ancora, in le lucentia morente del splendor roman. Significative es como pro iste Germanos le parola «romano» il ha acquirite le significato de “coarde”, “infidel” Le «romano» es ora in le acceptation currente, un typo human parve, nigre, gesticulator, sagace e habile, ma anque vil e false, exactemente como appareva le “graeculus” al Romanos de etate republican, e como Platon, a su vice in un Grecia ancora nordic, habeva describite Syrios et Egyptios. Iste transpassar de significatos pote demonstrar melio de omne altere exemplo le parabola descendente del civilisation classic. Le populos que parla greco e latino in le seculo V d.C., conservava le hereditate linguistic del Hellenos e del Italicos indoeuropee, ma non celle del sanguine. Le Germanos ante se estabiliva, intra le confinios del Imperio como colonos e alliatos federate. Illes prendeva le possession de campanias dispopulate e dependente del centros urban e maritime del Imperio de Oriente (Roma, Ravenna). On faceva acceptar se como soldatos, colonos, paisanos, pois quando le exhaustion biologic e spiritual del romanitate era troppo grande pro restar a illes velate ab le residuo mytho de Roma, illes se imponeva como conductores, defensores, patronos. Ma con le Germanos tornava a penetrar in le bassino mediterranee le mesme elemento nordic que jam in le prehistoria habeva adressate in senso “europee” le Europa del Sud. Le Scandinavia es de novo matre de populos - Scandia insula quasi vagina populorum velut officina gentium - : Gothos del Vástergótland, Burgundos del insula de Bornholm (Burgundholmr), Vandalos del Vendsyssel. De novo le Germania es matre de blonde nationes: al blondes Indo-iranic, Celtas, Hellenos, Italicos, succedeva le blondes Franches, Lombardos, Gothos, que iva a dar nove sanguine al exhauste Romània. Nasceva un nove cyclo de civilisation, celle romanico-germanic del Occidente: romanic, non plus roman, proque anque le populos latin son transformate in le lor substantia pro le sanguine germanic apportate. Un nove élite nordic rinfortia le Europa con le su «sanguine azur» - sangre azul, como appareva al populationes obscur de Espania le pelle rosee e monstrante le venas del lor seniores visigothos. Son le «filios del blondes» - le beni asfar, como era apparite al Arabes le cavalleros cruciate europee que, invertite le movimento Oriente-Occidente cambiate ab Constantino octocento annos antea, colpava le Islam que era movite al conquesta de Europa in Espania e Sicilia. Son le cavalleros german - decor flavae Germaniae - que con le Sacre Roman Imperio de nation germanic relevava al Sol le symbolo imperial del Occidente.

Michelangelo Buonarroti

Traduction in interlingua per Francesco Galizia

autoritratto

Michelangelo Buonarroti: (Caprese, 6 martio 1475 – Roma, 18 februario 1564) il era uno sculptor, pictor, architecto e poeta italian. Protagonista del Renascentia italian, esseva de jam recognoscite al su tempore como un del plus grande artistas de sempre, con le su activitate faceva un recerca del ideal de beltate. Le su nomine es ligate a un serie de obras que lo ha consignate al historia del arte, alicun del quales son cognoscite in toto le mundo e considerate inter le plus importante labores del arte occidental: le David, le Pietate, le Moses o le cyclo de frescos in le Cappella Sixtine, son considerate obras superior del ingenio creative human. Biographia: Michelangelo nasceva a Caprese, apud Arezzo, ab Ludovico de Leonardo Buonarroti, podestà (burgomaestro) de Chiusi e Caprese, e Francesca de Neri. Ille il era le secundogenito, de cinque filios. Le familia il era parte del nobilitate florentin, con cargas in le public officios, les habeva un scuto de armas e un cappella in le Basilica de Sancte Cruce. Infantia (1475-1487): Jam al fin di martio, terminate le carga de Ludovico Buonarroti, le familia retornava a Settignano, presso Florentia, ubi le neonato esseva confidite a un nutrice local, filia e uxor de laborator de marmore; Michelangelo, explicante perque prefereva le sculptura al altere artes, recordava iste confidemento, susteneva de provenir ab un pais de “sculptores ”, ubi ille ab le nutrice habeva bibite «lacte impastate con le pulvere de marmore». In le 1481, le matre moriva quando ille habeva sex annos. Michelangelo iva in le 1487, al boteca de Domenico Ghirlandaio, esseva le mesme Ludovico a conducer le filio de dece-duo annos al boteca, del su amico, que in celle periodo era active al cyclo frescate del Cappella Tornabuoni in le ecclesia de Sancte Maria Novella, Michelangelo habeva un interesse particular per maestros, como Giotto e Masaccio. Al jardin neoplatonic (1488-1492): Michelangelo initiava a frequentar le jardin de Sancte Marco, un academia artistic de Lorenzo le Magnific, hic le juvene talentos, les poteva copiar, adjutate ab le vetule sculptor Bertoldo de Giovanni, scholar de Donatello. Un anecdota celebre es cello del Testa de Fauno, un copia in marmore de un obra antique. Vidite ab le Magnific in visita al jardin, lo criticava per le perfection del dentatura que on videva ab le bucca semiaperte, inverosimile in un figura ancian. Ma ante que le senior terminava le gyro del jardin, le Buonarroti con trepano e martello incideva un dente e forava un altere, suscitava le admiration de Lorenzo; le qual peteva le permisso a Ludovico Buonarroti de hospitar le garson in le residentia del su familia. Verso le 1490 le juvene artista poteva assi cognoscer le personalitate del su tempore, como: Poliziano, Marsilio Ficino e Pico del Mirandola. Cognosceva anque le juvene filios de casa Medici: Petro, Johannes, pois papa Leo X, e Julio, futur Clemens VII. Al periodo del jardin e del sojorno in casa Medici, son duo obras, le Madonna del Scala e le Battalia del Centauros (1491). In le 1492 moriva Lorenzo le Magnific e Piero de' Medici, succedeva al patre in le governamento del citate. In le 1493 Michelangelo sculpeva le Crucifixo lignee. Durante que le progressive declino politic et economic del citate, in Italia descendeva le armea francese de rege Carolo VIII (1494) . Apena partite le monarcha, le predicator Gerolamo Savanarola, expelleva le Medici e proclamava le Republica, Michelangelo alora iva a Bologna, ubi trovava hospitalitate presso le nobile Johannes Francisco Aldovrandini, le artista retornava pois a Florentia post un anno le decembre del 1495. Prime sojorno roman (1496-1501): Arrivava a Roma le 25 junio 1496, e le artista initiava a sculper un statua de Baccho (Museo del Bargello), representate como un adolescente ebrie, con effectos simile a cellos del sculptur hellenistic. Gratias a Jacopo Galli, Michelangelo recipeva alteres commission, inter le qual le tabula depingite del Deposition per le ecclesia de Sancte Augustino, e, le Pietate in marmore per le ecclesia de Sancte Petronilla, hodie in Sancte Petro. Iste ultime obra, que confirmava le consecration de Michelangelo in le arte sculptoree - ad apena vinte-duo annos – il era ordinate ab le cardinal francese Jean de Bilhères Lagranlos, ambassador de Carolo VIII, presso papa Alexandro VI. Le gruppo, esseva disveloppate con un composition pyramidal, con le Virgine como axe vertical e le corpore de Christo como axe horizontal. Le Pietate essera le su prime obra de maestro, ma anque le su prime statua in marmore de Carrara. Retorno a Florentia (1501-1504): Le 16 augusto del 1501, le Opera del Domo de Florentia le confideva un colossal statua de David pro le Cathedral. Michelangelo initiava a laborar in le septembre del mesme anno e completava le obra in tres annos. Le artista affrontava le thema del heroe juvene e nude, calme ma prompte a un reation, quasi a symbolo del ideal republican, que videva in le citatano-soldato - e non in le mercenario – le unic defensor del republica. Assì, le Communa decideva de facer lo symbolo del citate et esseva collocate in Placia del Senioria. A Roma sub Julio II (1505-1513) : Papa Julio II Della Rovere, eligite in le 1503, habeva un programma de governamento que univa politica e arte, se circumfereva del plus grande artistas (inter le quales Bramante e Raffaello) per restituer a Roma le grandor del passato imperial; clamate a Roma in le martio 1505, Michelangelo

particular del Cappella Sixtin

habeva le carga de realisar un sepulcro monumental per le papa, in le Basilica de Sancte Petro. Julio II confideva al artista, in le 1508, le decoration del volta del Cappella Sixtine; le 8 maio del mesme anno le artista ampliava le programma iconographic, con le historia del humanitate "ante legem", id es antea que Deo inviava le Tabulas del Lege: in vice del Apostolos mitteva septe Prophetas e cinque Sibillas, in le cornice; dividite in novem partition, ubi son representate episodios del Genesis, disponite in ordine chronologic partente ab le pariete del altar: Separation del luce ab le tenebras, Creation del astros e del plantas, Separation del terra ab le aquas, Creation de Adam, Creation de Eva, Peccato original et expulsion ab le Paradiso Terrestre, Sacrificio de Noah, Diluvio Universal, Ebrietate de Noah; in le cinque partition sur le thronos son del Nudes que los sustene guirlandas con folias de querco, allusion al casato del papa id es Della Rovere, e medallion bronzee con scenas del Antique Testamento; in le lunettas e in le velas ibi son le quaranta generationes del Ancestres de Christo, reprendite ab le Evangelio de Mattheo; in fin on trova quatro scenas biblic: Judith e Holofernes, David e Goliath, Punition de Aman e le Serpente de bronzo. Le thema general del frescos del volta es le mysterio del Creation de Deo, que attinge le culmine in le realisation del homine a su imagine e similantia. Con le incarnation de Christo, ultra a redimer le humanitate ab le peccato original, on completava le creation divin, altiante le homine verso Deo. In ultra le volta celebra le union inter Antique e Nove Testamento, ubi le prime prefixava le secunde, e le prevision del venita de Christo in ambiente hebraic (con le prophetas) e pagan (con le sibillas). Le fresco extraordinari esseva inaugurate le vigilia de Omnesanctos del 1512; ma post qualque mense Julio II moriva. A Florentia (1516-1534): Le filio de Lorenzo le Magnific, Johannes, deveniva pontifice con le nomine de Leo X, Michelangelo laborava pro le nove papa fin ab le 1514, quando refaceva le faciada del su cappella al Castello Sancte Angelo. In le 1515, le familia Buonarroti obteneva le titulo de conte ab le papa. In un viage a Florentia in le 1516, le papa decideva de indir un concurso pro realisar un nove faciada del ecclesia "de familia" del Medici, Sancte Lorenzo, a cuje les participava Juliano de Sangallo, Raffaello, Andrea e Jacopo Sansovino, e le mesme Michelangelo, invitate ab papa Leo X;. le victoria iva a iste ultime, al epocha ingagiate a Carrara per seliger le marmores per le sepulcro de Julio II. Le 19 januario 1518 esseva signate le contracto Michelangelo in Versilia creava le strata per le transporto del marmore, le blocos ab le cava de Trambiserra los era inviate ad Azzano, usque al Forte del Marmores e ab illac imbarcate in mar et expedite a Florentia per le fluvio Arno. Le papa al morte del ultime heredes directe del dynastia medicee: Juliano Duc de Nemours in le 1516 e Lorenzo Duc de Urbino in le 1519; voleva hospitar dignamente le restos del duo cosinos, e cellos del fratres Magnific Lorenzo e Juliano, le prime patre e le secunde oncle de Leo X, le papa voleva crear un cappella funebre, le Sacristia Nove, in Sancte Lorenzo. Le morte del papa suspendeva le projecto, ma in le 1523 esseva elegite le su cosino Julio, qui prendeva le nomine de Clemens VII e confirmava a Michelangelo tote le cargas. Le obra initiava in le 1525, le tumbas del duo capitanos son in un sarcofago surmontate ab duo statuas destendite con le Allegorias del Tempore: in celle de Lorenzo le Crepusculo e le Aurora, e in celle de Juliano le Nocte e le Jorno. Le statua sur le altar del Madonna Medici es symbolo de vita eterne et es flancate ab le statuas del Sanctos Cosma e Damian (protectores del Medici). Le Republica e le assedio (1527-1530): In le 1527, depost le Saccheo de Roma, per parte del mercenarios german de Carolo V, Florentia insurgeva contra, Alexandro de' Medici, e instaurava un nove republica. Michelangelo, le 22 augusto 1528, il era al servicio del nove governamento republican. Le 10 januario 1529 esseva nominate membro del "Novem de militia", pro occupar se del defensa, le 6 april habeva le carga de "Governator general del fortalessas", in prevision del assedio del fortias imperial. Nonobstante le su desperate defensa le citate non poteva facer altere que render se. Post le retorno del Medici (12 augusto 1530) fugeva a Venetia (septembre 1530). Le Bibliotheca Laurentiane (1530-1534): Le pardono de Clemens VII non mancava, a pacto que le artista reprendeva le labor a San Lorenzo ubi, ultra al Sacristia, on era adjungite un monumental bibliotheca public (1524) e per le altar major le Tribuna del reliquas (1525). Ille sculpeva anque un Apollo per Baccio Valori, le governator de Florentia, e in le 1531 exequeva le Noli me tangere. Le epocha de Paulo III (1534-1545): Clemens VII le 22 septembre 1533, a ille habeva ordinate le decoration del pariete de fundo del Cappella Sixtine con le Judicio Universal, ma moriva pauc dies depost; et esseva elegite Paulo III, Farnese, qui non sol confirmava le carga del Judicio, ma nomininava Michelangelo pictor, sculptor e architecto del Palatio Vaticano. Le labores al Sixtine initiate al fin del 1536, usque le autumno del 1541. Al centro del fresco ibi es le Christo judice con vicin le Madonna qui guarda verso le electe; iste ultime les forma un ellipse in un turbine de sanctos, patriarchas e prophetas. Con le transferimento sur le Capitolio del statua equestre del Imperator Marco Aurelio, symbolo del autoritate imperial e del continuitate inter le Roma imperial e celle papal, le pontifice incargava Michelangelo, in le 1538, de restructurar le placia, centro del administration civil roman ab le Medievo. Realisava un placia a planta trapezoide con al fundo le palatio del Senatores, con un scala a duple rampa, e delimitate al latere ab le Palatio del Conservatores e le Palatio Nove, ambes convergente verso le scalon de accesso al Capitolio. Circa ab le 1537 Michelangelo habeva initiate un amicitia con le marquise de Pescara Victoria Colonna con la qual scribeva litteras e poesias e qui moriva in le 1547, in celle periodo realisava per illa le Crucifixion e in le 1541 le Pietate de Victoria Colonna. Le papa Farnese in le 1542 confideva a ille le decoration del su cappella private in Vaticano (Cappella Pauline). Michelangelo realisava duo frescos: le prime, le Conversion de Paulo (1542-1545), presenta un paisage spoliate e, al centro, le luce cecante que ab Deo descende supra Paulo a terra; le secunde, le Martyrio de Sancte Petro (1545-1550), il ha un cruce disponite in diagonal con al centro le visage del martyre. In le 1542, le tumba de Julio II esseva terminate in le ecclesia de Sancte Petro in Vincule, inter le 1544 e le 1545 il era adjungite le statuas de Moses, de Lia (Vita active) e de Rachel (Vita contemplative), al flanco del pontifice on trova un Sibilla e un Propheta, con supra le Virgine con Infante. Vetulessa e morte (1546-1564): In le su ultime decennas de vita Michelangelo prefereva facer projectos architectonic e urbanistic, in le octobre del 1546, a Michelangelo esseva confidite le fabricas de Palacio Farnese e del Basilica de Sancte Petro. Inter le 1547 e le 1550, le artista projectava le completamento de Palatio Farnese. In le 1555 esseva elegite Paulo IV, qui lo confirmava in le carga del Basilica de S. Petro. Le vetule Michelangelo projectava, in le 1560 le monumental Porta Pie, e in le 1561 un restructuration del ecclesia de Sancte Maria del Angelos al interne del Thermas de Diocletiano, intra le grande spatio del tepidarium. Le 31 januario 1563 Cosimo I de' Medici fundava, le Academia e le Compania del Arte del Designo de cuje esseva subito electe consule le Buonarroti. Le Compania era un Corporation cuje debeva aderir tote le artistas de Toscana, le Academia, in vice, habeva le tutela sur le production artistic de Florentia. Il era le ultime modo de Cosimo per facer lo retornar a Florentia. Le 18 februario 1564, al etate de 88 annos, Michelangelo moriva a Roma. A pauc dies del morte, su nepote Lionardo Buonarroti, arrivava a Roma per transportar le cadavere a Florentia, que arrivava le 11 martio, le feretro esseva portate in Sancte Cruce per esser honorate. Le 14 julio 1564 le cathedral de S. Lorenzo esseva adornate per drappos nigre e de tabulas dipingite con episodios del su vita; Le inhumation eveniva in Sancte Cruce, in un sepulcro designate ab Giorgio Vasari, componite de tres figuras plorante que los representa le pictura, le sculptura e le architectura. Le funerales de stato confirmava lo status attingite ab le artista et esseva le consacration definitive del su mytho, como artifice, capace de attinger vertices creative in qualcunque campo artistic.